सुग्रीवः तदा प्रमुदितवदनः लक्ष्मणस्य ज्येष्ठभ्रातरं रामं प्रति शत्रुत्वस्य यथार्थकारणं प्रकटयितुं आरब्धवान्। शृणु, इदानीं नवमं सर्गं प्रवक्ष्यामि। वालिः मम ज्येष्ठभ्राता, शत्रुसंहारकः, पितुश्च मम च पूर्वं सदा मह्यं पूजितः। पितरि स्वर्गं गते मन्त्रिणः तम् ज्येष्ठत्वात् सर्वसम्मतिं प्राप्य वानराणां स्वामिनं राज्यपतिं च कृतवन्तः। तेन पितामहपितृपरम्परागतं महद्राज्यं पालयतः अहं सदा दासवत् नम्रभावेन तिष्ठन्। तत्र मायावीति नाम बलवान् कश्चन दानवः आसीत्, स दुण्डुभेः ज्येष्ठपुत्रः, यः कदाचित् स्त्रीहेतोः वालिना सह महान् वैरं प्राप्नोत्। एकदा रात्रौ सर्वेषां सुप्तेषु स मायावी क्रुद्धः सिंहनादं कृत्वा किष्किन्धाद्वारि समुपस्थित्य वालिनं युद्धाय आह्वयत्। भ्राता मे सुप्तोऽपि तस्य भीमस्वरं श्रुत्वा न सहमानः त्वरया निर्गतः। स कोपप्रेरितः तम् असुरश्रेष्ठं हन्तुं प्रस्थितः, मया स्त्रीभिश्च निवार्यमाणः। स सर्वान् अस्मान् अपास्य बलवान् निर्गतः, अहं च सख्यभावेन तेन सह बहिः अगच्छम्। स तु अस्मान् भीतः पलायमानः, वयं च तम् शीघ्रतरं अन्वयाम। तदा उदितचन्द्रमा मार्गं प्रकाशयति स्म। स असुरः त्वरया भूमौ महत् गुहां गृहीत्वा प्रविवेश, वयं च बहिः स्थितवन्तः। शत्रुं गुहायाम् प्रविष्टं दृष्ट्वा वालिः क्रोधसंविग्नः माम् इत्याह—"सुग्रीव, त्वं गुहाद्वारि सावधानः स्थातुम् अर्हसि, अहं प्रविश्य शत्रुं युद्धे हनिष्यामि" इति। एवं तस्य वचः श्रुत्वा तं वीरं प्रार्थयामास, स तु मां शप्त्वा पद्भ्यां गुहां प्रविवेश। तस्य प्रविष्टस्य संवत्सरः पूर्णः, अहं च गुहाद्वारे स्थित्वा कालं नयामि स्म। काले गते भ्रातरं न दृष्ट्वा स्नेहात् चिन्तितः, मनसि शङ्का समुत्पन्ना। तदा चिरात् गुहान्निर्गतं फेनिलं रक्तं दृष्ट्वा महता शोकविषादेन पीडितः। असुराणां निनादः श्रवणे पतितः, भ्रातुः स्वरं न श्रुत्वा शङ्कितः। तैः लिङ्गैः मे मतिः जाताः—भ्राता हतः इति; ततोऽहं गुहाद्वारम् पर्वतसमानशिलया रुद्धवान्। शोकसंतप्तः जलकर्म कृत्वा किष्किन्धां प्रत्यागच्छम्। मन्त्रिणः प्रयासेन तद्वृत्तं ज्ञातवन्तः। तदनन्तरं मन्त्रिभिः सह मिलित्वा अहं राजपदे प्रतिष्ठापितः, युक्त्या राज्यं पालयन्। किञ्च, शत्रुं निहत्य स वानरः आगतः; माम् अभिषिक्तं दृष्ट्वा कोपेन नेत्रे रक्ता अभवताम्। स मन्त्रिणः बद्ध्वा कटुवचनानि प्रोक्तवान्; अहं च भ्रातृभक्त्या न किञ्चिद् अकरवम्। शत्रुं निहत्य वालिः पुरीं प्रविष्टः। तं महात्मानं सम्यक् पूजयित्वा प्रणाम्य च, स प्रसन्नः आशीर्वचनानि उक्तवान्। अहं तस्य पादौ मस्तकेन स्पृष्ट्वा प्रणतः, स तु कोपात् न माम् क्षमां दत्तवान्। शृणु, दशमं सर्गं प्रवक्ष्ये। तदा स कोपसमन्वितः सन्तप्तः माम् उपागमत्, अहं च तस्य कल्याणं कामयन् सान्त्वयितुम् इच्छन्। "भाग्येन त्वं सुखेन प्राप्तः, शत्रुः च त्वया हतः; अहं तव अनाथस्य रक्षिता त्वमेव, अनाथानां हर्षदायकः। एष कटकचत्रः पूर्णचन्द्रसन्निभः, चामरश्च, त्वदर्थं मया धृतः, गृहाण। अहं वर्षमेकं गुहाद्वारे स्थितः, द्वारदेशे रक्तं दृष्ट्वा दुःखितः। शोकात् चित्तं मम व्याकुलम्, इन्द्रियाणि सन्तप्तानि; तदा पर्वतशिखरं स्थापितवान् गुहाद्वारे। तस्मात् गत्वा किष्किन्धां पुनः प्राप्तः; तत्र मां दृष्ट्वा प्रजाः मन्त्रिणश्च दुःखिताः। अहं स्वेच्छया नाभिषिक्तः, त्वं क्षमस्व; त्वमेव राज्ञः पूज्यः, अहं पूर्ववत्। तव अभावे मन्त्रिभिः प्रजाभिः च मम अभिषेकः कृतः, राज्यं च शुद्धीकृतम्। इदं राज्यं तुभ्यं समर्पयामि; त्वं कोपं मा कृथाः, शत्रुसूदन।" एवं मया स्नेहपूर्वकं भाषमाणं तं वानरः गर्हयन् 'धिक् त्वाम्' इति बहु उक्तवान्। स प्रजाः मन्त्रिणश्च समाहूय, सखीनां मध्ये मां तीक्ष्णैः वचोभिः अपमानितवान्—"यूयं सर्वे जानीत, मया रात्रौ मायावी दानवः हतः" इत्यादि।