तदा रामः सुग्रीवं प्रोत्साहयन् उवाच – यदि त्वं मयि दोषं शीघ्रं पश्यसि, तर्हि साक्षात् तव पुरतः सप्त शालवृक्षाः मम बाणेन विदारिताः। धर्मकामेन मया कदापि मिथ्या वाक्यं न भाषितव्यम्; वचनं मम सम्पालयिष्यामि, अतः संदेहं परित्यज। यथा इन्द्रः वर्षेण कर्षितं क्षेत्रं फलं प्रापयति, तथा वलिनः सुवर्णमालया भूषितस्य प्रतिस्पर्धायै मम प्रयत्नः भविष्यति। रामः पुनः उवाच – सुग्रीव, तं आह्वानं कुरु येन वानरः आगच्छेत्, यो जयस्य गर्वं वहति, पूर्वं त्वया प्रेरितः। वलिः युद्धे उत्सुकः, शीघ्रं निर्गमिष्यति; शत्रवः आह्वानं श्रुत्वा, सः तं युद्धे सहनं न करिष्यति। सुग्रीवः, स्त्रीणां सन्निधौ स्वबलं विज्ञाय, रामस्य वचनं शृणोति। ततः सः भीमं निनादं कृत्वा व्योममिव विदारयन् गर्जति; तस्य शब्देन गाः भयभीताः दीप्तिं त्यक्त्वा पलायन्ति। राज्ञः अपराधेन ताडिताः, कुलीनाः स्त्रियः इव दुःखिता, पशवः शीघ्रं धावन्ति, युद्धे भग्नाः अश्वाः इव; पक्षिणः भूमौ पतन्ति, पुण्यं क्षीणम् ग्रहाः इव। सूर्यपुत्रः सुग्रीवः, मेघस्य गर्जनवत् घोषं कृत्वा, वीर्यं तेजश्च वर्धयन्, शीघ्रं शब्दं विमोचयति, नदीनां स्वामी वातेन प्रेरितः इव। एतस्मिन्नन्तरे वाल्मीकिरामायणे, कीष्किन्धाकाण्डे, पञ्चदशोऽध्यायः आरभ्यते। तदा वलिः, भ्रातृद्वेषेण आविष्टः, सुग्रीवस्य भीमं गर्जनं अन्तःपुरे श्रुत्वा। तस्य गर्जनं सर्वजीवान् कम्पयन्, तदा अहंकारः क्षणेन विनष्टः, महान् क्रोधः उत्पन्नः। वलिः, क्रोधेन शरीरं सुवर्णवत् दीप्तम्, सहसा मलिनः अभवत्, सूर्यः कलुषितः इव। वलिः, दन्तैः हस्तैः च, क्रोधाग्निदीप्तनेत्रैः, पद्मैः शोभितं सरः इव दीप्तिमान् अभवत्। तं असह्यं शब्दं श्रुत्वा, वानरः भूमिं वेगेन ताडयन् निर्जगाम, भूमिं विदारयन् इव। तदा तारा, स्नेहसम्बन्धं प्रदर्शयन्ती, वालिं आलिङ्ग्य, कम्पमाना, चिन्तितवती, हिताय वाक्यं उवाच – हे वीर, क्रोधं यः नदीप्रवाहः इव उत्पन्नः, तं निगृह्य, प्रातः शय्यायाः उत्थाय, भूषणं यथा परित्यजसि तथा क्रोधं त्यज। प्रातः त्वं तेन सह युद्धं करिष्यसि, वानर, शत्रुसमूहः वा दुर्बलता वा तव न विद्यते, वीर। तव शीघ्रं प्रस्थानं मम न रोचते; शृणु, यत् कारणं तव विरोधं विरमयामि। पूर्वं सः क्रोधेन त्वां युद्धाय आह्वयत्; त्वं निर्गम्य तं जितवान्, सः ताड्यमानः दिशः पलायितः। अधुना, त्वया जितः विशेषेण पीडितः, पुनः आगत्य युद्धाय आह्वयति, तस्य कारणं मम सन्देहं जनयति। गर्जने अहंकारः स्थैर्यं च, निनादे च विकारः, तस्य कारणं निःसन्देहं अस्ति। अहं न मन्ये सुग्रीवः एकाकी आगतः; सः कस्यचित् दृढमित्रस्य आश्रयः कृत्वा गर्जति। वानरः स्वभावतः कुशलः बुद्धिमान् च; सुग्रीवः तस्य बलं न परीक्ष्य मित्रता न करिष्यति। अङ्गदः युवराजः वनान्तं गतः; यत् तेन ज्ञातं, तत् गुप्तचरेण निवेदितम्। अयोध्याधिपतेः पुत्रौ, कीर्तिमन्तौ रामलक्ष्मणौ, इक्ष्वाकुवंशसम्भूतौ, युद्धे दुर्जयौ आगतौ। तौ सुग्रीवस्य कामस्य सिद्ध्यर्थं, दुर्लभौ, तत्र आगतौ; सुग्रीवः तव भ्राता युद्धकार्ये मित्ररूपेण प्रसिद्धः। रामः शत्रुसेनानां विनाशकः, युगान्ताग्निः इव उत्पन्नः; धर्मिष्ठानां छायावृक्षः, दुःखितानां परमाश्रयः। सः दुःखितानां शरणं, कीर्तेः एकमात्रं पात्रम्; ज्ञानविज्ञानसम्पन्नः, पितुः आज्ञापालनाय प्रवृत्तः। सः पर्वतेन्द्रः रत्नानां यथा, गुणानां महाश्रयः; अतः तव तेन महात्मना सह विरोधः न उचितः। रामः, युद्धे दुर्जयः, अपरिमेयः च; हे वीर, अहं तव हितं वचनं वक्ष्यामि, न तव अप्रियं। शृणु, यथायोग्यं आचरेति; तव हिताय वदामि – शीघ्रं सुग्रीवं युवराजं कुरु। हे वीर, भ्रातृविरोधं मा कुरु; रामस्य मित्रता तव योग्यं मन्ये। सुग्रीवेन शान्तिं कुरु, द्वेषं दूरं त्यज; तव अनुजः वानरः तव पूज्यः। सः अत्र वा समीपे वा, सर्वथा तव बान्धवः; अन्यः तव तुल्यः सम्बन्धी भूमौ न अस्ति। दानेन, सम्माननेन, आतिथ्येन च, तं मित्रं कुरु; द्वेषं त्यज, सः तव समीपे स्थातुं अर्हति। सुग्रीवः विस्तीर्णग्रीवः, महात्मा, तव मुख्यं मित्रं मन्ये; भ्रातृस्नेहे आश्रयः, अन्यः मार्गः न अस्ति। यदि तव प्रियं कर्तुम् इच्छसि, यदि मम हितं मन्यसे, तर्हि स्नेहात् पृष्ट्वा, मम उपदेशं कुरु। मम हितवचनं शृणु, क्रोधं मा अनुगच्छ; त्वं क्षमः, कोसलराजपुत्र, इन्द्रदीप्तिमान् तव विरोधः न भवतु। एवं तारा हितं वचनं वालिं प्रति उवाच; किन्तु तस्य वचनं तस्य न रोचते, भाग्यवशात् तस्य विनाशसमयः आसीत्।