सुग्रीवः तदा रामं समुपेत्य सख्यस्य परमं महत्त्वं प्रकटयन् प्रहृष्टचित्तः स्नेहपूर्वकं वचनमिदं प्राह— "त्वं मे प्रियः सखा लब्धः, सख्ये निष्ठितः, नरशार्दूल, यथा हिमालये जनः विश्वसेत् तथा त्वय्यहमपि विश्वसिमि। किन्तु मम बलवन्तं दुष्टं भ्रातरं जानामि; तव तु, राघव, युद्धे वीर्यमद्य मया न दृश्यते। न त्वां तुलयामि, न तव अवमानं करोमि, नापि त्वत्तः भीतः; तु तस्य घोराणि कर्माणि मां भयभीतं कृतवन्ति। नूनं राघव, तव वचनानि, शौर्यं, रूपञ्च तव महतीं शक्तिम् सूचयन्ति, यथा अग्निः भस्मना आवृतः।" एवं धर्मात्मनः सुग्रीवस्य वचनानि श्रुत्वा रामः स्मितपूर्वं वानरं प्रत्युवाच— "यदि त्वं मम पराक्रमे न विश्वसिषि, वानर, तर्हि त्वामहं रणभूमौ प्रशंसनीयां प्रतिज्ञामुपस्थास्ये।" इत्युक्त्वा स राघवः लक्ष्मणस्य ज्येष्ठभ्राता सुग्रीवं सान्त्वयामास, अङ्गुष्ठेन च क्रीडया दुन्दुभेः शरीरं स्पृष्टवान्। ततः स महाबाहुः रामः दुन्दुभेः शुष्कं शरीरं समुत्क्षिप्य अङ्गुष्ठमात्रेण दश योजनानि दूरं क्षिप्तवान्। तद् दृश्य सुग्रीवः पुनरपि रामं लक्ष्मणस्य च वानरश्रेष्ठानां च पुरतः सूर्यसमप्रभं वाक्यमर्थपूर्णमिदं प्राह— "कदाचित् मम शरीरं तदा नवमांसयुक्तं तर्प्तं च आसीत्, यदा मदोन्मत्तेन श्रान्तेन भ्रात्रा वालिना क्षिप्तम्। अद्य तु, राघव, तद् शरीरं शुष्कं, मांसहीनं, तृणसमं च जातम्; त्वं तु, रघुकुलानन्दन, प्रमुदितः तद् एवं क्षिप्तवान्।" "अत्र न शक्यते निर्णेतुं—कस्य बलं अधिकं, तव वा तस्य वा; हि, राघव, नवस्य च शुष्कस्य च भेदः महान्। एष एव संशयः तव च तस्य च बलस्य विषये; यदि त्वं एकं सालवृक्षं विदारयेत्, तदा बलाबलयोः भेदः स्पष्टो भविष्यति। अतः, धनुः संधारय, गजस्य सुण्डामिव तनु, कर्णान्तं यावदाकृष्य महाशरं विसृज। यदि त्वं अस्य सालवृक्षस्य एकेन शरेण वेधं करिष्यसि, न संशयः—सः विदारितः भविष्यति; पर्याप्तं विचारणम्, नृपते, नूनं एतत् कुरु, प्रतिज्ञां ह्यहम् अददं तव।" "यथा त्वं तेजस्विषु श्रेष्ठः, हिमालय इव पर्वतेषु, सिंहः चतुष्पदेषु, तथा त्वं पुरुषेषु पराक्रमशाली।" इत्येवं सुग्रीवस्य मधुरवाक्यानि श्रुत्वा, श्रीरामः महातेजाः तस्य विश्वसने धनुः जग्राह। स मानदः महद् धनुः एकं च शरं गृहीत्वा सालवृक्षं लक्षीकृत्य संधाय, दिशः शब्देन पूरयन् शरं विससर्ज। स सुवर्णभूषितः शरः महावेगेन मुक्तः सप्त सालवृक्षान् पर्वतशृङ्गं भूमिं च वेदितवान्। क्षणेन एव सः त्वरितः शरः सालवृक्षान् विदार्य, पुनः तस्मिन्नेव तोमे कुटिले पुनरागच्छत्। तत् दृष्ट्वा सप्त सालवृक्षान् रामबाणवेगेन विदारितान्, वानरश्रेष्ठः सुग्रीवः परमाश्चर्येण पूर्णः अभवत्। हर्षवशात् सः भूषणानि विक्षिप्य, भूमौ शिरसा पतित्वा, कृताञ्जलिः राघवम् अर्चयामास। सः कृतकृत्यः, धर्मज्ञं, सर्वास्त्रविदां श्रेष्ठं रामं प्रत्युवाच— "पुरुषश्रेष्ठ! त्वं स्वबाणैः सर्वान् देवतान् सह इन्द्रेणापि संग्रामे जेतुं समर्थः; किं पुनर् वालिना, प्रभो?" "येन, ककुत्स्थनन्दन, सप्त महान्तः