ततस् तारा, वालिनं हितमात्रभाषिणी, तं महात्मानं वालिं प्रति मधुरया वाचा उपवर्णयामास—यथा पर्वतराजः रत्नानां निधानं भवति, तथा स गुणानां महानिधिः। अतः तेन महात्मना सह ते कलहः न उचितः। रामेण सह, यो रणभूमौ दुर्जयः चापि अप्रमेयः, अहं त्वां किंचिद् वक्ष्यामि, न तु त्वां रोषयितुम् इच्छामि। शृणु, यथोचितं कुरु च; यद् हितं तव, तत् वक्ष्यामि—शीघ्रं सुग्रीवं यथान्यायं युवराजे अभिषेचय। न त्वं, वीर, भ्रात्रा सह कलहम् आचर; अहं तव रामसख्यं उचितं मन्ये। सुग्रीवेण सह शमं कुरु, वैरं दूरं त्यज; एष तव अनुजः, एष कपिः, तव पाल्यः। स हि इह वा समीपे वा, सर्वथा तव बान्धवः; अहं पृथिव्यां अन्यं तस्य तुल्यं बान्धवं न पश्यामि। दानमानार्घ्यैः च तं सखं कुरु; वैरं परित्यज्य स तव समीपे तिष्ठतु। सुग्रीवः, विशालग्रीवः, महात्मा, मम अभिमते तव मुख्यः सखा; भ्रातृत्वबले आश्रित्य अन्यः मार्गः न विद्यते। यदि त्वं मम प्रियं कर्तुम् इच्छसि, यदि च मां स्नेहवत् मन्यसे, तर्हि प्रीत्या पृष्टः मम वचनं कुरु। मम हितवचनं शृणु, कोपं नानुवर्तस्व; त्वं समर्थः, कौसल्यपुत्र, यस्य तेजः इन्द्रसमः, तेन सह कलहः न उचितः। एवं हितमात्रभाषिण्याः तारायाः वचनानि वालिनः न रोचन्ते स्म; स तु कालवशात् विनाशकाले स्थितः। इति श्रीमद्वाल्मीकि रामायणे किष्किन्धाकाण्डे षोडशः सर्गः समाप्तः। ततः तारायाः, शशाङ्कनिभाननायाः, एवं भाषमाणायाः, वालिः ताम् उपालभ्य इदं वचनम् उवाच—कस्मात् अहम्, किंचित् कारणं प्रति, भ्रातुः शत्रोः कोपनिनादं सहिष्ये, सुन्दरि? वीराणां हि, रणभूमौ दुर्जयानां, निन्दा मृत्योः अपि गार्हस्यं, भीरु। अहम् न शक्नोमि रणभूमौ सुग्रीवस्य, युद्धकामस्य, तस्य दुर्बलग्रीवस्य निनादं सहितुम्। त्वं राघवस्य विषये मम विषादं मा कुरु; स धर्मज्ञः कृतज्ञश्च—कथं स पापकर्म आचरिष्यति? त्वं स्त्रीभिः सह प्रत्यागच्छ; किमर्थं मां अन्वगच्छसि? त्वं स्नेहं भक्तिं च दर्शितवती। अहम् गच्छामि, सुग्रीवं समागम्य, तव शोकं त्यज; अहम् तस्य अभिमानं जयिष्यामि, न तस्य प्राणहानिः भविष्यति। यत् यत् स युद्धाय स्थितः इच्छति, तत् तत् करिष्यामि; दारुभिः मुष्टिभिः च ताडितः स पलायिष्यति। स दुष्टः, गर्वितः, मया न सहिष्यते; त्वं, तारे, सहाय्यं कृतवती, स्नेहं च दर्शितवती। शपामि, प्राणैः जनैः च, त्वं निषिद्धा; पर्याप्तम्—रणे तं जित्वा, भ्रातरं, प्रत्यागमिष्यामि। एवं तारा, प्रियं वदन्ती, वालिनं परिष्वज्य, मन्दं रुदती, प्रदक्षिणं कृत्वा, शान्तिं कामयन्ती, स्त्रीभिः सह स्वगृहं प्रविवेश, दुःखेन मनसि पीडिता। तस्याः प्रविष्टायाः, वालिः क्रुद्धः, महोरग इव श्वासन्, नगरात् निर्गतः। स कोपसंरक्तः, उग्रश्वासः, सर्वतः शत्रुं द्रष्टुम् इच्छन्, प्रकटमगमत्। ततः स तेजस्वी वालिः, सुवर्णवर्णं, भूषणैः भूषितं, काञ्चनमेखलमिव अग्निसमप्रभं सुग्रीवं ददर्श। वालिः, दृढमुद्गरितः, बलसम्पन्नः, मुष्टिं उद्धृत्य, तत्रैव युद्धाय सुग्रीवं प्रति प्रववृत्त। तस्मिन् क्षणे, मुष्टिं संनद्ध्य, क्रोधात् अधिकतरं सुग्रीवः अपि, सुवर्णमालिनं वालिं प्रति, युद्धाय अग्रे अगच्छत्। वालिः, कोपसंरक्तलोचनः, युद्धविशारदं सुग्रीवं प्रति, शीघ्रगामिनं, इदं वचनम् उवाच—एष मे महती मुष्टिः, सम्यग्विन्यस्ताङ्गुलिः, बलवतः मुक्तः, तव प्राणान् हरिष्यति। एवं उक्ते, सुग्रीवः कोपसम्पन्नः वालिं प्रत्युवाच—'एष मुष्टिः, तव प्राणान् हरन्, तव मूर्ध्नि पततु!' ततः तेन ताडितः वालिः, क्रुद्धः, शीघ्रम् अभ्यधावत्; तस्मात् रक्तम् स्रवति स्म, इव पर्वतः वज्राहतः। ततः सुग्रीवः, निःसंशयं, महाबलात् शालं वृक्षं उपाट्य, वालिनः शरीरे ताडयामास, यथा वज्राहतः पर्वतः। तेन शालताडनेन भग्नः, भारसम्भ्रान्तः वालिः, समुद्रे नौरिव भारार्तः अभवत्। तौ वीर्यबलसम्पन्नौ, गरुडसमवेगौ, भीमवपुषौ, दिवि चन्द्रसूर्याविव आस्ताम्। उभौ परस्परवधाय, दोषान्वेषणाय प्रवृत्तौ, तदा बलपराक्रमसम्पन्नः वालिः अधिकबलसम्पन्नः अभवत्। सुग्रीवः, सूर्यसुतः, महावीर्यः, वालिना पराजितः, गर्वभङ्गः, बलहीनः अभवत्। वालिं प्रति, सुग्रीवः राघवं प्रति कोपं दर्शयन्, शाखाभिः, पर्वतशिखरैः, वज्रप्रतीकदंष्ट्रैः च युद्धं अकरोत्। मुष्टिभिः, जानुभिः, पादैः, बाहुभिः पुनः पुनः, तयोः युद्धं महदभवत्, वृत्रेन्द्रयोरिव महायुद्धम्।