एवं उक्त्वा, क्रोधाविष्टः स वालिः पितुः महेन्द्रस्य दत्तां सुवर्णमाल्यां गृहीत्वा युद्धाय स्थितवान्। ततः पर्वतसमं दुन्दुभिं शृङ्गाभ्यां गृहीत्वा, वालिः हरिराजः गजराजसदृशविक्रमः, नर्दन् समरभूमौ चिक्षेप। स बलवान् वालिः तं दुन्दुभिं प्रचण्डेन वेगेन भूमौ पातयन् भीमं निनादम् अकरोत्, तदा तस्य कर्णयोः रक्तधारा बहुल्या निर्गता। क्रोधेन च परस्परविजयकाङ्क्षया दुन्दुभिवाल्योः घोरः संग्रामः प्रवृत्तः। तत्र वालिः इन्द्रसमानपराक्रमः हस्तैः, जानुभिः, पादैः, शिलाभिः, द्रुमैः च समरे सम्यग्युद्धम् अकरोत्। तयोः समरे वानरासुरयोः परस्परं प्रहारयतोः, असुरः क्षीणबलः अभवत्, इन्द्रपुत्रः तु बलवत्तरः जातः। ततः वालिः तं दुन्दुभिं उत्थाप्य भूमौ क्षिप्तवान्; तस्मिन् घोरयुद्धे दुन्दुभिः समूलं विनष्टः। तस्य गात्रेभ्यः बहु रक्तं स्रवमाणम् अपतत्; स महाबाहुः दुन्दुभिः भूमौ पतित्वा प्राणान् त्यक्तवान्। ततः वालिः, तं मृतमचेतनं दुन्दुभिं बाहुभ्यां उत्थाप्य, एकेन वेगेन योजनेन दूरं चिक्षेप। स वेगेन क्षिप्यमाणः दुन्दुभिः मुखात् पतितरक्तबिन्दून् वातेन वहमानः मातङ्गस्य आश्रमाभिमुखं प्रास्रवत्। तानि रक्तबिन्दूनि तत्र पतन्ति दृष्ट्वा, महर्षिः मातङ्गः कोपसमन्वितः विस्मयं जगाम—'कः एषः?' इति चिन्तयन्। स महर्षिः उवाच—'कस्य पापस्य मया आकस्मिकं रक्तस्पर्शः जातः? कः अयम् दुष्टः, अनियतः, मूढः?' इति। एवं उक्त्वा स महायशाः तपस्वी बहिः निर्गत्य, पर्वतसङ्काशं तं महिषं भूमौ मृतं अपश्यत्। स्वतेजसा स महर्षिः ज्ञातवान् यत् वानरेण एषः अपराधः कृतः; ततः स वालिं प्रति महाशापं दत्तवान्। 'अस्य मम आश्रमस्य प्रवेशः तस्य निषिद्धः; यदि स प्रविशेत्, अवश्यम् एव स मृत्युम् आप्स्यति—यः मम शरण्यं आश्रमं रक्तधाराभिः मलिनीकृतवान्। द्रुमक्षेपेण मम द्रुमाः भग्नाः, असुरदेहो नष्टः; यदि कश्चित् मम आश्रमं, योजनेन परितः, व्याप्नोति—' इति। 'यदि स पापबुद्धिः आगच्छेत्, स नूनम् एव विनश्यति; ये च तस्य मन्त्रिणः मम वने शरणं प्राप्नुवन्ति—' इति। 'तेऽपि अत्र स्थातुं न अर्हन्ति; यथेष्टं गच्छन्तु; यदि कश्चित् स्थास्यति, तमपि अहं शापयिष्यामि।' इति। 'इदं मम वनं पुत्रवत् रक्षितम्; पत्रपुष्पफलमूलरक्षणाय—' इति। 'अद्यैव समयः; श्वः यदि तं वानरं पश्येयम्, स बहुसहस्रवर्षाणि पर्वतत्वं गमिष्यति।' इति। एतद् ऋषेः वचनं श्रुत्वा वानराः तस्मात् वनात् निर्गता; तान् दृष्ट्वा वालिः अपृच्छत्। 'किं भवन्तः मातङ्गवनवासिनः मम समीपम् आगता? कुशलं वनवासिनां किम्?' इति। ततः सर्वे वानराः सुवर्णमाल्यभूषितं वालिं शापकारणं सम्यक् निवेदयामासुः। तद्वचनं श्रुत्वा वालिः महर्षिं उपगम्य अञ्जलिं कृत्वा प्रार्थयामास। महर्षिः तं उपेक्ष्य स्वमाश्रमम् प्रविवेश; वालिः तु शापभीतिः अत्यन्तं शोकाकुलः अभवत्। अतः तस्मात् शापात् भीतः स वानरः महद् ऋष्यमूकं पर्वतं प्रवेष्टुम् इच्छति न, अपि च दृष्टुम् अपि न इच्छति, हे राजन्। एवं सः प्रवेष्टुं अशक्तः इति ज्ञात्वा, अहं राम, मन्त्रिभिः सहितः एतेन महावने निर्व्यग्रः विचरामि। एषः पर्वतसङ्काशः अस्थिपुञ्जः दुन्दुभेः, यं वालिः बलात् अपातयत्। अत्रैते सप्त महान्तः शालद्रुमाः, येषां शाखाः विस्तारिताः; तेषां पत्त्रं एकं वालिः स्वबलात् पतयति। एवं राम, अहं तव वालिनः अतुलबलं दर्शितवान्; कथं त्वं युद्धे तं वालिं हन्तुं समर्थो भविष्यसि, हे राजन्? इति। तदा लक्ष्मणः हसन् सुग्रीवम् अपृच्छत्—'किं कृत्यं कृत्वा त्वं वालिवधाय विश्वासं यास्यसि?' इति। ततः सुग्रीवः प्रत्युवाच—'एते सप्त शालद्रुमाः, यान् वालिः कदाचित् एकेन एव न बिभेद, अपि तु बहुवारम्। रामः एतेषां द्रुमाणां एकेन बाणेन भेदं करिष्यति; तदा रामस्य वीर्यं दृष्ट्वा, अहं वालिवधाय विश्वसिष्यामि।' 'लक्ष्मण, वालिः यदा मृतस्य महिषस्य अस्थीनि एकपादेन द्विशत् धनुष्मात्रं दूरं चिक्षेप।' इति। एवं उक्त्वा सुग्रीवः रक्तलोचनः क्षणं रामं चिन्तयित्वा पुनः तम् अभ्यभाषत। 'वालिः वीरः, स्वविक्रमगर्वितः, बलपराक्रमविश्रुतः; स महाबलवान् युद्धे अजितः। तस्य कर्माणि देवैरपि दुष्कराणि; तानि चिन्तयन् अहं भयात् ऋष्यमूकं प्रपन्नः।' 'तं दुर्जयं, दुर्धर्षं, क्रुद्धं वानराधिपतिं चिन्तयन्, अहं ऋष्यमूकं न विहायामि, हे आर्य।' इति। 'सन्दिग्धः, शङ्कितः, अहं हनूमत्प्रमुखैः मन्त्रिभिः सहितः महावनं विचरामि।' 'सखायं उत्तमं प्राप्तवान्, स्नेहसम्पन्नम्; त्वयि, नरशार्दूल, अहं हिमालयमिव आश्रित्य तिष्ठामि।