सुग्रीवः रामं प्रीतिपूर्वकं संबोधितवान्—“धर्मनिष्ठः तपःपरः सर्वेषु स्नेहवान् त्वं, वायुपुत्रः हनुमान् तव गुणान् सत्येन मम उक्तवान्। अतः, हे प्रभो, मम भाग्यं महत्तमं यत् त्वं मम मित्रत्वं इच्छसि, यद्यपि अहं कपिः। यदि मम मित्रत्वं तव प्रियं, एषा मम भुजः प्रसारितः—आवयोः हस्तौ संयोजय, मित्रबन्धः दृढः स्यात्।” सुग्रीवस्य सुवचनेषु श्रुत्वा, रामः हर्षपूर्णहृदयः तस्य हस्तं स्वहस्तेन गृहीत्वा संमृष्टवान्। तदनन्तरं, मित्रबन्धं आलिङ्ग्य, सुग्रीवः रामं दृढम आलिङ्गितवान्; हनुमान्, शत्रुविजयी, तपस्वरूपं परित्यज्य, स्वस्वरूपे स्थितवान्। ततः, काष्ठद्वयात् अग्निं उत्पाद्य, पुष्पैः अग्निं पूजयामास। हर्षेण, अग्निं तयोः मध्ये स्थापयित्वा, रामः सुग्रीवश्च प्रदक्षिणं कृत्वा अग्निं नमस्कृतवन्तौ। एवं, सुग्रीवः रामश्च मित्रत्वं प्रविष्टवन्तौ; कपिः राजपुत्रश्च हर्षपूर्णहृदयौ परस्परं निरन्तरं निरीक्ष्य, तृप्तिं न लेभाते—“त्वं मम प्रियः मित्रः, अधुना आवयोः सुखदुःखं एकं।” सुग्रीवः हर्षेण रामं संबोधितवान्; ततः, गरुडवृक्षात् पुष्पयुक्तं शाखां छित्वा, तां प्रसार्य रामसहितः उपविष्टवान्। हनुमान्, वायुपुत्रः, हर्षपूर्णः लक्ष्मणाय चन्दनवृक्षात् पुष्पयुक्तं शाखां दत्तवान्। तदनन्तरं, सुग्रीवः हर्षितः मधुरं वचनं अब्रवीत्। सुग्रीवः, हर्षेण पूर्णनेत्रः, रामं उवाच—“राम, मया अन्यायः कृतः, भयात् अत्र विचरन् दुःखितः अस्मि। मम पत्नी अपहृता, अहं वनं भीतः शरणं याचमानः, दुःखितः अत्र वसामि। भ्राता वाली मम अन्यायं कृतवान्, तेन सह वैरं मम; हे राम, हे महाश्रेष्ठ, मम भयात् त्राणं दत्तुम् अर्हसि। काकुत्स्थ, त्वं तं कार्यं कुरु, यथा अहं पुनः भीतः न स्याम्।” एवं उक्ते, रामः धर्मनिष्ठः करुणावान्, दीप्तिमान् प्रत्युवाच। रामः, स्मितमिव वदन्, सुग्रीवम् उवाच—“महाकपि, मित्रः सः यः उपकारफलम् ददाति, अहं तव मित्रः। तव पत्नीं हरितवान् वानरं वालिं अहं हनिष्यामि; मम तीक्ष्णबाणाः सूर्यसमानप्रभाः न व्यर्थाः। तस्य दुष्टचित्तस्य वालिनः वज्रसदृशाः शराः शीघ्रं पतिष्यन्ति। तीक्ष्णाग्राः, समवर्ताः, सर्पसदृशाः, क्रुद्धाः शराः तेन आज्ञापयिष्यन्ति—वालिः अद्य बाणैः निपातितः दृश्यते। बाणैः विदारितः वाली भूमौ पर्वतसदृशः शयिष्यते।” रामस्य हितवचनं श्रुत्वा, सुग्रीवः परमं हर्षं प्राप्य उत्तमं वचनं अब्रवीत्— “नृसिंह, वीर, तव कृपया मम प्रिया च राज्यं च पुनः प्राप्नुयाम्; नृपते, मम शत्रुं एवं कुरु यथा मम अग्रजं पुनः न बाधेत्।” सुग्रीव-रामयोः मित्रबन्धे, सीता, कपिसम्राट्, रात्रिचराः—तेषां नेत्राणि पद्मसुवर्णाग्निसदृशानि—समेतानि फलकानि कम्पन्ति। इदानीं, वाल्मीकि-रामायणे, किष्किन्धाकाण्डे, षष्ठः सर्गः श्रूयताम्। पुनः, हर्षेण, सुग्रीवः रघुकुलानन्दं रामं उवाच—“अयं मन्त्रिणां श्रेष्ठः हनुमान् तव कारणम् वक्ष्यति, हे राम।” हनुमान् जानाति यत् त्वं अरण्ये लक्ष्मणसहितः आगतः। तव पत्नी मैथिली, जनकनन्दिनी, राक्षसः अपहरत्; तया सह, लक्ष्मणः धीरः, विलपन् विचरति। अवसरं अन्विष्य, राक्षसः जटायुम् गृध्रं हत्वा, तव पत्न्याः अपहरणेन दुःखं प्राप्तम्। त्वं शीघ्रं दुःखात् विमुक्तः भविष्यसि; अहं ताम् अपहृताम् वेदस्य यथा पुनः प्रापयिष्यामि। राघव, वचनं मे सत्यम्; सा देवैः दानवैः अपि न शोष्यते। तव पत्नी, महाबाहो, विषमिश्रं अन्नं इव अस्पृश्या; दुःखं त्यज, महाबाहो, तव प्रियां अहं आनयिष्यामि। अनुमानात् निःसंशयं जानामि—सा मैथिली; अहं तां दुष्टकर्मणा राक्षसिना अपहृतां अपश्यं। सा रावणस्य अंके संघर्षं कुर्वती, “राम! राम!” “लक्ष्मण!” इति उच्चैः विलपन्। पर्वतसोपाने स्थितं मां दृष्ट्वा, सा उत्तरीयं शुभाभरणानि च अपातयत्। राघव, तानि आभरणानि वयं संगृहीतवन्तः; तानि अहं आनयिष्यामि, त्वं तानि परीक्षस्व। रामः सुग्रीवम् उवाच—“शीघ्रं आनय, मित्र, किम् विलम्बः?” एवं उक्ते, सुग्रीवः शीघ्रं पर्वतगुहां प्रविश्य, राघवस्य प्रीत्यर्थं, उत्तरीयं आभरणानि च आदाय, कपिः तानि रामाय दर्शयामास—“पश्य, एतानि।” रामः तानि उत्तरीयं आभरणानि च आदाय, अश्रुपूरितः, शशांकः मेघेन आच्छादितः इव, स्थितः। सीतायाः प्रेमजनितैः अश्रुभिः विक्लवः, “हा प्रिये!” इति विलपन्, आत्मसंयमं परित्यज्य भूमौ पतितः।