रत्नमयतरङ्गितं सागरं तीर्त्वा, स महाबलः दानवः सागरं प्रति युद्धाय याचितवान्। तदा धर्मात्मा महाबलश्च सागरः, विधिनोदितः, तस्य दानवस्य समीपं समुत्थाय इदं वचनमब्रवीत्। अथ तस्य दानवस्य हिमवन्तं नाम नगरेन्द्रं, महर्षिसंश्रयमत्यन्तविशालवनान्तरे, शंकरस्य श्वशुरं कीर्तिमन्तं, प्रपेदे स्मरणम्। स हिमवान्, महाप्रपातसमन्वितः, बहुगुहाश्च बहुप्रपाताश्च यस्य, तव अतुलां तुष्टिं दातुं समर्थः इति सागरः न्यवेदयत्। तं भयभीतं जञात्वा, स दानवराजः उत्तमः, धनुषो निष्क्रान्त इव बाणः, हिमवन्तवनं प्रति जगाम। तत्र दुण्डुभिर् हिमवतः श्वेतशिलाः, गजरूपसमानाः, बहुधा भूतले क्षिपन्, घोरं निनादं चक्रे। तस्मिन्नेव काले, सौम्यः स्निग्धः च हिमवान्, श्वेतमेघसदृशः, स्वशिखरे स्थित्वा, मधुरं वाक्यमुवाच— "दुण्डुभे धर्मनिष्ठ, माम् मा क्लेशय; मुनिधर्मकुशलोऽहम्, तापसानां शरणं, न युद्धकर्मणि।" एवं गिरिश्रेष्ठस्य वचः श्रुत्वा, दुण्डुभिः क्रोधात् रक्तलोचनः प्रत्युवाच— "यदि त्वं युद्धे अशक्तो वा, मम भीतवान् वा, तर्हि ब्रूहि को मां युद्धाय योग्यः, युद्धकामोऽहम्।" तदा हिमवान्, धर्मात्मा वाक्यकुशलश्च, पूर्वं न कदापि उक्तः, क्रुद्धः तं दानवराजं प्रत्युवाच— "अस्ति बलवान् बुद्धिमांश्च वालिः नाम, इन्द्रपुत्रः, कीशकिंधानगरीनिवासी, कीर्तिमान् कपीश्वरः। स बलवान्, महाबुद्धिः, युद्धविशारदः, स ते युद्धाय समर्थः, इन्द्र इव नामुचिं प्रति।" "त्वं शीघ्रं तस्य समीपं गच्छ, यदि युद्धकामः असि; स नित्यं अजेयः, युद्धे च विक्रान्तः।" हिमवतः वचः श्रुत्वा, दुण्डुभिः क्रोधाविष्टः, तत्क्षणाद् कीष्किंधानगरीं जगाम। तदा महाबलः दुण्डुभिः, महिषरूपं धारयन्, तीक्ष्णशृङ्गः, भीमदर्शनः, जलपूर्णमेघसदृशः, अभवत्। स तत्र आगत्य, कीष्किंधाद्वारम् उपसृत्य, घोरनिनादं कृत्वा, पृथिवीं कम्पयन्, रणमृदङ्ग इव गर्जितवान्। समीपवृक्षान् विदारयन्, खुरैः भूमिं विदारयन्, शृङ्गेण द्वारं विदलयन्, मदोन्मत्तगजेव बभूव। अथ वालिः, अन्तःपुरे स्थितः, तं शब्दं श्रुत्वा, न सहमाणः, स्वपत्नीभिः सहितः, ताराादिभिः, तारागणैः सह चन्द्रमाः इव निर्गतः। कपीन्द्रः सः, सर्ववनेचराणां स्वामी, दुण्डुभिं समीक्ष्य, स्पष्टार्थं मधुरं वाक्यमुवाच— "किं त्वं नगरद्वारं रुद्ध्वा, एवं गर्जसि दुण्डुभे? अहं त्वां जानामि—जीवितं रक्ष, महाबल।" एवं वालिनः वाक्यं श्रुत्वा, दुण्डुभिः क्रोधात् रक्तलोचनः प्रत्युवाच— "वीर, नारीसमक्षं वाक्यं वक्तुं न युक्तम्; अद्य मां युद्धाय समर्पय, तदा तव वीर्यं वेदिष्यामि। अथवा, अद्य रात्रिं क्रोधं निगृह्य, उत्सवः स्वच्छन्दं भूयात्, कपीन्द्र, यथेष्टं रमस्व।" "दानानि दीयन्तां, कपीन्द्र, प्रियसखिभिः सह नगरं रक्ष्यताम्, स्वात्मवत् प्रियं कुरु; स्त्रीभिः सह क्रीडस्व, अहं ते मदगर्वं निगृह्णामि।" "मत्तं प्रमत्तं भग्नं एकं वा दुर्बलं च यो हन्यात्, स लोके गर्भघातक इति ख्यातः—यथा त्वं मदमोहितः।" तदा वालिः, सान्तर्हासं क्रुद्धः, ताराादि सर्वा स्त्रीः परित्यज्य, तस्मै दानवराजाय उवाच— "मा मां मत्तमिति मन्यस्व, यदि युद्धे निर्भयः असि; अयं मदः युद्धे प्रकाश्यताम्, एष वीरपानम्।" एवं उक्त्वा, क्रुद्धः, पितुः महेन्द्रात् दत्तं सुवर्णमालां गृहीत्वा, युद्धाय सन्नद्धः अभवत्। वालिः, गजेन्द्रसदृशः, दुण्डुभेः शृङ्गे गृहीत्वा, घोरनिनादं कृत्वा, तं पर्वतसमानं दुण्डुभिं क्षिप्रं चिक्षेप। बलात् तं प्राहरत्, भीमस्वनं चक्रे; तदा तस्य कर्णाभ्यां रक्तधाराः स्रुताः, स भूमौ पतितः। क्रोधात् परस्परविजयकाङ्क्षया, दुण्डुभिवाल्योः घोरं युद्धं समजायत। तत्र वालिः, इन्द्रसमविक्रमः, मुष्टिभिः, जानुभिः, पादैः, शिलाभिः, तरुभिश्च युद्धमकरोत्। कपिश्रेष्ठः असुरश्च अन्योन्यं ताडयन्तौ, युद्धे दुण्डुभिः क्षीणबलः अभवत्, इन्द्रसुतः च बलवत्तरः। ततः वालिः दुण्डुभिं उत्थाप्य, भूमौ चिक्षेप; तस्मिन् घोरयुद्धे दुण्डुभिः निहतः। तस्य व्रणात् बहु रक्तं स्रुत्वा, महाबाहुः भूमौ पतितः, प्राणान् त्यक्तवान्। वालिः तं मृतशरीरं, अचेतनं बाहुभ्यां उत्थाप्य, वेगेन एका योजनं क्षिप्रं चिक्षेप। स वेगेन क्षिप्यमाणः, तस्य मुखात् रक्तबिन्दवः वायुनाऽनुनीतानि, मातङ्गाश्रमं प्रति पतिताः। तानि रक्तबिन्दूनि तत्र पतन्ति दृष्ट्वा, महर्षिः क्रुद्धः विचिन्त्य, "कः एषः?" इति विस्मितः।