यदा दुःखेन संतप्तः शोकशरणं गतः रामः आगतः, तदा सुग्रीवः स्वसेनापतिभिः सह तस्मै अनुग्रहम् दातव्यम् इति उचितम्। एवं बाष्पपूर्णलोचनः करुणः सौमित्रिः यदा उक्तवान्, तदा वाक्यकुशलः हनुमान् तं प्रत्युवाच। ये पुरुषाः क्रोधं इन्द्रियाणि च जित्वा यथार्थबुद्ध्या युक्ताः सन्ति, तान् वानरराजः द्रष्टुं भाग्यशालिनः इति हनुमान् अवदत्। सुग्रीवः राज्यात् च्युतः, वालिना शत्रुत्वं प्राप्तः, भार्या हृतः, अरण्ये भीतः, भ्रात्रा च दुष्कृत्य पीडितः अस्ति। सः सूर्यपुत्रः सुग्रीवः अस्माभिः सह निःसंदेहं सीतायाः अन्वेषणे युवां सहाय्यं करिष्यति इति हनुमान् प्रत्यवदत्। एवं मधुरस्निग्धवचनैः उक्त्वा हनुमान् राघवाय "सुग्रीवस्य समीपं गच्छाव" इति उक्तवान्। धर्मात्मा लक्ष्मणः हनुमन्तं यथोचितं पूजयित्वा, राघवाय इदं वचनम् उक्तवान्—"वानरः मारुतात्मजः यथोचितं हर्षेण भाषते; सः कृतकार्यम् आगतः, त्वं च राघव, प्रयोजनं प्राप्तवान्।" हर्षपूर्णमुखः, प्रफुल्लितहृदयः, मारुतात्मजः हनुमान् न कदापि मिथ्यावचनं वदेत् इति लक्ष्मणः अवदत्। ततो मारुतसुतः परमबुद्धिमान् हनुमान् तौ राघवौ वानरराजस्य समीपं निनाय। ततः भिक्षुरूपं परित्यज्य स्वं वानररूपम् धारयन् बलवान् वानरः तौ वीरौ पृष्ठे स्थापयित्वा जगाम। सः वानरश्रेष्ठः मारुतात्मजः महाबलः पर्वतसमः कीर्तिमान् हृष्टः रामलक्ष्मणाभ्यां सह कल्याणे चित्तं कृत्वा प्रस्थितः। ऋश्यमूकात् निर्गत्य हनुमान् मलयपर्वतं गत्वा वानरराजाय राघवयोरागमनं निवेदयामास। "अयं रामः महाबुद्धिः स्थिरवीर्यः भ्रात्रा लक्ष्मणेन सह आगतः; अयं रामः वीर्ये स्थिरः।" इति तेन सूचितम्। "इक्ष्वाकुवंशसम्भूतः रामः दशरथस्य पुत्रः धर्मवित् पितुः आज्ञायाः पालकः च। तेन राजसूयाश्वमेधयज्ञैः सम्यक् अग्नयः तर्पिताः, सहस्रशः गावः दत्ताः।" "एष महात्मा रामः वनवासे वसन् रावणेन भार्या हृता; सः त्वां शरणं प्राप्तः। तौ रामलक्ष्मणौ तव सख्यं काङ्क्षन्तौ पूजनीयौ, तौ सत्कार्यौ, तौ सम्पूजय।" हनुमतः वचनं श्रुत्वा वानरराजः सुग्रीवः उत्तमवेषं धारयन् स्नेहेन रामं प्रति वाक्यम् अब्रवीत्—"त्वं धर्मनिष्ठः, तपोनिष्ठः, सर्वेषां प्रियः; मारुतात्मजः तव गुणान् सत्येन निवेदितवान्। अतः मह्यं महत् मान्यं लाभं च यत् त्वं मम सख्यं इच्छसि। यदि मम सख्यं रोचते, अयं मम बाहुः प्रसारितः; हस्तं धारय, सख्यबन्धनं दृढं कुरु।" सुग्रीवस्य सुप्रयुक्तं वचनं श्रुत्वा रमणीयहृदयः रामः तस्य हस्तं स्वेन हस्तेन गृहीत्वा सख्यं कृतवान्। हृष्टः सुग्रीवः सख्यबन्धं आलिङ्ग्य रामम् अङ्के अङ्के आलिङ्गनं कृतवान्; तदा शत्रुसूदनः हनुमान् तपस्विरूपं परित्यज्य स्वं रूपं धारयामास। स्वरूपे स्थितः हनुमान् अग्निं अरण्युत्पन्नं प्रज्वालयामास; तं प्रज्वलितं अग्निं पुष्पैः सम्पूज्य, तं नमस्कृत्य मध्ये स्थापयामास। हर्षेण तं अग्निं मध्ये स्थाप्य, तौ अग्निं प्रदक्षिणं कृत्वा सख्यं कृतवन्तौ। एवं सख्यं कृत्वा, सुग्रीवः रामश्च हर्षपूर्णहृदयौ परस्परं निरीक्ष्य तृप्तिं न प्राप्नुतः—"त्वं मे प्रियसखः, अद्य प्रभृति सुखदुःखे एकं भवतः।" सुग्रीवः हर्षेण रामं प्रति वाक्यम् उक्तवान्; सः गारुडतरुपुष्पसमृद्धं शाखां छित्त्वा रामस्य समीपे उपविवेश। हनुमान् अपि हर्षेण लक्ष्मणाय चन्दनतरुपुष्पसमृद्धां शाखां समर्पयामास। तदा हृष्टः सुग्रीवः मधुरस्निग्धवचनं रामाय अवदत्। हर्षविषण्णलोचनः सः रामं प्रति अवदत्—"राघव, अहं पीडितः, भयेन इह विचरन् वसामि। मम भार्या हृता, अहं च अरण्ये भीतः, दुःखेन अस्मिन् स्थले शरणं प्रपन्नः; भयभीतः च अस्मि। भ्राता वालिना मया दुष्कृत्य, सः मे शत्रुः जातः; राघव, त्वं मां वालिनः भयात् रक्षस्व, अहं भीतः अस्मि।" "काकुत्स्थ, त्वं मम भयापगमं कुरु।" इति उक्ते, धर्मात्मा करुणः रामः प्रहसन्निव प्रत्युवाच—"मम सखा सः यस्य सहाय्यफलम् उपनयति, इति अहं जानामि। अहं तव भार्याहरणं कृत्वा वालिनं हन्तास्मि; मम सूर्यसमानतेजांसि तीक्ष्णानि बाणानि व्यर्थं न गच्छन्ति।" "दुष्टबुद्धेः वालिनः उपरि अतिवेगेन गृध्रपक्षधारिणः इन्द्रवज्रसदृशाः बाणाः पतिष्यन्ति। तीक्ष्णाग्राः, समध्वजाः, सर्पसदृशविषदायिनः बाणाः अद्य त्वं वालिनं पतितं पश्यसि।" एवं पञ्चमः सर्गः समाप्तः।