स महाबलः दैत्यः, स्वबलमदेन प्रमत्तः वरप्रभावात् मोहितः, नदीपतिं समुद्रं जगाम। स लहरितरत्नसमुद्रं लङ्घयित्वा, महोदधिं प्रति गत्वा, 'युद्धं देहि' इति समुद्राय उवाच। ततः धर्मात्मा महाबलः समुद्रः, भाग्यप्रेरितः, असुराय वाक्यं उक्तवान्। तत्र विशालवनमध्ये तपस्विनां महाश्रयः, हिमवद् नाम राजा पर्वतानां, शंकरस्य श्वशुरः, प्रसिद्धः। तस्य महान् जलप्रपातः, बहवः गुहाः, जलधाराः च सन्ति; स त्वां अद्वितीयं तुष्टिं दातुं समर्थः। तं भयभीतं ज्ञात्वा, असुरश्रेष्ठः, धनुषशरवत् हिमवन्तं प्रति वनं जगाम। तत्र दुण्डुभिः, पर्वतात् श्वेतगजसमाः शिलाः बहुदिशं भूमौ क्षिप्त्वा, महान् गर्जितम् अकुरुत। तस्मिन्नेव काले, सौम्यः सुखदः हिमवत्, श्वेतमेघसदृशः, स्वशिखरे स्थित्वा, दुण्डुभिं प्रति वाक्यं उवाच। 'हे दुण्डुभे, धर्मनिष्ठः त्वं मां न बाधस्व; अहं तपोधर्मनिपुणः तपस्विनां शरणः, युद्धकर्मणि निपुणः नास्मि।' पर्वताधिपस्य तत्त्वयुक्तं वचनं श्रुत्वा, दुण्डुभिः, क्रोधात् रक्तनेत्रः, प्रत्युवाच। 'यद्यस्त्वं युद्धं कर्तुं अशक्तः, अथवा भीतः, तर्हि युद्धं दातुं समर्थः कः इति वद; अहं युद्धसङ्ग्रहम् इच्छामि।' तदा हिमवत्, वाक्यनिपुणः धर्मात्मा, पूर्वं कदापि न उक्तः, क्रुद्धः असुरश्रेष्ठं प्रति वाक्यं उवाच। 'अस्ति बलवान् बुद्धिमान् वालिः नाम, इन्द्रपुत्रः, कीशकिंधायां महापुरुषः वानरः। स बलसम्पन्नः, महाबुद्धिः, युद्धनिपुणः; स त्वां युद्धं दातुं समर्थः, इन्द्रः नमुचये यथा। यदि युद्धम् इच्छसि, तं शीघ्रं गच्छ; स सर्वदा दुर्योध्यः, युद्धे वीरः।' हिमवतः वचनं श्रुत्वा, दुण्डुभिः, क्रोधसम्भृतः, त्वरितं वालिवनं कीशकिंधां जगाम। स महाबलः, महाभयंकररूपः, तीक्ष्णशृङ्गः, मेघसदृशः, महावृष्टि मेघः इव, महिषरूपं धृत्वा, कीशकिंधाद्वारम् आगतः। तत्र दुण्डुभिः, पृथिवीं कम्पयन्, युद्धदुन्दुभिः इव गर्जितम् अकुरुत। समीपवृक्षान् भङ्क्त्वा, खुरैः भूमिं विदार्य, शृङ्गेण द्वारं विदार्य, मदेन गजः इव आसीत्। तदा वालिः, अन्तःपुरे स्थितः, तं शब्दं श्रुत्वा, सह पत्निभिः, तारा आदिभिः, चन्द्रः इव ताराभिः सह, निर्गतः। वानराधिपः वालिः, सर्ववनवासिनां स्वामी, दुण्डुभिं प्रति स्पष्टवाक्यं मधुरं उवाच। 'हे दुण्डुभे, किमर्थं नगरद्वारं आवृत्य एवं गर्जसि? त्वां जानामि; जीवितं रक्षस्व, महाबलिन्।' वानरराजस्य वाक्यं श्रुत्वा, दुण्डुभिः, क्रोधात् रक्तनेत्रः, प्रत्युवाच। 'वीर, न स्त्रीसन्निधौ वाक्यं युक्तम्; अद्य युद्धं देहि, ततः तव वीर्यं ज्ञास्यामि। अथवा, रात्रौ अहं क्रोधं संयमयिष्यामि; उत्सवः स्वच्छन्दः भवतु, वानर, यथेष्टं रमस्व। दानानि दीयन्तां, वितरन्तां च, वानरान् आलिङ्ग्य, मित्रानन्दं कुरु। कीशकिंधां रक्षिता कुरु, नगरं आत्मवत् प्रियं कुरु; स्त्रीभिः सह क्रीडस्व, अहं तव गर्वं संयमयिष्यामि। यो मदोन्मत्तं, प्रमत्तं, भग्नं, एकं, दुर्बलं, हन्ति, स लोके गर्भघाति प्रसिद्धः; यथा त्वं गर्वमोहितः।' तदा वालिः, तारा आदिभिः स्त्रीभिः विमुक्तः, क्रोधात् सान्द्रं हास्यं कृत्वा, असुरेशं प्रति वाक्यं उवाच। 'मां मदोन्मत्तं न मन्यस्व; यदि युद्धे निर्भयः असि, मदः युद्धे प्रमाणं भवतु, वीरस्य पेयम् एतत्।' एवं उक्त्वा, क्रुद्धः, पितरं महेन्द्रात् प्राप्तं सुवर्णमालां गृहीत्वा, युद्धाय स्थितः। ततः वालिः, गजः वानरेषु, दुण्डुभिं पर्वतसमं शृङ्गाभ्यां गृहीत्वा, गर्जन्, क्षिप्तवान्। बलात् तं भूमौ पतितं कृत्वा, महान् गर्जितम् अकुरुत; तस्य कर्णाभ्यां रक्तं प्रवृत्तम्। क्रोधेन, पराजयकामेन, उभयोः घोरं युद्धम् उत्पन्नम्। वालिः, इन्द्रसमवीर्यः, मुष्टिभिः, जानुभिः, पादैः, शिलाभिः, वृक्षैः च युद्धम् अकुरुत। वानरः असुरः च परस्परं ताडयन्तौ, युद्धे असुरः दुर्बलः अभवत्, इन्द्रपुत्रः बलवत्तरः। ततः वालिः, दुण्डुभिं भूमौ क्षिप्त्वा, घोरयुद्धे तं भग्नं कृतवान्। तस्य व्रणात् बहु रक्तं निर्गतं, महाबाहुः भूमौ पतितः, प्राणान् त्यक्तवान्। वालिः, मृतं मूर्च्छितं शरीरं बाहुभ्यां गृहीत्वा, एकेन वेगेन, एकयोजनं क्षिप्तवान्। तस्य वेगेन क्षिप्तस्य, तस्य मुखात् पतितं रक्तं, वायुनाः नीतं, मातङ्गाश्रमं प्रति पतितम्।