सुग्रीवः तदा रामं प्रति सन्देहपूर्वकं वचनमुवाच—“इह कस्य बलं अधिकं, तव वा तस्य वा, न शक्यते निर्णेतुम्; हि राघव, नवस्य च शुष्कस्य च भेदः महान्तमस्ति। तव बलस्य च तस्य च अयं एव संशयः, प्रिय; यदि त्वं एका सालवृक्षं भिन्द्यात्, तदा बलाबलयोः भेदः सुस्पष्टो भविष्यति। अतः, त्वं धनुः प्रगृह्य, गजस्य सुण्डामिव तं प्रसारय; कर्णान्तमाकृष्य महाबाणं सन्धानय। यदि त्वं अस्य सालवृक्षस्य बाणेन वेधं करिष्यसि, न संशयः—नूनं सः विदारितः भविष्यति; पर्याप्तं विचारणया, नरेन्द्र, कृतशपथः अस्म्यहं, तस्मात् एतत् कुरु। यथा त्वं तेजस्विनां मध्ये श्रेष्ठः, हिमालय इव पर्वतानाम्, सिंहः इव चतुष्पदाम्, तथा पुरुषेषु पराक्रमे त्वमेव श्रेष्ठः।” एवमुक्त्वा, वाल्मीकि-रामायणे कीष्किन्धाकाण्डे द्वादशः सर्गः आरभ्यते। तत्र, सुग्रीवस्य सुहितानि वचनानि श्रुत्वा, रामः महातेजाः स्वधनुः समादाय आत्मन्याश्वासं दातुं कृतनिश्चयः अभवत्। सः पूज्यः रामः बलवत्तरं धनुः एकं च बाणं गृहीत्वा, सालवृक्षं लक्ष्यीकृत्य, तं सन्दधे; तस्य निष्क्रान्तस्य बाणस्य शब्देन दिशः सम्पूरिताः। स बाणः, सुवर्णमण्डितः, महाबलसम्प्रेरितः, सप्त सालवृक्षान्, गिरिपृष्ठं भूमिं च विदार्य, वेगेन प्रविवेश। सः क्षणेन एव तान् सालवृक्षान् विदार्य, पुनः स्वक्वणं समुपागतः। एवं रामस्य बाणवेगेन सप्त सालवृक्षान् विदारितान् दृष्ट्वा, वानरश्रेष्ठः सुग्रीवः परमाश्चर्येण पूर्णः अभवत्। सः हृष्टः, भूषणानि विक्षिपन्, भूमौ पतित्वा, शिरसा वन्दनं कृत्वा, अञ्जलिं बद्ध्वा राघवम् उपगच्छत्। तदा सः प्रमुदितः सुग्रीवः धर्मज्ञं रामं, सर्वास्त्रविदां श्रेष्ठं, तत्र स्थितं महावीर्यं इति प्रीत्या उवाच—“नरश्रेष्ठ, त्वं बाणैः सर्वान् अपि देवान् सह इन्द्रेण अपि संग्रामे विजेतुम् समर्थः; किमुत वालिनं, प्रभो? येन त्वया, ककुत्स्थकुलज, सप्त महांसि सालवृक्षाणि, गिरेः पृष्ठम्, भूमिः च एका बाणेन विदारितानि—कः त्वां संग्रामे प्रतियातुम् अर्हति? अद्य दुःखं नष्टम्, परमानन्दः प्राप्तः, त्वां मित्ररूपेण प्राप्य, महेन्द्रवरुणयोः तुल्यम्। अद्यैव, प्रियस्य मित्रस्य हेतोः, ककुत्स्थ, तम् रिपुं भ्रातृरूपधारिणम् वालिनं हन्तुं त्वां याचे, अञ्जलिं विधाय।“ ततः रामः—“गच्छाम शीघ्रं कीष्किन्धां प्रति; त्वं अग्रे गच्छ। तत्र प्राप्त्वा, सुग्रीवं वालिनं च आह्वय,” इति उक्त्वा, सर्वे शीघ्रं वालिपुरीं कीष्किन्धां प्रस्थिताः; वृक्षैः आत्मानं छादयित्वा, घनदण्डकान्तरे स्थिताः। तदा सुग्रीवः वालिनं आह्वयितुं भीमस्वनं निनादं मुमोच, यः वेगेन शब्देन च व्योम विदारयामास। भ्रातुः तम् निनादं श्रुत्वा, बलवान् वानरराजः वलिः कोपसंरक्तः, सः पश्चिमादित्य इव उदितः, निर्गतः; तदा तयोः भ्रातृव्योः मध्ये भीषणा मल्लयुद्धमभवत्, यथा बुधाङ्गारकयोः संकर्षणः। तौ परस्परं ताडयन्तौ, कराभ्यां शिलाभिः इव, वज्रसारैः मुष्टिभिः, क्रोधवशाद् युद्धे समुपस्थितौ। रामः धनुः गृहीत्वा, तयोः उभयोः सम्यक् निरीक्षणं चकार; तौ उभौ वीर्यसम्पन्नौ, देवेषु अश्विनाविव। राघवः सुग्रीववालिनोः भेदं न ज्ञात्वा, घोरं बाणं मोक्तुं न निश्चितवान्। तत्र सुग्रीवः वालिना पराजितः, राघवस्य सहाय्यं न दृष्ट्वा, ऋश्यमूकं प्रति पलायितः। सः श्रान्तः, रक्तसिक्ततनुः, प्रहारैः विक्षतः, कोपितेन वालिना अनुगतः, महद्वनं प्रविष्टः। सुग्रीवस्य वनप्रवेशं दृष्ट्वा, वालिः शापभीतः—“मुक्तः असि,” इति उक्त्वा, स्वपुरं प्रत्यपेयात्। रामः लक्ष्मणेन हनुमता च सह तस्मिन्वने यत्र सुग्रीवः गतः तत्र अगच्छत्। तत्र आगतम् रामं लक्ष्मणं च दृष्ट्वा, सुग्रीवः लज्जितः, शोकविह्वलः, भूमौ निरीक्ष्य इदं वचनमुवाच—“मामाहूय, स्वबलं दर्शयित्वा, रिपुं हत्वा, किमिदानीं कृतम्? इदानीं तत्त्वमुक्तव्यं, राघव, किमर्थं वालिनं न हतः? अन्यथा अहं अत्र न स्थास्यामि।” एवं शोकविह्वलः सुग्रीवः उवाच, तदा राघवः पुनः प्रत्युवाच—“सुग्रीव, शृणु, प्रिय मित्र, कोपं त्यज; यत्कारणात् अहं बाणं न मुमोचं, तद्वक्ष्यामि। भूषणवेषे, रूपे, गमने, त्वं च वालिः च तुल्यौ; स्वरे, तेजसि, दृष्टौ, विक्रमे, वचने च, वानर, न कोऽपि भेदः दृश्यते। अतः, वानरश्रेष्ठ, सादृश्यविमूढेन मया शत्रुनाशनः बाणः न विसृष्टः। तव सदृश्यत्वात्, उभयोः मूलनाशाय न स्यात् इति, घोरं बाणं न मुमोचं। यदि त्वं, वीर, मम अज्ञानात् विनष्टः स्याः, तर्हि मम बालिशत्वं प्रमादश्च स्फुटितः स्यात्, वानरेन्द्र। शरणागतस्य वधः महापातकम्, अद्भुतपापं; अहं लक्ष्मणः सीता च—” इत्येवं स्नेहपूर्वकं रामः सुग्रीवस्य शोकं प्रशमयामास।