स्वनिगदितेनैव मम बुद्ध्या त्वां दुःखसागरमग्नं पश्यामि; नूनं त्वां उद्धरिष्यामि, त्वं च परमं सुखं प्राप्स्यसि इति राघवः प्रतिजगाद। तस्य वचसः श्रुत्वा, यः हर्षं च उत्साहं च वर्धयामास, सः सुतरां प्रसन्नः सुग्रीवः प्रहृष्टः तानि उत्तमानि वचनानि उवाच। शृणु कीशकिंधाकाण्डे वाल्मीकिरामायणस्य एकादशं सर्गं इति। रामस्य वचः श्रुत्वा, यः हर्षं च उत्साहं च वर्धयामास, सुग्रीवः राघवं पूजयित्वा तम् स्तोतुं प्रववृते। नूनं, त्वं क्रुद्धः सन्न्, तीक्ष्णैः ज्वलद्भिः बाणैः, ये प्राणान् विव्यधुः, लोकान् दग्धुम् अर्हसि, यथा कालान्ते सूर्यः इति। शृणु, वालिनः बलं वीर्यं धैर्यं च सम्पूर्णेन मनसा; ततः यथोचितं कार्यं कुरु। सः वालिः, पश्चिमसागरात् पूर्वं, दक्षिणात् उत्तरं च, निःश्रमः गच्छति, सूर्ये अनुत्तिष्ठति। सः पर्वतानां शिखराणि, ये महान् अपि, आरोह्य, वेगेन उत्पत्य गृह्णाति; एवं तस्य महाबलम्। बहूनि दृढानि विविधानि च वृक्षाणि, ये काननेषु, वालिनः बलेन भग्नानि, सः शक्तिं दर्शयन्। कश्चित् महाबलः महिषः नाम्ना दुन्दुभिः, कैलासशृङ्गसन्निभः, सहस्रगजबलसम्पन्नः आसीत्। सः महाकायः, स्वबलमदेन मतः, वरप्रभावात् मोहितः, सागरं नदीपतिं जगाम। रत्नसंप्लुतं सागरं तरित्वा, सः समुद्रं प्रत्युवाच—"युद्धं मे प्रयच्छ" इति। ततः धर्मात्मा महाबलः सागरः, तेन प्रेरितः, असुराय वचनमब्रवीत्। महर्षिसंश्रयः, विपुलवनान्तः, हिमवाँ नाम, शंकरस्य श्वशुरः, गिरिराजः कीर्तिमान्। महाप्रवाहसमन्वितः, बहुगुहाजलधारायुतः, सः त्वां अत्युत्तमं तृप्तिं दातुं समर्थः। तम् भीतं ज्ञात्वा, असुरश्रेष्ठः दुन्दुभिः, धनुषः मुक्तबाणवत्, हिमवन्तं वनम् जगाम। ततः दुन्दुभिः तस्मात् पर्वतात् श्वेतान् गजसदृशान् शिलाखण्डान् बहुधा भूमौ क्षिपन्, घोरं निनादं चक्रे। तस्मिन् काले, सौम्यः शुभ्रमेघसन्निभः हिमवान्, स्वशिखरे स्थितः, मधुरं वचनमुवाच। "दुन्दुभे! धर्मनिष्ठः सन्, मां न बाधस्व; अहं तपस्विनां धर्मकुशलः, तपस्याश्रयः, न युद्धकर्मसु।" एवं गिरिराजस्य वचः श्रुत्वा, दुन्दुभिः, कोपात् रक्तलोचनः प्रत्युवाच। "यदि त्वं युद्धे असमर्थः, वा मत्तः भीतः विरमसि, तर्हि वद, कः मां युद्धं दातुं समर्थः, अहं प्रतिद्वन्द्विनं इच्छामि।" वाक्यविशारदः धर्मात्मा हिमवान्, पूर्वं न कदापि एवं उक्तः, कोपात् तस्मै असुरश्रेष्ठाय वचनमब्रवीत्। "इन्द्रस्य सुतः, कीर्तिमान्, महाबलः वालिनामकः, कीशकिंधायां दिव्यपुरीं वसति।" "सः महाबलः, महाबुद्धिः, युद्धविशारदः, त्वां एकेन समरे युद्धं दातुं समर्थः, यथा इन्द्रः नमुचये।" "त्वं शीघ्रं तत्र गच्छ; सः युद्धे अजेयः, सदा पराक्रमी च।" हिमवतः वचः श्रुत्वा, दुन्दुभिः कोपसमन्वितः, शीघ्रं कीशकिंधां वालिपुरीं जगाम। महिषरूपम् आस्थाय, तीक्ष्णशृङ्गः, भीमदर्शनः, जलदसन्निभः आकाशे, सः बभौ। ततः कीशकिंधाद्वारे समुपेत्य, महाबलः दुन्दुभिः घोषं चकार, भूमिं च व्यशोभयत्, रणदुन्दुभिस्वरः इव। समीपवृक्षान् भञ्जन्, खुरैः भूमिं विदारयन्, शृङ्गेण द्वारम् आहत्य, मदेन गजः इव, सः बभौ। वालिः, अन्तःपुरे स्थितः, तम् शब्दं श्रुत्वा, न सहमाणः, ताः स्त्रियः सहितः निर्गतः, यथा चन्द्रः ताराभिः सह। वालिः, वानराणां वनौकसां च स्वामी, दुन्दुभिम् अर्थगम्यैः वाक्यैः अवदत्। "कस्मात् त्वं द्वारम् आवृत्य एवं निनादसि, दुन्दुभे? अहं त्वां जानामि—रक्षस्व जीवितम्, महाबल।" वानरराजस्य वचः श्रुत्वा, दुन्दुभिः, कोपात् रक्तलोचनः प्रत्युवाच। "वीर, स्त्रीणां सन्निधौ वक्तुं न युक्तम्; अद्य मां युद्धे प्रदत्त्वा, तव बलं ज्ञास्यामि।" "अथवा, अद्य रात्रिम् अहम् रोषं निगृह्णामि; यथेष्टं क्रीडस्व, वानर, रमस्व यथासुखम्।" "दानानि दीयन्तां, वितरन्तां, वानराणां आलिङ्गनं कुरु; वनौकसां स्वामी सन्, मित्राणि हर्षय।" "कीशकिंधां सुव्यपाश्रयां कुरु, पुरीं आत्मवत् प्रियतमां कुरु; स्त्रीभिः सह क्रीडस्व, अहं तव मदं निगृह्णामि।" "यो मदोन्मत्तं प्रमत्तं भग्नं एकं वा दुर्बलं हन्ति, सः लोके गर्भघातकः इति प्रसिद्धः—यथा त्वं, मदगर्वितः।" ततः सः वालिः, कोपात् मन्दं स्मयमानः, ताः ताराद्याः स्त्रियः विसृज्य, असुरपतिम् उवाच। "मां मदांधं मा मन्यस्व—यदि युद्धे निर्भयः असि; एषः मदः समरे प्रमाणं प्रपद्यतां, एष वीरपानम्।