राघवस्य वचनानि श्रुत्वा, वानरसेनापतिः सुघ्रीवः अतुलां प्रीतिम् उपलभ्य, "शुभम्! शुभम्!" इति हर्षेणोत्तमं वचनम् उदाहृत। ततः सः राघवम् अभ्यधावत्—"राम, दुःखेनाहं पीडितः। त्वं दुःखितानां शरण्यः। त्वां मित्रं समाश्रित्य, अहं स्वदुःखं निवेदयामि।" अग्निं साक्षिणं कृत्वा, हस्तसंयोगेन त्वं मम मित्रं जातः। सत्येन शपथं कृत्वा, त्वं मम प्राणेभ्यः अपि प्रियः। अतः त्वां मित्रं कृत्वा अहं यथार्थं वदामि; मम अन्तःस्थितं दुःखं नित्यं मनसि गुरुत्वेन तिष्ठति। एवं वदन्, सुघ्रीवस्य नेत्रयोः अश्रूणि आविविशुः, कण्ठः संकुचितः, सः स्पष्टं वक्तुं न अशकत्। किन्तु सुघ्रीवः रामस्य समीपे, धैर्येण तदाकस्मिकं अश्रुप्रवाहं नदीव निगृह्य, अश्रूणि निगृह्य, मनोहरयोः नेत्रयोः जलं मार्जयित्वा, दीर्घं निश्वस्य, पुनः प्रभायुक्तः सः राघवम् अपि वक्तुम् आरब्धवान्। "पूर्वं, हे राम, वाली मम स्वराज्यात् मां निष्कास्य, कठोराणि वचनानि उक्त्वा, स्वबलप्रभावेन मां निर्जित्य प्रस्थापितवान्। सः मम भार्यां, या मे प्राणेभ्यः अपि प्रिया, हृतवान्। मम सर्वे मित्राणि तेन बद्धानि कारागारे स्थापितानि। सः दुष्टात्मा मां नाशयितुम् अनेकानि उपायान् अकरोत्; मया अपि तेन प्रेषितान् वानरान् बहून् हतवान्। अतः, हे राघव, मम विषये सन्देहात्, त्वाम् अपि दृष्ट्वा न सम्प्राप्तवान्, भयेन सर्वे भयभीता भवन्ति। केवलं एते मम सहचराः, हनूमत्प्रमुखाः, मया सह सन्ति; तेनैव महतीं विपत्तिम् अपि अहं अद्य यथाकिंचित् जीवामि। एते स्नेहयुक्ताः वानराः मां सर्वतः रक्षन्ति, यत्र यत्र गन्तव्यं, तत्र तत्र सह गच्छन्ति, यत्र यत्र वसामि, तत्र तत्र सन्ति। एतावद्, हे राम, संक्षेपतः उक्तम्; विस्तरं किम् उ कथयामि? मम ज्येष्ठः भ्राता वाली, यशस्वी बलवान्, सः एव शत्रुश्च भ्राता च। तस्य विनाशानन्तरं एव मम दुःखं निवर्तेत; तस्य पतनं मम सुखस्य, जीवितस्य च कारणम्। इदं मम दुःखस्य अन्तः, शोकाभिभूतस्य मया उक्तम्; दुःखसुखयोः मित्रम् एव मित्रे शरणं प्रपद्यते। एवं सुघ्रीवस्य वचनानि श्रुत्वा, रामः तम् उवाच—"तव शत्रुत्वस्य यथार्थकारणं श्रोतुम् इच्छामि। हे वानर, शत्रुत्वस्य हेतुम् एकान्तेन श्रुत्वा, बलाबलम् आलोक्य, शीघ्रं कर्तुम् उद्यतः अस्मि। तव अवमानं श्रुत्वा मम कोपः हृदये वर्षाकाले तोयप्रवाह इव वर्धते। निर्भयम्, यथेष्टं वद; धनुः संनद्धं मया, बाणः अपि स्थापितः, तव शत्रुः विनाशित एव।" इति काकुत्स्थस्य महात्मनः वचनेन, सुघ्रीवः चतुर्भिः वानरैः सहितः, अतुलां प्रीतिम् अनुभूतवान्। तदा हृष्टवदनः सुघ्रीवः लक्ष्मणस्य ज्येष्ठभ्रात्रे, शत्रुत्वस्य यथार्थकारणम् आख्यातुम् आरब्धवान्। शृणु, नवमं सर्गं प्रवक्ष्यामि। वाली नाम मम ज्येष्ठभ्राता, शत्रूणां विनाशकः, पित्रा सदा पूजितः, मया अपि पूर्वं आदृतः। पितरि दिवंगते, मन्त्रिभिः तं ज्येष्ठं ज्ञात्वा, सर्वसम्मतया वानराणां स्वामिनम्, राज्याधिपतिं च कृतवन्तः। सः पित्र्यं पितामह्यं च महत् राज्यं शासन्, अहं सदा दासवत् नतमस्तकः तिष्ठामि। एकदा मायावी नाम, दुन्दुभेः ज्येष्ठः पुत्रः, सः बलवान्, वालीना सह स्त्रीहेतोः पूर्वं वैरं कृतवान्। एकस्मिन् रात्रौ, सर्वे सुप्ताः सन्तः, सः किष्किन्धाद्वारे, क्रुद्धः गर्जन्, वालिनं युद्धाय आह्वयन् आगतः। भ्राता मम, सुप्तः अपि, तस्य भीषणं गर्जितं श्रुत्वा, न सहितुम् अशकत्, शीघ्रं निर्गत्य, तं असुरश्रेष्ठं हन्तुम् उद्यतः। मया, स्त्रीभिः च, विनयपूर्वकं तं निवारयन्ति स्म; किन्तु सः सर्वान् अपाकृष्य, बलशाली, निर्गतः। तदा मैत्र्यर्थं अहम् अपि वालिना सह बहिः निर्गतः। सः असुरः भयात् पलायमानः, वयं तु शीघ्रतरं अनुयान्तः, तस्मिन्नेव समये, उदितचन्द्रेण मार्गः प्रकाशितः। सः असुरः शीघ्रं भूमौ महान् गुहां, तृणैः आवृतां, प्रविष्टः; वयं तु बहिः स्थिताः। शत्रुं गुहां प्रविष्टं दृष्ट्वा, वाली क्रोधेन अभिभूतः, मम समीपे उद्विग्नः इत्युवाच—"सुघ्रीव, त्वम् अद्य गुहाद्वारे सतर्कः स्थास्यसि, अहं प्रविश्य शत्रुं युध्ये हनिष्यामि।" तस्य वचनं श्रुत्वा, तम् अन्वर्थं विनयेन प्रार्थितवान्; सः मां शप्त्वा, पादेन गुहां प्रविष्टवान्। सः गुहां प्रविश्य, संवत्सरं पूर्णं अहम् अपि तत्रैव द्वारि स्थितः; एवं स कालः व्यतीतः। भ्राता न दृश्यते स्म, स्नेहेन चिन्ताकुलः अभवम्; मनसि भीषणः सन्देहः उदपद्यत। दीर्घकालेन, तस्मात् गुहाद् फेनिलं रक्तं निर्गतम् अपश्यम्; तेन अहं महता शोकन्वितः अभवम्। असुराणां गर्जितध्वनिः मम कर्णयोः प्राप्तः, किन्तु युद्धे क्रोशतः अपि भ्रातुः स्वरः न श्रुतः।