सुग्रीवः, भ्रातृदोषेण दुःखितः, ऋष्यमूकमहागिरौ भयाकुलः विचरति, भार्या हृतः, मनसा शोकग्रस्तः। वनमध्ये भयमग्नः, मनः विक्षिप्तः, भ्राता वाली द्वारा अन्यायं कृतः, तस्य शत्रुर्भूतः अस्मि, हे राघव। सर्वलोकभयदायकः वाली मे भयस्य कारणः; निर्बलस्य मे त्वं अनुग्रहं कर्तुं अर्हसि। एवं उक्ते, काकुत्स्थवंशसम्भूतः धर्मज्ञः, सत्स्वभावः श्रीरामः, सुग्रीवाय स्मितं कृत्वा प्रत्युवाच। मित्रं तु उपकारं प्रत्युपकारं करोति; यः हानि करोति, सः शत्रुर्भूतः। अद्यैव तव भार्याहरणकर्तारं वालिनं हनिष्यामि। एते मे महाबलिनः तीक्ष्णाः सुवर्णभूषिताः कात्तिकेयवनसम्भूताः ज्वलन्तः बाणाः। गृध्रपक्षयुक्ताः, इन्द्रवज्रसदृशाः, सुगन्धिताः, तीक्ष्णाग्राः, क्रुद्धसर्पसदृशाः। पश्य तव भ्राता शत्रुर्नामा वाली, पापकर्मा, बाणैः विदारितः पर्वतभङ्गसदृशः विकीर्णः। राघववाक्यं श्रुत्वा, सुग्रीवः सेनापतिः अतुलानन्दं प्राप्य, 'साधु! साधु!' इति उद्गिरन्। 'राम, शोकाभिभूतः अस्मि; दुःखितानां तव शरणं। मित्रं इति त्वां समीक्ष्य, तव समीपे विलपामि। हस्तदानेन अग्निसाक्षात् त्वं मे मित्रं जातः; जीवितात् अपि प्रियः; सत्येन एतद् शपथं। मित्रत्वं स्वीकरोमि, तस्मात् सदा मनसि दुःखं आस्ते।' इत्युक्त्वा, नेत्रे अश्रुपूर्णे, कण्ठः अवरुद्धः, वाचं उच्चैः वक्तुं न शशाक। रामस्य समीपे, सुग्रीवः वीर्येण अश्रुप्रवाहं निर्बन्धं नदीसदृशं निरोधयन्। अश्रुं निगृह्य, सुन्दरं नेत्रं मृदुं निपुणं मृगयन्, दीप्तिमान् सुग्रीवः पुनः राघवम् उवाच। 'पूर्वं, हे राम, वाली मां स्वराज्यात् निष्कास्य, कष्टवचनं कृत्वा, बलात् निष्क्रान्तः। तव जीवितात् अपि प्रियं भार्यां अपहरत्; सर्वे मित्राणि तेन बद्ध्वा कारागारे स्थापितानि। सः दुष्टहृदयः मां नष्टुं बहुविधं यत्नं कृतवान्; तेन प्रेषितान् बहून् वानरान् मया हतान्। अतः, हे राघव, तव साक्षात् दर्शनं अपि न समीपं गच्छामि; भयात् सर्वे भयभीताः। केवलं एते मम सहचराः हनुमदादयः मया सह सन्ति; अतः, महद् दुःखं अपि अस्मि जीवितं धारयामि। एते स्नेहयुक्ताः वानराः मां सर्वतः रक्षन्ति, गच्छन्ति, स्थायि सन्ति। एषः, हे राम, संक्षेपः; विस्तरं किम् वदामि? ज्येष्ठः भ्राता वाली, बलवन्, शत्रुश्च भ्राता च। तस्य विनाशात् पश्चात् दुःखं नश्येत्; सुखं जीवितं च तस्य पतनात् निर्भरम्। एषः, हे राम, दुःखस्य अन्तः; दुःखितेन उक्तम्; दुःखसुखयोः मित्रं मित्रं शरणं गच्छति। एवं वचनं श्रुत्वा, रामः सुग्रीवम् उवाच – 'तव वैरस्य कारणं श्रोतुम् इच्छामि। हे वानर, वैरस्य कारणं श्रुत्वा, बलाबलं विचार्य शीघ्रं कार्यं करिष्यामि। तव अपमानं श्रुत्वा, मे कोपः तिव्रः वर्धते, हृदये वर्षाकाले जलप्रवाहसदृशः। निर्भयम् उक्त्वा वद, अहं धनुं सन्धानयामि; बाणः स्थापितः; तव शत्रुः विनष्टः इव।' एवं काकुत्स्थस्य वचनं श्रुत्वा, सुग्रीवः चतुर्भिः वानरैः सह अतुलानन्दं प्राप्य। तदाऽतिसन्तुष्टमुखः सुग्रीवः लक्ष्मणस्य अग्रजाय शत्रुत्वस्य कारणं वक्तुम् आरभत्। एतत् नवमं सर्गं शृणु। 'वाली मे ज्येष्ठः भ्राता, शत्रुनाशकः, सदैव पितुः, पूर्वं मम च, अत्यधिकप्रियः। पितरि दिवंगते, मन्त्रिणः तं ज्येष्ठं मत्वा, वानराणां अधिपतिं, राज्यस्य स्वामिनं च कृतवन्तः। सः पितामहपितृपरम्परया प्राप्तं महद् राज्यं शासन्, अहं सदा दासवत् नम्रः स्थितः। दुण्डुभेः ज्येष्ठपुत्रः मायावी नाम बलवान्, पूर्वं वालिना स्त्रीहेतोः महद्वैरं कृतवान्। रात्रौ सर्वे शयाने, सः किष्किन्धाद्वारं आगत्य, क्रुद्धः गर्जन्, वालिनं युद्धाय आह्वयन्। भ्राता मम, शयाने अपि, तस्य भीषणं गर्जनं श्रुत्वा, सहनं न शशाक, शीघ्रं निर्गतः। क्रोधात् प्रेरितः, तं श्रेष्ठं असुरं हन्तुं निर्गतः, स्त्रीभिः मया च विनयेन निग्रहितः। सर्वान् समुत्सृज्य, बलवान् सः निर्गतः; मैत्र्यर्थं अहं अपि वालिना सह निर्गतः।' सः भयात् पलायमानः, आवां तं शीघ्रं अन्वगच्छाव; तदा मार्गः उदयचन्द्रेण उज्ज्वलितः।