राघवः लक्ष्मणेन सह एकाग्रचित्तः समाहितः तान् महर्षीन् शुद्धात्मनः ससुग्रीववानरैः ससन्तोषं नमस्कृत्य प्रणामं चकार। तेषां शुद्धात्मनां मुनीनां प्रणामं कृत्वा रामः लक्ष्मणः च, सग्रहणं कृत्वा, ससुग्रीवः सवानरैः हर्षपूर्णहृदयाः अभवन्। सप्तर्षिमुनिवासात् दीर्घं मार्गं गत्वा, ते रामः लक्ष्मणः ससुग्रीववानरैः विक्रान्तः वानरैः सह, वैलिना शासितां दुर्गां कीष्किन्धां दृष्टवन्तः। तदनन्तरं रामः लक्ष्मणः च सवानरैः आयुधानि गृहीत्वा, तेजसा समुन्नताः, इन्द्रपुत्रबलसंरक्षितां नगरीं शत्रुनाशाय प्रत्यागच्छन्। अथ वाल्मीकि-रामायणे कीष्किन्धाकाण्डे चतुर्दशोऽध्यायः श्रूयताम्। ते सर्वे शीघ्रं कीष्किन्धां वालिनः नगरीं प्राप्ताः, वृक्षैः आत्मानं छादयित्वा घनवनमध्ये स्थितवन्तः। तत्र सग्रहणं कृत्वा, ससुग्रीवः विस्तीर्णग्रीवः वनप्रियः, वनं सर्वतः निरीक्ष्य, महान् कोपः अभवत्। ततः घोरं गर्जनं कृत्वा, स्वपार्षदेन परिवृतः, आकाशं विदारयन् इव निनादं कृत्वा युद्धाय आह्वयन् अभवत्। वायुसंवेगेन प्रेरितमहामेघवत् गर्जित्वा, सिंहगमनः आदित्यप्रभाभिः दीप्तः, सग्रहणं कृत्वा अग्रे गतः। रामं कर्मकुशलं दृष्ट्वा, सग्रहणं कृत्वा, सगुग्रीवः स्वर्णद्वारैः भूषितां वानरजालैः आच्छादितां कीष्किन्धां प्राप्तः इति रामं उवाच। "सुग्रीवः वालिनः नगरीं पताकायंत्रसमृद्धां कीष्किन्धां प्राप्तः। वीर! वालिसंहाराय पूर्वं कृतं व्रतं समापय।" "यथा कालः आगतः, तथा शीघ्रं प्रतिज्ञां पूरय।" इति सुग्रीवस्य वचः श्रुत्वा, धर्मात्मा राघवः प्रत्युवाच। शत्रुनाशनः रामः सुग्रीवं उवाच—"एष गजसाह्वयः हारः लक्ष्मणेन तव ग्रीवायां परिचितार्थं स्थापितः।" "लक्ष्मणेन कृतः हारः तव ग्रीवायां संस्थितः, वीर! तेन हारेण तव शोभा अधिका।" "यथा सूर्यः तारागणेन आकाशे परिवृतः भिन्नः दृश्यते, तथा अद्य वानर! तव वालिसंभूतं भयम् वैरं च।" "युद्धे एकेन बाणेन शत्रुं विमोक्ष्यामि; सुग्रीव! भ्रातृरूपेण शत्रुं दर्शय।" "यावत् वालिः मम दृष्टिपथे पतितः, वनधूल्यां संघर्षन् जीवन् प्रतिनिवर्तते—" "तदा दोषात् त्वं मयि तत्क्षणं दोषं यास्यसि; किं तु तव पुरतः सप्त शालवृक्षाः मम बाणेन विदारिताः।" धर्मकामेन अभिभूतः, अहं कदापि मिथ्यावाक्यं न वदामि; प्रतिज्ञां पूर्णयिष्यामि—सन्देहं त्यज। यथा इन्द्रः वर्षेण पक्वक्षेत्रं जनयति, तथा वालिसंवृतस्य सुवर्णहारिनः युद्धाय अपि प्रतिज्ञां पूरयिष्यामि। सुग्रीव! तं घोषं कुरु, येन वानरः आगच्छेत्, यो जयस्य गर्वितः पूर्वं त्वया प्रेरितः। वालिः युद्धे उत्सुकः शीघ्रं निर्गमिष्यति; शत्रवः युद्धाय आह्वयन्ति इति श्रुत्वा, सः युद्धे न क्षमिष्यति। स्वबलं जानन्, विशेषतः स्त्रीणां पुरतः, सुवर्णवर्णः सुग्रीवः रामवचनं शृण्वन्। स तीव्रं गर्जनं कृत्वा, आकाशं विदारयन् इव; तस्मिन गर्जने गवः भयभीताः दीप्तिं त्यक्त्वा पलायन्। राजदोषेण आहताः, यथा कुलीनाः स्त्रियः दुःखिताः, तानि पशवः शीघ्रं धावन्ति, यथा युद्धे भग्नाः अश्वाः; पक्षिणः भूमौ पतन्ति, यथा पुण्यं क्षीणं ग्रहाः। ततः मेघनिनादवत् गर्जनं कृत्वा, सूर्यपुत्रः वीर्यतेजसा समुन्नतः, त्वरया घोषं विसृज्य, यथा नदीनाथः वायुसंवेगेन प्रेरितः। अथ वाल्मीकि-रामायणे कीष्किन्धाकाण्डे पञ्चदशोऽध्यायः श्रूयताम्। तत्र वालिः भ्रातृद्वेषेण असह्यः, सुग्रीवस्य महात्मनः गर्जनं राजगृहे श्रुत्वा। तस्य गर्जनं श्रुत्वा, सर्वभूतानि कम्पितानि, तस्य गर्वः तत्क्षणं नष्टः, महान् कोपः अभवत्। वालिः कोपग्रस्तः सुवर्णप्रभः, सूर्यस्य मलिनत्वं यथा, तत्क्षणं मलिनः अभवत्। वालिः दन्तैः हस्तैः च, क्रोधाग्निसमदीप्तनेत्रैः, पद्मैः शोभितं सरः इव दीप्तः अभवत्। असह्यं घोषं श्रुत्वा, वानरः वेगेन भूमिं ताडयन्, भूमिं विदारयन् इव, निर्गतः। तत्र तारा वालिं आलिङ्ग्य, स्नेहसौहृदं दर्शयन्ती, कम्पमाना च, तस्य हिताय वचनं उक्तवती। "वीर! क्रोधं संयम्य, यथा नदीवेगः, प्रातः उत्तिष्ठ्य, यथा धारितं हारं विसृजसि, तथा क्रोधं त्यज।" "प्रातः तं युद्धे ग्रहीष्यसि, वानर! न तव शत्रुगणः न तव दुर्बलता दृश्यते, वीर!" "तव आकस्मिकं युद्धाय गमनं अद्य न मे रोचते; शृणु, यत् कारणं तव निग्रहाय वदामि।" "पूर्वं क्रोधेन प्रेरितः, युद्धाय त्वां आह्वयत्; त्वं युद्धे गतः, तं विजित्य, सः सर्वदिशः पलायन्।" "इदानीं तव जयात् विशेषतः तस्य कष्टात्, पुनः आगत्य युद्धाय आह्वयति इति मम संशयः जायते।" इति वाल्मीकि-रामायणे कीष्किन्धाकाण्डे उक्तानि श्लोकानि एकस्मिन् कथायाम् सम्यक् समन्वितानि।