ततः पवनसुतः हनुमान् महाबुद्धिः तौ वीरौ राघवौ कपिराजस्य समीपं प्रापयामास। स च तपस्विवेषं त्यक्त्वा स्वकं कपिरूपं धारयन्, बलवान् कपिः तौ वीरौ स्वपीठे आरोप्य शीघ्रं प्रस्थितवान्। स हनुमान् पवनात्मजः पर्वतसन्निभबलः, कीर्तिमान् प्रवीरः, राघवलक्ष्मणाभ्यां सहितः, सुमनाः शुभमिच्छन्, हृष्टः प्रावर्तत। ऋश्यमूकात् निर्गत्य हनुमान् मलयपर्वतं गतः, तत्र कपिराजाय तयोः राघवयोः आगमनं निवेदयामास। स उवाच—"एष रामः महाबुद्धिः स्थिरवीर्यश्च भ्रात्रा लक्ष्मणेन सह आगतः। एष रामः सत्यधृतिः। इक्ष्वाकुवंशसम्भूतः रामः दशरथस्य सुतः धर्मात्मा पितुः वाक्यपरायणः। तेन राजसूयाश्वमेधयज्ञैः सम्यग् अग्नयः तर्पिताः, सहस्रशः गावः दत्ताः। एष महात्मा रामः वनवासे स्थितः, तस्य भार्या रावणेन हृता; स त्वां शरणं प्राप्तः। त्वं तौ रामलक्ष्मणौ मैत्रीं कामयमानौ पूजय, तौ अर्चनीयौ स्वागतम् अर्हतः।" हनुमतः वचनं श्रुत्वा सुग्रीवः कपिराजः सुसंस्कृतः सन्, स्नेहपूर्वं रामं प्रत्युवाच—"धर्मनिष्ठः तपस्वी सर्वेषां प्रियः त्वं; हनुमान् पवनसुतः सत्यम् एव तव गुणान् मयि न्यवेदयत्। अतः एषा महती प्राप्तिः मम, यत् त्वं मयि वानरे मैत्रीं इच्छसि। यदि मम सख्यम् रोचते, एष मे बाहुः प्रसारितः; हस्तं धारय, स्नेहबन्धः दृढः भवतु।" सुग्रीवस्य सुस्वं वचनं श्रुत्वा रामः हृष्टचित्तः स्वहस्तेन सुग्रीवस्य हस्तं गृहीत्वा, हर्षेण स्नेहबन्धं स्वीकृत्य सुग्रीवम् आलिङ्ग्य दृढम् अङ्कमग्नः। तदा हनुमान् शत्रुसूदनः तपस्विरूपं परित्यज्य स्वेन रूपेण दारुयुग्मात् अग्निं उत्पाद्य, तं ज्वलन्तमग्निं पुष्पैः पूजयामास। स हृष्टः तं ज्वलन्तमग्निं तयोः मध्ये स्थापयित्वा, रामसुग्रीवौ तं प्रदक्षिणं कृत्वा सख्यं कृतवन्तौ। ततः कपिपुङ्गवः सुग्रीवः रामः च सख्यं कृत्वा, हर्षपूर्णहृदयौ परस्परं निरन्तरं पश्यन्तौ तृप्तिं न प्रापतुश्च—"त्वं मम प्रियः सखा, अद्यप्रभृति दुःखसुखयोः एकत्वं अस्तु।" इत्युक्त्वा सुग्रीवः हृष्टः रामं प्रत्युवाच; ततः स पुष्पितं गरुडद्रुमशाखां छित्वा, तस्योपरि रामेण सह उपाविशत्। हनुमान् अपि हृष्टः लक्ष्मणाय चन्दनद्रुमशाखां पुष्पितां समर्पयामास। तदा सुग्रीवः हृष्टः सौम्यं मधुरं वचनं प्रोवाच। स हर्षवेगितलोचनः रामं उवाच—"राम, अहं दुरात्मना पीडितः, भयात् अत्र वनान्तरे विचरामि। मम भार्या हृता, अहं च भयभीतः अत्र दुर्गमे स्थले शरणं प्राप्य वसामि। भ्रात्रा वालिना दुष्कृतं कृतः अस्मि, तेन सह वैरं मम; तस्मात् हे राम, वालिनः भयात् माम् अभयम् कुरु। त्वं काकुत्स्थ, मम भयाभावं साधय।" इत्युक्ते, रामः धर्मात्मा दयालुः प्रभामान् प्रत्युवाच। रामः स्मितमिव कृत्वा सुग्रीवम् उवाच—"सखा हि सः, यो हि स्नेहस्य फलदायकः। अहम् तं वालिनं, यः तव भार्यां हृतवान्, शरैः हनिष्यामि; मम तेजस्विनः शराः सूर्यसङ्काशाः, न कदापि व्यर्थाः। स दुष्टचित्तः वालिः शीघ्रं मयि शरैः पतिष्यति, ये गृध्रपक्षवः इन्द्रवज्रसन्निभाः। तीक्ष्णाग्राः समाहिताः कोपिताः सर्पवद्वेगिनः शराः अद्य वालिनं शितैः विषसर्पवद् निपातयिष्यन्ति। शरैः विदारितः वालिः भूमौ पर्वतवत् पतिष्यति।" राघवस्य हितं वचनं श्रुत्वा सुग्रीवः अत्यन्तं हृष्टः सन्महत् वचनं प्रोवाच—"त्वया कृपया, नरसिंह, वीर, अहं प्रियतमा च राज्यं च पुनः प्राप्नुयाम्; त्वं मम शत्रौ तथा कुरु, यथा स मे ज्येष्ठं भ्रातरं न पुनः हिंस्यात्।" सुग्रीवरामयोः सख्यबन्धने सीता, कपिस्वामी, रात्रिचराश्च—सर्वेषां पद्मकाञ्चनाग्निसदृशनेत्राणां स्पन्दनं जातम्। पुनः, सन्तुष्टः सुग्रीवः रघुपुंगवम् उवाच—"राम, एष मन्त्रिसत्तमः हनुमान् तव आगमनकारणं वक्ष्यति। हनुमान् वेत्ति यन्निमित्तं त्वं लक्ष्मणेन सह अरण्ये वससि। तव भार्या मैथिली जनकनन्दिनी राक्षसेन हृता; तया सह लक्ष्मणः अपि दुःखितः। तस्य अवसरं प्रतीक्ष्य तेन राक्षसेन गृध्रः जटायुः हतः; तव भार्याहरणात् त्वं दुःखेन आनीतः। शीघ्रं त्वं भार्यावियोगजनितात् शोकात् विमुक्तो भविष्यसि; अहं तां नष्टां वेदवत् पुनराप्स्यामि।" इति कीष्किन्धाकाण्डे वाल्मीकिरामायणे पञ्चमः षष्ठश्च सर्गः।