रामः लक्ष्मणश्च, महर्षे विश्वामित्रेण सह सिद्धाश्रमस्य रक्षायै नियुक्तौ, तं समयं यत्र रात्रिचराः राक्षसाः संरक्षितव्याः, ज्ञातुमिच्छन्तौ सस्नेहम् पप्रच्छतुः—“कदा रक्षायाः आरम्भः कर्तव्यः?” तयोः युद्धोत्सुकयोः काकुत्स्थयोः वचनं श्रुत्वा सर्वे ऋषयः हर्षिताः तौ राजकुमारौ स्तुतवन्तः। विश्वामित्रः उवाच—“अद्य आरभ्य षड्रात्राणि राघवौ रक्षां कुरुतम्; अस्य महर्षेः व्रतमस्ति, स मौनं चरिष्यति।” तद्वचनं श्रुत्वा श्रीरामः लक्ष्मणश्च षड्रात्राणि षडहानि अनिद्रौ सततं आश्रमं रक्षितवन्तौ। तौ वीरौ धनुष्मन्तौ, महर्षेः विश्वामित्रस्य शत्रुनाशिनः, जाग्रतः सम्यक् रक्षां कृतवन्तौ। षष्ठे दिवसे गते, तस्मिन्नेव समये, रामः सौमित्रिणं उवाच—“चेतः समाहितं कुरु।” तस्य वचनात् युद्धोत्सुकस्य रामस्य सन्निधौ, वेदपाठकाः याजकाः गुरवः च यज्ञवेद्यां समुपविष्टाः, वेद्याः कुशैः, स्रुवैः पात्रैः पुष्पसमूहेन च शोभिता, विश्वामित्रेण सह दीप्तिमती अभवत्। यज्ञः विधिवत् मन्त्रैः च प्रवृत्तः; ततः आकाशे महान् भीषणः शब्दः अभवत्। वार्षिककाले मेघः यथा आकाशं आच्छादयति, तथैव राक्षसद्वयं मायया आकाशे आक्रान्तम्। मारिचः सुबाहुः च, तौ घोरौ मेघसमौ, अनुचरैः सह आगतौ, रक्तधाराः वर्षयन्तौ। तदा रामः वेद्यां रक्तवृष्ट्या समावृत्तां दृष्ट्वा शीघ्रं आकाशे तान् राक्षसान् सन्दृष्टवान्। तौ आकस्मिकं पतन्तौ दृष्ट्वा, पद्मनयनः रामः लक्ष्मणम् आलोक्य उवाच—“पश्य लक्ष्मण, एते पापकर्मणः मांसभक्षका राक्षसाः, मानवास्त्रेण वातेन मेघाः यथा विक्षिप्यन्ते, तथा प्रवर्तिताः। अहं तान् निहनिष्यामि, न च मरणाय प्रवृत्तः।”—इति उक्त्वा रामः शीघ्रं धनुः सज्जीकृतवान्। तदा तेजस्वी रामः, क्रोधात्, मानवास्त्रं मारिचस्य उरः प्रति सन्ददौ। तेन महास्त्रेण आहतः मारिचः शतयोजनं समुद्रं प्रति निपातितः। मारिचं मूर्च्छितं, बाणवेगेन कम्पितं, रामः लक्ष्मणं प्रति उवाच—“पश्य लक्ष्मण, मानवास्त्रं मनुना निर्मितं, तं विमोहयति, न तु मारयति।” अन्यानपि अहं निहनिष्यामि—यज्ञविघ्नकर्तारः, रक्तभक्षका, निर्दयाः राक्षसाः। इत्युक्त्वा रघुनन्दनः कौशलं दर्शयन् अग्नेयास्त्रं गृहीत्वा सुबाहोः उरः प्रति सन्ददौ; सुबाहुः भूमौ पतितः। ततः वायव्यास्त्रेण शेषान् राक्षसान् विनाश्य, ऋषयः प्रमुदिताः। यज्ञविघ्नकर्तृराक्षसान् हत्वा, रघुकुलनन्दनः ऋषिभिः पूजितः, यथा विजयी इन्द्रः। यज्ञे समाप्ते, विश्वामित्रः दिशः दुष्टैरपगतः दृष्ट्वा काकुत्स्थं प्रति उवाच—“वीर, मम कार्यं सिद्धम्; गुरुशासनं कृतं; सिद्धाश्रमं पुण्यं कृतवान्।”—इति रामं स्तुत्वा सायं विधये तौ राजकुमारौ समनुययौ। ततः रामः लक्ष्मणश्च, कार्यसिद्धौ सन्तुष्टौ, रात्रिं तत्र सुखेन व्यतीतवन्तौ। प्रभाते, कृतस्नानौ, ऋषिसंयुक्तौ विश्वामित्रं समुपेतौ। तेजस्विनं महर्षिं प्रणम्य, मधुरं वचः उक्तवन्तौ—“महर्षे, तव सेवकौ स्थः; आदेशं कुरु, किं कर्तव्यम्?” तयोः वचनं श्रुत्वा, विश्वामित्रमुख्याः सर्वे ऋषयः रामं प्रति उचुः—“नरश्रेष्ठ, जनकः मिथिलाधिपः धर्मयज्ञं करिष्यति; तत्र गच्छामः। त्वमपि नरशार्दूलः सह गमिष्यसि; तत्र दिव्यं धनुः द्रष्टुमर्हसि।” “तत् धनुः, देवैः सभायां दत्तम्, अप्रमेयबलम्, भीषणम्, यज्ञे दीप्तिमत्। न देवाः, न गन्धर्वाः, न असुराः, न राक्षसाः, न मानवाः, तं धनुः सन्धानं कर्तुं शक्ता। राजकुमाराः तस्य बलं ज्ञातुमिच्छन्तः, सन्धानं कर्तुं न शेकुः। तद् धनुः मिथिलाधिपतेः महात्मनः; तत्र काकुत्स्थवंशजः धनुः यज्ञं च द्रक्ष्यसि। तद् धनुः, यज्ञफलरूपेण, मिथिलाधिपेन देवैः सततं स्तुतः, प्राप्तम्। तद् धनुः राजगृहे पूज्यं, सुगन्धैः, अगुरुधूपैः च पूजितम्।” एवं उक्त्वा महर्षिः सर्वैः ऋषिभिः सह, काकुत्स्थवंशजेन सह, वनवासिभ्यः अभ्यनुज्ञाय, प्रस्थानाय सज्जः अभवत्।