हनूमतः वचनानि श्रुत्वा, सुग्रीवः वानरराजः सप्रसन्नरूपः सन्, स्नेहेन रामं सम्बोधितवान्। स सस्मितम् इदं प्राह— “त्वं धर्मनियमेन युक्तः, तपस्याभिरतः, सर्वेषां स्नेहशीलः च; हनूमान् वातात्मजः त्वदीयान् गुणान् सत्येन मम आख्यातवान्। तस्मात्, मम एषः महत् मान्यः लाभः च, यत् त्वं मया, वानरेण, सख्यं कर्तुम् इच्छसि। यदि मम सख्यम् तव रोचते, एषा मम बाहुः प्रसारितः; आवां हस्तयोर् मेलनेन सन्धिं दृढीकुरुताम्।” सुग्रीवस्य सम्यगुक्तं वचनं श्रुत्वा, रामः हृष्टहृदयः स्वहस्तेन सुग्रीवस्य हस्तं गृहीत्वा तस्थौ। तदा सख्यबन्धम् आलिङ्ग्य, हृष्टः सुग्रीवः रामं दृढम् आलिङ्गितवान्; ततः शत्रुनिबर्हणः हनूमान् तपस्विरूपं परित्यज्य स्वेनैव रूपेण स्थितः। स अग्निं अरणिद्वयेन उत्पाद्य, पुष्पैः सुसम्मान्य, तं दीप्तं अग्निं पूजयामास। स महता हर्षेण तं वह्निं तयोः मध्ये स्थापयित्वा, तौ दीप्ताग्निं प्रदक्षिणीकृत्य, सविनयं सख्यं कृतवन्तौ। एवं सुग्रीवः च रामः च सख्यं प्रविश्य, वानरः च राजपुत्रः च हृष्टहृदयौ, परस्परं निरन्तरं निरीक्ष्य, तृप्तिं न प्राप्नुतः। “त्वं मम प्रियः सखा, अद्यप्रभृति आवयोः सुखदुःखे एकानि,” इति तौ मनसि निश्चितवन्तौ। तदा सुग्रीवः महता हर्षेण रामं प्रति उवाच; स कदलीगृध्रपत्रस्य पुष्पितं शाखां छित्वा, ताम् उपस्पृश्य रामेण सह उपविश्य, हनूमान् अपि वायुपुत्रः हर्षेण लक्ष्मणाय चन्दनतरुसंपुष्पितां शाखां दत्तवान्। ततः सुग्रीवः प्रमुदितः मृदु मधुरं च वचनम् उदाहरत्। हर्षबाष्पपरिपूर्णलोचनः रामं इदम् उवाच— “राम, मया अन्यायेन पीडितः, भयाक्रान्तः अत्र विचरामि। मम भार्या हृता, अहं च वनमध्ये भीतः, दुर्गेऽस्मिन् शरणं प्राप्तः, भयभीतः चिन्तितः चात्र वसामि। भ्रात्रा वालिना अन्यायेन पीडितः, तेन सह वैरम् अस्ति; राम, महाबाहो, वालिनः भयात् मां त्रातुम् अर्हसि। त्वं काकुत्स्थ, एवं कुरु यथा अहं पुनः न भीतः स्याम्।” एवं सम्बोधितः, धर्मात्मा दयालुः रामः सुग्रीवम् इदं प्रत्युवाच— “सखे, अहं जानामि, सखा स एव यः सहायफलदः। तव भार्याहरणकर्तारं वालिनं अहं हनिष्यामि; मम एते तीक्ष्णबाणाः सूर्यसंकाशाः, न कदापि विफलाः। तस्मिन् दुष्टबुद्धौ वालौ शीघ्रं पतिष्यन्ति बाणाः श्येनपक्षधाराः, वज्रसन्निभाः। तीक्ष्णाग्राः, समवर्तुलाः, सर्पसमानवेगाः, अद्य त्वं पश्यसि, तीक्ष्णबाणैः निपातितं वालिनं। बाणैः विदारितः वालिः भूमौ पर्वतवत् पतिष्यति।” राघवस्य हितार्थं उक्तानि वचनानि श्रुत्वा, सुग्रीवः परमं हृष्टः सन्, इदं परमं वचनम् उदाहरत्— “पुरुषसिंह, वीर, तव कृपया मम भार्या राज्यं च पुनः लभेय; एवं कुरु, नराधिप, यथा मम शत्रुः पुनः मम ज्येष्ठभ्रातरं न पीडयेत्।” सुग्रीव-रामयोः सख्यसन्धौ, सीता, वानराधिपः, रात्रिचराः च—सर्वेषां पद्मकाञ्चनाग्निसदृशनेत्राणां कम्पनं जातम्। इदानीं, श्रीमद्वाल्मीकिरामायणे, किष्किन्धाकाण्डे, षष्ठः सर्गः आरभ्यते। पुनः हृष्टः सुग्रीवः राघवं रघुवंशवर्धनं प्रति उवाच— “अयं मन्त्रिणां श्रेष्ठः हनूमान्, राम, तव कार्यं कथयिष्यति। हनूमान् जानाति कारणं यत् त्वं लक्ष्मणेन सह अरण्ये वससि। तव भार्या मैथिली जनकात्मजा राक्षसेन हृता; त्वत्तः पृथग् भूता, सा लक्ष्मणेन सह रुदती। तस्य अवसरं प्रतीक्ष्य, तेन राक्षसेन गृध्रराजः जटायुः हतः; तव भार्याहरणकारणात् त्वं दुःखं प्राप्तः। त्वं शीघ्रं दुःखात् विमुक्तः भविष्यसि; अहं नष्टां वेदमिव प्राप्स्यामि।” “राघव, इदं सत्यम् अवबुध्यस्व; सा न शक्या क्लेशयितुं, नापि इन्द्रेण सुरैः वा राक्षसैः च। तव भार्या, महाबाहो, विषयुतं भोजनमिव, अस्पृश्या; दुःखं त्यज, महाबाहो, अहं तव प्रियां आनयिष्यामि। अनुमानात् निःसंशयं जानामि सा एव मैथिली; अहं तां दुष्कर्मणा राक्षसेन ह्रियमानां दृष्टवान्। सा उच्चैः ‘राम! राम!’ ‘लक्ष्मण!’ इति विलपन्ती रावणाङ्के क्षिप्यमाणा, नागपत्नीव आर्ता आसीत्। सा माम् गिरिशिखरे स्थितं दृष्ट्वा, उपरिवस्त्रं शुभानि आभरणानि च अपातयत्। राघव, तानि आभरणानि अस्माभिः गृहीतानि; तानि अहं आनयिष्यामि, त्वं तानि विज्ञातुम् अर्हसि।” रामः सुग्रीवम् उवाच— “शिघ्रं तानि आनय, सखे, किमर्थं विलम्बसे?” इति। एवं उक्तः सुग्रीवः शीघ्रं पर्वतगुहां प्रविश्य, राघवस्य प्रियार्थं तानि वस्त्राणि आभरणानि च गृहीत्वा, तानि रामाय दर्शयन् “एतानि पश्य” इति उक्तवान्। तदा रामः तानि वस्त्राणि शुभानि आभरणानि च गृहीत्वा, बाष्पगद्गदगिरः, मेघच्छन्नचन्द्रमाः इव, स्थितः।