सालवृक्षाः, पर्वतम्, भूमिं च एकेन शरेण विदारिताः—कः त्वाम् युद्धे प्रतियातुं समर्थः? अद्य मम शोकः नष्टः, परमं च हर्षं प्राप्तवान्, त्वां मित्ररूपेण लब्ध्वा, महेन्द्रवरुणयोः समं। अद्यैव, प्रियसख्यस्य हेतोः, ककुत्स्थनन्दन, भ्रातृरूपिणं शत्रुं वालिनं हन्याः; कृताञ्जलिः त्वां याचे।" इत्युक्त्वा, "शृणु, राघव, श्रीमद्वाल्मीकीयरामायणे किष्किन्धाकाण्डे द्वादशः सर्गः प्रवक्ष्ये।" सुग्रीवस्य सुसंस्कृतं वचनं श्रुत्वा, श्रीरामः महातेजाः तस्य विश्वसने धनुः जग्राह। मानदः सः महाबलः धनुः एकं च शरं गृहीत्वा, सालवृक्षं लक्षीकृत्य, दिशः शब्देन पूरयन् शरं विससर्ज। स सुवर्णभूषितः शरः महावेगेन मुक्तः सप्त सालवृक्षान् पर्वतशृङ्गं भूमिं च वेदितवान्। क्षणेन एव सः त्वरितः शरः सालवृक्षान् विदार्य, पुनः तस्मिन्नेव तोमे कुटिले पुनरागच्छत्। तत् दृष्ट्वा सप्त सालवृक्षान् रामबाणवेगेन विदारितान्, वानरश्रेष्ठः सुग्रीवः परमाश्चर्येण पूर्णः अभवत्। हर्षवशात् सः भूषणानि विक्षिप्य, भूमौ शिरसा पतित्वा, कृताञ्जलिः राघवम् अर्चयामास। सः कृतकृत्यः, धर्मज्ञं, सर्वास्त्रविदां श्रेष्ठं रामं प्रत्युवाच— "पुरुषश्रेष्ठ! त्वं स्वबाणैः सर्वान् देवतान् सह इन्द्रेणापि संग्रामे जेतुं समर्थः; किं पुनर् वालिना, प्रभो?" "येन, ककुत्स्थनन्दन, सप्त महान्तः सालवृक्षाः, पर्वतम्, भूमिं च एकेन शरेण विदारिताः—कः त्वाम् युद्धे प्रतियातुं समर्थः? अद्य मम शोकः नष्टः, परमं च हर्षं प्राप्तवान्, त्वां मित्ररूपेण लब्ध्वा, महेन्द्रवरुणयोः समं। अद्यैव, प्रियसख्यस्य हेतोः, ककुत्स्थनन्दन, भ्रातृरूपिणं शत्रुं वालिनं हन्याः; कृताञ्जलिः त्वां याचे।" रामः तदा सुग्रीवमुवाच— "शीघ्रं गच्छाम किष्किन्धां प्रति; त्वं पुरतः गच्छ। तत्र गत्वा सुग्रीवं वालिनं च भ्रातृगन्धिनं आहूय।" ततः सर्वे शीघ्रं वालिपुरीं किष्किन्धां गत्वा, वृक्षैः आत्मानं छादयित्वा, घनदण्डकान्तरे स्थिताः। ततः सुग्रीवः वालिसंयुतस्याह्वानाय भीषणं निनादं मुक्त्वा, वेगेन शब्देन नभः विदारयन्, रुषितः सः शब्दं ददौ। भ्रातुः तं निनादं श्रुत्वा, महाबलः वालिः कोपसंरक्तः, पश्चिमदिग्गतः सूर्य इव, वेगेन निर्गतः। तदा वालिसुग्रीवयोः मध्ये घोरः संगरः अभवत्, यथा बुधमङ्गलयोः भयंकरः संयोगः आकाशे। तौ भ्रातरौ, वज्रसमानैः पाणिप्रहारैः, ताडनैः, वलयैः, क्रोधसंयुतौ, परस्परं समाहतः। रामः धनुः गृहीत्वा, तौ उभौ वीरौ, देवयोः अश्विनौ इव, सविशेषं निरीक्ष्य स्थितः। स राघवः, तयोः मध्ये सुग्रीववालिनोः भेदं न ज्ञात्वा, मृत्युदायिनं बाणं मोक्तुम् न निश्चितवान्। एवं काले, सुग्रीवः वालिना पराजितः, राघवं न दृष्ट्वा, आश्रयार्थं ऋष्यमूकं प्रति पलायितः। स रक्तशरीरः, श्रान्तः, वालिना ताडितः, क्रोधेन अन्वितः, महावनं प्रविष्टः। सुग्रीवस्य वनं प्रविशन्तं दृष्ट्वा, वालिः शापभीतः, "मुक्तोऽसि" इति उक्त्वा, स्वबलं समुद्धर्य निवृत्तः। ततः राघवः लक्ष्मणेन हनूमता च सह, तस्मिन्नेव वने यत्र सुग्रीवः वानरः गतः, जगाम।