मारीचः सुबाहुश्च तेषां चानुयायिनः, मेघोपमदर्पिणः, तत्र समुपस्थिताः। ते भीषणा रक्तधाराः वर्षन्तः यज्ञवाटिकां सम्पूर्णां रक्तेन अकुर्वन्। तस्यां रक्तवर्षेण सिक्तायां वेदिव्यां दृष्टायां, रामः शीघ्रं प्रधाव्य तान् दिवि स्थितान् राक्षसान् अपश्यत्। तौ सहसा पतन्तौ दृष्ट्वा, पद्मनयनः रामः लक्ष्मणं निरीक्ष्य इदं वाक्यमुवाच—"पश्य लक्ष्मण, पापीयांसः एते राक्षसाः, मांसभक्षकाः, मानवं अस्त्रबलप्रेरिताः, यथा वातेन मेघाः विक्षिप्यन्ते, एवं विक्षिप्यन्ते। अहं तान् निहन्तुं निश्चितमस्ति, न तु तादृशान् हन्तुं मन्ये।" इति उक्त्वा रामः शीघ्रं धनुः सज्जीकृतवान्। ततः परमतेजस्वी रामः क्रुद्धः सन्, मानवं बलवदस्त्रं मारीचस्य उरसि ससर्ज। तेन परमास्त्रेण आहतः मारीचः शतयोजनं समुद्रकुलं प्रक्षिप्तः। मारीचं तत्र विमूढं च, तस्य बाणशीतवेगेन पीड्यमानं दृष्ट्वा, रामः लक्ष्मणम् उवाच—"पश्य लक्ष्मण, मानवं अस्त्रं, मनुना निर्मितं, एनं मोहितवान्, न तु प्राणान् हरति।" अन्यांश्च तान् निःस्नेहान्, दुष्कृतिनः, यज्ञविघ्नकारिणः, रक्तपानीयभक्ष्यान् राक्षसान् अहं हनिष्यामि। इत्युक्त्वा रामः स्ववीर्यं दर्शयन्निव, महदग्नेयं अस्त्रं गृहीत्वा सुबाहोः उरसि प्राहिणोत्। तेन आहतेन सुबाहुः भूमौ पतितः। ततः रामः वायव्यं अस्त्रं गृहीत्वा शेषान् राक्षसान् विनाशयामास, येन ऋषयः परमं हर्षम् अपेदुः। एवं सर्वान् यज्ञविघ्नकृतः राक्षसान् निहत्य, रघूनां नन्दनः तत्र ऋषिभिः पूजितः, यथा विजितेन्द्रः देवैः पूज्यते। यज्ञे समाप्ते, महर्षिः विश्वामित्रः, दिशः पाविताः इति दृष्ट्वा, ककुत्स्थं वाक्यमुवाच—"महाबाहो, मम कार्यं कृतम्; त्वया गुरुवचनं सुसम्पन्नम्। महायशस्विन्, एष सिद्धाश्रमः त्वया पावितः।" इत्युक्त्वा सः सायं सन्ध्यां कृतवान्, ताभ्यां राजपुत्राभ्यां सह। ततः कार्यसिद्धौ रामलक्ष्मणौ तत्रैव तां रजनीं हृष्टमनसौ सुखेन व्यतीयताम्। प्रभाते कृतस्नानौ, तौ रामलक्ष्मणौ विश्वामित्रमृषीन् च समुपेत्य प्रणेमतुः। अग्निसमप्रभं तमृषिं प्रणम्य, मधुरया गिरा तौ उचतुः—"भगवन्, वयं तव सेवकौ; किं करवाव इति आज्ञापय।" तयोः वचः श्रुत्वा, सर्वे महर्षयः विश्वामित्रपुरोगमाः रामं प्राहुः—"नरश्रेष्ठ, जनकः मिथिलाधिपः धर्मिष्ठम् यज्ञं करिष्यति; तत्र गच्छामः। त्वमपि नरव्याघ्र, अस्माभिः सह गन्तुमर्हसि; तत्र दिव्यं धनुः द्रष्टुमर्हसि। तत् धनुः, पूर्वं देवैः सभायाम् दत्तम्, अतिबलवत्, घोरम्, यज्ञे परमतेजस्वि दृश्यते। न देवाः, न गन्धर्वाः, न असुराः, न राक्षसाः, न मनुष्याः अपि तद् जिघृक्षन्ति। तस्य बलं जिज्ञासवः बहवः वीर्यवन्तः राजपुत्राः अपि तद् न शेकुः। तत् धनुः, महात्मनः मिथिलाधिपतेः; तत्र त्वं ककुत्स्थ, धनुः च अद्भुतं च यज्ञं च द्रक्ष्यसि। तत् धनुः, यज्ञफलरूपेण मिथिलाधिपेन देवैः सदा स्तूयमानेन याचितम्। तत् धनुः, राजगृहे पूजितम्, विविधगन्धैः, अगुरुधूपैः च पूज्यते।" इत्युक्त्वा महर्षिः सर्वैः मुनिभिः सह, ककुत्स्थेन च, सिद्धाश्रमवासिभ्यः अभिवाद्य निर्गन्तुं प्रवृत्तः। "स्वस्ति भवतु, अहं सिद्धाश्रमात् निर्गत्य, सिद्धार्थः, जाह्नव्याः उत्तरतीरे, हिमालयस्य शिलासु यास्यामि।" इत्युक्त्वा, तपोधनः कौशिकः, उत्तरदिशं प्रति प्रस्थितः। तस्य प्रस्थानसमये, वेदनिष्ठाः शतशकटीमात्रं शिष्याः अनुसस्रुः। सिद्धाश्रमनिवासिनः मृगपक्षिणः अपि तं महात्मानं विश्वामित्रं अनुययुः। ततो मुनिसंघः पक्षिसंघः च, दीर्घं मार्गं गत्वा, अस्तं गते सूर्ये, निवृत्ताः। अस्तं गते सूर्ये, सर्वे स्नात्वा, होमं कृत्वा, विश्वामित्रपुरोगमाः मुनयः उपविविशुः। रामः सौमित्रिणा सह, मुनिपूजनं कृत्वा, विश्वामित्रस्य पुरतः उपविवेश। तत्र रामः, तेजस्वी वीर्यवान्, विश्वामित्रं मुनिं पप्रच्छ—"भगवन्, एषा का भूमिः, वनैः समृद्धा? इच्छामि श्रोतुम्; त्वं मे सत्यं ब्रूहि।" एवं रामेण पृष्टः धर्मात्मा महर्षिः, मुनिसंघमध्ये, तस्य भूमेः सम्पूर्णं चरित्रं कथयितुं प्रचक्रमे।