दुन्दुभिः तदा हिमवन्तं प्रति गर्वितः उवाच—यदि त्वं मया सह युद्धं कर्तुं अशक्तः, अथवा मम भीत्या युद्धात् निवर्तसे, तर्हि कथय कः मम युद्धदाने समर्थः, अहम् एव युद्धार्थिनां प्रतिपालयामि इति। तदा धर्मात्मा हिमवान् वाक्यविशारदः, पूर्वं एवं न कदापि उक्तः, कोपेन तस्मै दानवश्रेष्ठाय प्रत्युवाच—अस्ति बलवान् प्राज्ञश्च वालिनामकः, इन्द्रस्य पुत्रः, कीर्तिमान् वनरः, यः अद्वितीये किष्किन्धानगरे निवसति। सः महाबलः, अतिप्राज्ञः, युद्धे च विशारदः; सः तवैकस्य युद्धदाने समर्थः, यथा इन्द्रः नामुचिं प्रति। यदि त्वं युद्धमिच्छसि, तदा शीघ्रं तत्र गच्छ, सः नित्यं दुर्जयः युद्धे च विक्रान्तः। एवं हिमवत्सु वचनेषु श्रुतेषु, दुन्दुभिः कोपेन पूर्णः, तत्क्षणमेव किष्किन्धां प्रति जगाम। सः महाबलः दुन्दुभिः, महिषरूपं धारयन्, तीक्ष्णशृंगः, भीमदर्शनः, जलपूर्णमेघ इव आकाशे बभूव। सः किष्किन्धाद्वारे समुपस्थितः, भीमस्वनं नदन्, पृथिवीं कम्पयन्, रणदुन्दुभिमिव शब्दं निर्ममाथ। समीपवृक्षान् भञ्जन्, खुरैः भूमिं विदारयन्, शृंगेण द्वारं विदारयन्, मदोन्मत्तगज इव बभूव। तदा वालिः अन्तःपुरे स्थितः, तं शब्दं श्रुत्वा, सोढुं न शक्त्वा, स्वपत्नीभिः सहितः, ताराादिभिः, इव नक्षत्रैः सह चन्द्रमाः, बहिः निर्गतः। सः वनराणां स्वामी, सर्ववनचराधिपः, दुन्दुभिं प्रति सुस्पष्टं मधुरं च वाक्यं अब्रवीत्—हे दुन्दुभे, किमर्थं नगरद्वारं रुद्ध्वा एवं नदसि? अहं तव स्वरूपं जानामि, जीवितं रक्ष। एवं वालिनः वाक्यम् श्रुत्वा, दुन्दुभिः क्रोधात् रक्तलोचनः प्रत्युवाच—हे वीर, स्त्रीणां सन्निधौ वाक्यं वक्तुं न उचितम्; अद्य युद्धं दत्त्वा तव वीर्यं ज्ञास्यामि। अथवा अहं रात्रौ कोपं निगृह्य तिष्ठामि; यथेष्टं उत्सवं कुरु, वनर, यथाकामं रमस्व। दानानि दद्यात्, वनरान् आलिङ्ग्य, सखीन् हर्षय; स्वपुरं आत्मनः प्रियं कुरु, स्त्रीभिः सह क्रीडस्व, अहं तव मदं निगृह्णामि। यो मदोन्मत्तं प्रमत्तं भग्नं एकं वा दुर्बलं हन्ति, सः लोके गर्भघ्न इति प्रसिद्धः—यथा त्वं अहंकारमोहितः। एवं उक्त्वा, सः वालिः कोपस्मितपूर्वकं ताराादिषु स्त्रीषु त्यक्त्वा, तस्मै दानवराजाय उवाच—मां मदोन्मत्तं मा मन्यस्व, यदि त्वं युद्धे निर्भयः; एषः मदः युद्धे एव प्रकाश्यते, एष वीरपानम्। इत्युक्त्वा, सः क्रुद्धः, पितरं महेन्द्रदत्तं हेममाल्यं गृहीत्वा, युद्धाय तस्थौ। ततः वालिः गिरिसमं दुन्दुभिं शृंगेण गृहीत्वा, वनरयूथपतिः, नदन्, तम् आकर्ष्य चिक्षेप। बलात् तं भूमौ पातयन्, महाशब्दं च कृत्वा, तस्य कर्णाभ्यां रक्तधारा स्रुताः। कोपात् परस्परविजयकाङ्क्षया, घोरं युद्धं दुन्दुभिवाल्योः अभवत्। तदा इन्द्रसमविक्रमः वालिः, पाणिभिः, जानुभिः, पादैः, शिलाभिः, दारुभिः च युद्धम् अकरोत्। तत्र वनरः असुरः च अन्योन्यं ताडयन्तौ, युद्धे असुरः दुर्बलः अभवत्, इन्द्रपुत्रः बलवत्तरः। ततः वालिः दुन्दुभिं उत्थाप्य, भूमौ चिक्षेप; तस्मिन् घोरयुद्धे दुन्दुभिः विनष्टः। तस्य व्रणात् बहु रक्तं स्रवन् भूमौ पतितः, सः महाबाहुः मृतः अभवत्। वालिः तं मृतशरीरं बाहुभ्यां उत्थाप्य, शीघ्रगामित्वात्, एकेन प्रहरणेन एकयोजनं दूरं चिक्षेप। सः बलात् क्षिप्तः, तस्य मुखात् रक्तबिन्दवः वातेन वह्यमानाः मतङ्गाश्रमस्य दिशि अपतन्। तं रक्तपातं दृष्ट्वा, महातपाः मतङ्गः ऋषिः क्रुद्धः चकार—कः एषः? कस्य मया आकस्मात् रक्तस्पर्शः जातः पापस्य? कः एषः दुष्टबुद्धिः, अनियमितः, मूढः इति चिन्तयन्, बहिः निर्गत्य, गिरीन्द्रसदृशं मृतमहिषं पश्यन् स्थितः। तपसा ज्ञात्वा, एषः कृतः वनरेण, सः तं वनरं प्रति महाशापं दत्तवान्—अत्र प्रवेशः तस्य निषिद्धः; यदि सः प्रविशति, म्रियते—यः मम आश्रमं रक्तधाराभिः मलिनीकृतवान्। द्रुमैः क्षिप्तैः एते भग्नाः, दैत्यशरीरं च भग्नम्; यदि कश्चन मम आश्रमं, योजनेन परितः, पूरयति—सः पापबुद्धिः आगच्छति चेत्, निश्चितं सः नश्यति; तस्य मन्त्रिणः अपि ये मम वने शरणं गच्छन्ति—ते अपि न वसन्तु; इच्छया गच्छन्तु; यदि कश्चन तिष्ठति, तं अपि शप्स्यामि। एषः मम वनः सदा पुत्रवत् रक्षितः; पत्रपल्लवविनाशाय, फलमूलार्थं च—अद्य एव सीमा, श्वः यदि तं वनरं पश्यामि, सः सहस्रशः वर्षाणि गिरिरूपं प्राप्स्यति इति।