सुग्रीवस्य वचनानि श्रुत्वा, मुनिना उक्तानि, कपयः तस्मात् वनात् निर्गत्य यत्र वालिः स्थितः तत्र आगच्छन्। तान् दृष्ट्वा वालिः उवाच — “हे मातङ्गवनवासिनः, सर्वे युष्माकं समागमः मम समीपे कुतः? किम् वनवासिनां सर्वं कुशलं अस्ति?” ततः सर्वे कपयः, सुवर्णमाल्यभूषितं वालिं प्रति, तस्य शापस्य कारणं सम्यक् उक्तवन्तः। तत् श्रुत्वा वालिः महर्षिं समीपं गत्वा, अञ्जलिं कृत्वा, तं प्रार्थयामास। महर्षिः तं उपेक्ष्य स्वाश्रमं प्रविष्टः। वालिः शापभारात् भीतः, शोकग्रस्तः अभवत्। अतः शापभीत्या वालिः ऋष्यमूकमहागिरिं प्रविष्टुं न इच्छति, नापि तं दृष्टुं, हे राजन्। तस्य प्रवेशे अशक्तिं ज्ञात्वा, अहं मन्त्रिभिः सह, चिन्तारहितः, महावनं विचरामि। एषः अस्थिपुञ्जः, महागिरिशिखरप्रमाणः, दुन्दुभेः, वालिनः बलात् निपातितः, तत्र दीप्तिमान् अस्ति। अत्र सप्त महान्तः शालवृक्षाः, विस्तीर्णशाखाः, येषु वालिः एकस्य पत्राणि बलात् कम्पयितुं शक्नोति। एवं तव वालिनः अद्वितीयं बलं दर्शितम्; कथं त्वं तं रणमध्ये हन्तुं शक्यसि, हे राजन्? एवं वदन्तं सुग्रीवं लक्ष्मणः हास्यं कृत्वा उवाच — “कस्य कर्मणः सिद्धिः तव वालिनः निधनाय विश्वासं जनयेत्?” ततः सुग्रीवः प्रत्युवाच — “एते सप्त शालवृक्षाः, वालिः एकैकं बहुशः विदारितवान्। रामः एकेन बाणेन एतान् विदारयिष्यति; रामस्य वीर्यं दृष्ट्वा, अहं वालिनः निधनाय विश्वासं करिष्यामि।” लक्ष्मण, वालिः एकपदेन हतस्य महिषस्य अस्थिपुञ्जं द्विशत् धनुष्प्रमाणं प्रक्षिप्तवान्। एवं उक्त्वा, सुग्रीवः, रक्तलोचनः, रामं क्षणं ध्यत्वा, पुनः तम् अभ्यधात्। “वालिः वीरः, स्वबलपराक्रमपरः, युद्धे अप्रतिहतः, प्रसिद्धः। देवाः अपि तस्य कर्माणि दुष्कराणि मन्यन्ते; तान् चिन्तयित्वा, भीतः ऋष्यमूकं शरणं गतः। अप्राजेयः, दुर्धर्षः, क्रोधी कपिराजः स्मृत्वा, अहं ऋष्यमूकात् न निर्गतः, हे राम। शङ्कितः, भयग्रस्तः, अहं महावनं विचरामि, भक्तमन्त्रिभिः, हनुमदादिभिः। उत्तममित्रं प्राप्तवान्, मित्रभावनिष्ठं; त्वां हिमालयमिव आश्रयामि, नरशार्दूल। किन्तु, मम बलवान्, दुष्टः भ्राता वालिः, तस्य बलं ज्ञातम्; तव युद्धपराक्रमः, राघव, मम दृष्टिगोचरं न जातम्। न त्वां तुलयामि, न तव अवमानं करोमि, नापि तव भयम्; किन्तु तस्य भीषणानि कर्माणि मम भीतिं जनयन्ति। राघव, तव वचनानि, साहसः, रूपम् च प्रमाणं; तानि महाशक्तिं सूचयन्ति, अग्निमिव भस्मनाच्छन्नं। सुग्रीवस्य एताः वाचः श्रुत्वा, रामः स्मितं कृत्वा कपिं प्रत्युवाच। “यदि त्वं अस्माकं पराक्रमे विश्वासं न करोति, हे कपे, तव युद्धे प्रशंसनीयं प्रमाणं करिष्यामि।” एवं सुग्रीवम् उक्त्वा, राघवः, लक्ष्मणस्य ज्येष्ठः भ्राता, तं सान्त्वयित्वा, पादाङ्गुल्या दुन्दुभेः शरीरं लीलया स्पृशति स्म। स वीर्यवान्, तं शुष्कं दुन्दुभेः शरीरं, पादाङ्गुल्या उद्यम्य, दश योजनानि दूरं प्रक्षिप्तवान्। तं शरीरं दूरं निपातितं दृष्ट्वा, सुग्रीवः पुनः रामं प्रत्युवाच, सूर्यवत् दीप्तिमान् लक्ष्मणं कपिश्रेष्ठांश्च पुरस्कृत्य, अर्थपूर्णं वचनं उवाच — “मित्र, पूर्वं मम शरीरं ताजा, मांसयुक्तं, उत्साहपूर्णं आसीत्; तदा मम भ्राता वालिः, श्रान्तः, मद्यपीतः, तं प्रक्षिप्तवान्। किन्तु, राघव, तदिदानीं शुष्कं, अमांसं, तृणसमं; त्वं तु हर्षेण तं एवं प्रक्षिप्तवान्, रघुकुलानन्दन। अत्र तव वा तस्य वा बलं ज्ञातुं न शक्यते; ताजे शुष्के च अन्तरम् महान्, राघव। एषः एव सन्देहः, प्रिय, तव बलं तस्य च; यदि एकं शालवृक्षं विदारयिष्यसि, बलाबलविभागः स्पष्टः भविष्यति। अतः धनुः संनद्धं कुरु, गजस्य सुण्डामिव तं आकृष्य, कर्णान्तं यावद् बाणं सन्दधातुं, महाबाणं विसृज। यदि बाणेन शालवृक्षं छिन्ध्यसि, न सन्देहः, तेन विदारितं भविष्यति; पर्याप्तं विचारणम्, प्रिय — निश्चितं कुरु, राजन्, यतः तव प्रतिज्ञा मया कृतम्। यथा त्वं तेजस्विनां श्रेष्ठः, हिमालयः महागिरिषु, सिंहः चतुर्भुजेषु, एवं त्वं पुरुषेषु पराक्रमे श्रेष्ठः।” अथ वल्मीकिरामायणस्य कीष्किन्धाकाण्डे द्वादशेऽध्याायः आरभ्यते। सुग्रीवस्य सुवाचं श्रुत्वा, रामः महातेजाः, विश्वासजननाय धनुः आदत्तवान्। स सम्मानदाता, घोरं धनुः एकं बाणं च आदाय, शालवृक्षं लक्ष्यम् कृत्वा, तं बाणं सन्ददौ, दिशः तस्य शब्देन पूर्णाः। स बाणः, महाबलात् विमुक्तः, सुवर्णविभूषितः, सप्त शालवृक्षान्, गिरिशिखरम्, भूमिं च विदार्य, क्षणेन बहिः निष्क्रान्तः, पुनः तस्मिन्नेव तूणौ प्रविष्टः।