सुग्रीवः तदा हृष्टः स्नेहपूर्वकं सौम्यशुभैः वाक्यैः रामं प्रहर्षानुगद्गदया गिरा प्राह। "अहं भ्रात्रा विहीनः, भयभीतः, एते महति ऋष्यमूकशैले विचरामि, भार्यां हृतां, दुःखार्तचेताः। एवं भयत्रस्तः, वनान्तरे चित्तविक्षिप्तः, भ्रात्रा वालिना अन्यायेन पीडितः शत्रुरपि जातोऽस्मि, हे राघव। स वै वालिः, येन सर्वलोकाः कम्प्यन्ते, स एव मम भीतिहेतुः; त्वं च मे अनाथस्य कृपां कर्तुमर्हसि।" एवं उक्ते तु श्रीमान् काकुत्स्थनन्दनः धर्मविद् धर्मनिष्ठश्च, स्मितपूर्वकं सुग्रीवाय प्रत्युवाच। "मित्रं तु स एव, यः कृतज्ञः; यः तु हानिकारकः, स शत्रुरिह लक्षणीकृतः। अद्यैव तव भार्याहरणकर्तारं शत्रुं हनिष्यामि। एते मम महाबलिनः तीक्ष्णाश्च बाणाः, सुवर्णमण्डिताः, कार्तिकेयवनसम्भूताः, तेजसा दीप्ताः। गृध्रपक्षसंयुक्ताः, वज्रसन्निभाः, सुयन्त्रिताः, तीक्ष्णाग्राः, कोपितभुजगसदृशाः। पश्य तं भ्रातरं शत्रुं वालिनामकं, पापकर्माणं, बाणैः विदारितं, पर्वतभङ्गसदृशं पतितं।" राघवस्य वाक्यं श्रुत्वा, सुग्रीवः सेनापतिः, अतुलं हर्षं प्राप्य, "साधु! साधु!" इति प्रहृष्टोऽभ्यनन्दत्। "राम, अहं शोकाभिभूतः; त्वं दुःखितानां शरणं; मित्रत्वेन त्वाम् उपलभ्य, त्वत्सकाशे विलपामि। हस्तसंयोजनात् मित्रं त्वं मम जातः, अग्निं साक्षिणं कृत्वा; आत्मनः प्राणादपि प्रियः, एतत् सत्येन शप्से। त्वां मित्रं कृत्वा, अहं यथार्थं वदामि; अन्तःस्थितः शोको मे मनः सदा बाधते।" एवं उक्त्वा, स सुग्रीवः अश्रुपूर्णलोचनः, स्नेहगद्गदया गिरा, स्पष्टं वक्तुं न अशकत्। स तु रामसन्निधौ, धैर्येण आकस्मिकमश्रुवेगं निवार्य, नदीवेगं यथा निवारयेत्, स्थितः। अश्रूणि निगृह्य, सुन्दरं नेत्रयुगलं परिमृज्य, दीर्घं निश्वस्य, प्रभासम्पन्नः सुग्रीवः पुनः राघवं सम्बोध्य वचनमुवाच। "पूर्वमेव, हे राम, वालिना स्वराज्याद् अपाकृतः अस्मि; कटुवचनैः च प्रेषितः, तस्य बलेन निर्जितः। स मे भार्यां, या आत्मनः प्राणादपि प्रिया, हृतवान्; सर्वे च मित्राणि तेन बद्धानि बन्दने स्थापिता। स पापकृत् मम विनाशाय नानाप्रकारं यत्नं कृतवान्, हे राघव; मया च तेन प्रेषितान् बहून् वानरान् हतान्। एतस्माद् शङ्कया, हे राघव, त्वां दृष्ट्वापि न समीपं गच्छामि; भयात् सर्वे भयभीताः। एते मम सखायः, हनूमत्प्रमुखाः, मया सह सन्ति; एवं महत्यपि विपत्तौ, अहं जीवितुं शक्नोमि। एते स्नेहयुक्ता वानराः मां सर्वतः रक्षन्ति, यत्र यत्र गच्छामि तत्र तत्र सदा सन्ति, यत्र यत्र तिष्ठामि तत्र तिष्ठन्ति। एष, हे राम, संक्षेपः; विस्तरं किम् उक्तव्यम्? ज्येष्ठो मे भ्राता, वालिः, बलश्लाघ्यः, शत्रुश्च भ्राता च। तस्य विनाशानन्तरं एव मे शोको निवर्तिष्यते; तस्य पतनं मम सुखस्य च जीवितस्य च कारणम्। एष, हे राम, मम दुःखस्य अन्तः, दुःखार्तस्य निवेदनम्; दुःखे वा सुखे वा, मित्रं मित्रं शरणं गच्छति।" एवं वचः श्रुत्वा, रामः सुग्रीवम् उवाच— "मम तव शत्रुत्वस्य कारणं श्रोतुमिच्छा। वानर, यदा तव शत्रुत्वस्य कारणं शृणोमि, तदा शक्त्यशक्त्योः विचारं कृत्वा शीघ्रं कर्म करिष्यामि। तव अपमानं श्रुत्वा मम कोपः अतिवृद्धं भवति, हृदि वर्षाकाले सलिलवेगवत् प्रवर्धते। निर्भयः, यथार्थं वद, यावत् अहं धनुषः प्रत्यञ्चं संयोजयामि; बाणोऽपि संधाय कृतः, तव शत्रुः विनशित एव।" एवं काकुत्स्थपुत्रेण समादिष्टः, सुग्रीवः चतुर्भिः वानरैः सह, अतुलं हर्षं प्राप। ततः, प्रहर्षविकसितमुखः, सुग्रीवः लक्ष्मणस्य ज्येष्ठभ्रातरं वालिसम्बन्धशत्रुत्वस्य यथार्थं कारणं वक्तुं आरब्धवान्। "शृणु, नवमः सर्गः प्रवर्तते। वालिः मे ज्येष्ठभ्राता, रिपूनां विनाशकः, पितुः सदा प्रियः, पूर्वं ममापि प्रियः। पितरि दिवंगते, मन्त्रिभिः ज्येष्ठत्वात् स एव वानराणां राजा, राज्ये प्रतिष्ठापितः। स पित्र्यं पितामहसम्भूतं महद्राज्यं पालयन्, अहं सदा सेवकवत् नम्रः तस्य समीपे स्थितः। मायावी नाम बलवान् कश्चन, दुन्दुभेः ज्येष्ठः पुत्रः, तेन वालिना स्त्रीहेतोः पूर्वं महान् वैरं जातम्। एकदा, सर्वेषां निद्रायां, स कीष्किन्धाद्वारम् आगत्य, क्रुद्धः भीमस्वनं कृत्वा, वालिनं युद्धाय आह्वयत्। मम भ्राता, निद्रायामपि, तस्य भीमस्वनं श्रुत्वा, सहनं न अशकत; तत्क्षणमेव वेगेन निर्गतः। स क्रोधात् तं प्रमुखमसुरं हन्तुं धावितवान्, स्त्रीभिः मया च विनयपूर्वं निवार्यमाणोऽपि। स सर्वान् अपसृत्य, महाबलः निर्गतः; अहम् अपि मैत्र्यात् वालिना सह निर्गतः।