रामः सत्यं प्रतिज्ञाय सगर्वं सागरवाचं प्राह—मया कदापि मिथ्या न वाक्यं उक्तं, न च भविष्यति; सत्यं एव प्रमाणं ददामि। तस्य वचनं श्रुत्वा, सगर्वं प्रतिज्ञां च, सुग्रीवः हर्षितः सः वानरमन्त्रिभिः सह राघवस्य वचनं श्रुणोति। ततः नरः वानरः च, हर्षशोकयोः विषये, परस्परं सम्यक् मिलित्वा, आत्मनः सुखदुःखयोः संवादं कुर्वन्ति। महात्मनः पुरुषस्य वचनं श्रुत्वा, वानरश्रेष्ठः सुग्रीवः हृदयेन कार्यं सिद्धं इति मन्यते। इदानीं वाल्मीकिरामायणस्य कीष्किन्धाकाण्डे अष्टमः सर्गः आरभ्यते। सुग्रीवः, राघवस्य वचनेन अत्यन्तं हृष्टः, लक्ष्मणस्य ज्येष्ठं वीरं भ्रातरं प्रति इदं वचनं उवाच—देवैरहं विशेषतः अनुगृहीतः, न संशयः, यः त्वं गुणैः सम्पन्नः मम मित्रं जातः। दोषरहित राघव, तव साहाय्येन स्वर्गराज्यमपि प्राप्येत, किं तु मम राज्यस्य किं वक्तव्यम्। रघुवंशसम्भूतं मित्रं अग्निसाक्षिकं प्राप्तं, तेन बन्धुजनमध्ये, मित्रमध्ये च, मान्यः अभवम्। अहम् अपि तव योग्यः सहचरः अस्मि, तं त्वं शनैः ज्ञास्यसि; स्वगुणान् तव पुरतः वक्तुं न शक्नोमि। महात्मसु तव सदृशेषु, आत्मसंयमिनः जनाः, प्रीतिः स्थिरा, धैर्यं दृढं, धर्मज्ञः त्वं। रजतं सुवर्णं वा, शोभनानि भूषणानि वा, साधवः तानि अविभक्तानि मन्यन्ते। मित्रार्थे, दोषरहित, धनं सुखं देशं च त्यजन्ति जनाः, यदा तादृशी प्रीतिः दृश्यते। ततः रामः, लक्ष्मणं लक्ष्मीमन्तं च पुरतः स्थित्वा, सुग्रीवस्य प्रियं वचनं श्रुत्वा, 'एवमस्तु' इति प्रत्युवाच। सुग्रीवः रामं लक्ष्मणं च वनं सर्वतः चञ्चलदृष्ट्या निरीक्ष्य, समीपस्थं शालवृक्षं पुष्पसमृद्धं, अल्पपत्रं, मधुकृतैः शोभितं दृष्ट्वा, तस्मात् शाखां पत्रसमृद्धां छित्वा, रामाय प्रसार्य, राघवेन सह उपविश्य। तदनन्तरं, हनुमान् तयोः उपविष्टयोः दृष्ट्वा, सौम्यं लक्ष्मणं अपि स्वयम् शालशाखायाः उपरि उपवेशयत्। रामः, शालपुष्पैः आच्छन्ने उत्तमे गिरौ, शान्तसागरवत् सुखेन उपविष्टः। ततः सुग्रीवः, हर्षानन्दवशात्, रामाय सौम्यं शुभं च वचनं प्राह, तस्य वाणी हर्षस्नेहयोः कम्पिता। अहं भ्रात्रा विप्रदूतः, ऋष्यमूकगिरौ भीतः विचरामि, भार्या हृता, दुःखेन पीडितः। भयेन वनान्तरे मनः क्षुब्धं, वालिना कृतद्रोहः, तस्य शत्रुः अभवम्। वानरश्रेष्ठः वली, सर्वलोकान् भयङ्करः, मम भीतेः कारणम्; अनाथस्य मम त्वं अनुग्रहं कर्तुम् अर्हसि। एवं उक्ते, काकुत्स्थवंशसम्भूतः धर्मज्ञः रामः, धर्मपरः, स्मितं कृत्वा सुग्रीवम् प्रत्युवाच—मित्रः सः, यः उपकारं प्रत्युपकारं करोति; द्रोही शत्रुः इति चिन्हितः। अद्यैव तव भार्याहर्तारं वालिनं हनिष्यामि। एते मम तीक्ष्णा सुवर्णमण्डिताः, कार्तिकेयवनसम्भूताः, तेजस्विनः बाणाः। गृध्रपिच्छयुक्ताः, वज्रसदृशाः, सुश्लेषिताः, तीक्ष्णाग्राः, क्रुद्धसर्पसदृशाः। पश्य, तव भ्राता शत्रुर्नाम वालिः, पापकृत्, बाणैः विदारितः, पर्वतभङ्गसदृशः विकीर्णः भविष्यति। राघवस्य वचनं श्रुत्वा, सुग्रीवः सेनााध्यक्षः अतुलं हर्षं अनुभूतवान्, 'साधु साधु' इति समुच्चैः उवाच। राम, दुःखेन अभिभूतः अस्मि; दुःखितानां त्वं शरणम्; मित्रं त्वं मन्ये, तस्मात् तव पुरतः विलपामि। हस्तप्रदानेन त्वं मम मित्रं जातः, अग्निसाक्षिकः; जीवात् अपि त्वं प्रियः, सत्येन शपामि। त्वां मित्रं कृत्वा, मुक्तवाचं वदामि; दुःखं मनसि नित्यं अधिष्ठितम्। एवं उक्त्वा, अश्रुभिः पूर्णनेत्रः, कण्ठः अवरुद्धः, उच्चैः वक्तुं न अशक्नोत्। सुग्रीवः रामस्य पुरः, साहसं कृत्वा, अश्रुप्रवाहं निवार्य, नदीसदृशं तं रुद्ध्वा, नेत्रे विशुद्ध्वा, दीर्घं श्वासं कृत्वा, पुनः राघवाय वचनं प्राह। पूर्वं, राम, वालिः मां स्वराज्यात् निष्कास्य, कटुवचनं उक्त्वा, बलात् अपाकृतवान्। सः मम जीवात् अपि प्रियं भार्यां हृतवान्, सर्वे मित्राः तेन बद्धाः, कारागारे स्थापिताः। सः दुष्टहृदयः, मम विनाशाय बहुधा प्रयत्नं कृतवान्; तेन प्रेषितान् वानरान् बहून् अहं हत्वा। तस्मात्, राघव, संशयात् त्वां दृष्ट्वा अपि, समीपं न आगच्छामि; भयेन सर्वे भीताः। केवलं हनुमत्प्रमुखाः एते मित्राणि मम; तेन, महदुःखे अपि, अहं जीवितुं शक्नोमि।