सः तु वायुपुत्रः सुग्रीवस्य मन्त्रिणां श्रेष्ठः, सुसंस्कृतं सम्यगनुक्रमितं च वचनं उच्चरति—आश्चर्यजनकं शान्तं मङ्गलप्रदं हृदयहरं च तद्वाक्यम्। तस्य त्रयाणां स्थानानां निस्सृतया विचित्रया वाचा, यस्य न मनः जेतुं शक्यते—even शत्रोः अपि प्रहरिष्यतः। यदि नृपस्य एवंविधः दूतः न स्यात्, हे अनघे, कथं तस्य कार्यसिद्धिः स्यात्? यस्य दूताः एतादृशैः गुणैः युक्ताः भवन्ति, तस्य सर्वेऽपि कार्यार्थाः दूतवाक्यप्रेरिताः सफलाः भवन्ति। एवं सः सौमित्रिः वाक्यकुशलं वायुपुत्रं सुग्रीवस्य मन्त्रिणं प्रियं वानरं सम्बोध्य उवाच। "वयं, हे पण्डित, महात्मनः सुग्रीवस्य गुणान् जानिमः; केवलं सुग्रीवं वानराधिपतिं एव इच्छामः। यथा त्वं, हे हनुमन्, सुग्रीवस्य वाक्यमत्र कथयसि, तथा वयं तवाज्ञया आचरिष्यामः, धर्मिष्ठश्रेष्ठ।" तयोः च तं सम्यग्विन्यस्तं वाक्यं श्रुत्वा वायुपुत्रः हृष्टः विजयं प्रति चित्तं स्थापयामास, ताभ्यां च सौहार्दं कर्तुं चेष्टितवान्। शृणु चतुर्थं सर्गं—श्रीवाल्मीकि रामायणे, किष्किन्धाकाण्डे, चतुर्थः सर्गः। तदा हनुमान्, तयोः मधुरं वचनं श्रुत्वा, कृतकार्यः प्रमुदितचित्तः, मनसा सुग्रीवमुपेत्य विचारयामास। सुग्रीवस्य राज्यलाभः निश्चितः, यः महात्मा सुग्रीवः समर्थमित्रं लब्ध्वा कृत्यं प्राप्तवान्। तदा हनुमान्, वानरश्रेष्ठः, परमप्रहृष्टः, वाक्यविशारदं रामं प्रति वचनमिदं उवाच। तस्य तद्वचनं श्रुत्वा लक्ष्मणः रामप्रेरितः दशरथात्मानं महात्मानं रामं वर्णयामास। "दशरथो नाम राजा आसीत्, तेजस्वी धर्मनिष्ठः च, यः सदा चतुर्वर्णान् स्वधर्मे स्थापयन् ररक्ष। न तेन कश्चन द्वेष्यः, न च तं कश्चन द्वेष्टि; सर्वेषां प्राणिनां मध्ये सः पितामहसमानः आसीत्। अग्निष्टोमादीन् यज्ञान् कृत्वा, विपुलं दानं दत्त्वा, तस्य ज्येष्ठः पुत्रः रामः नाम्ना लोके प्रसिद्धः। सः सर्वभूतानां शरण्यः, पितुः आज्ञायामनुवर्तिता, दशरथस्य ज्येष्ठः श्रेष्ठोऽपि च। राज्यलक्षणसम्पन्नः, राज्यमपहाय अहं सहितः अरण्यवासाय आगतः। तस्य पतिव्रता पत्नी सीता, स्वधर्मनिष्ठा, दिवसान्ते भानुमतः किरणैः सहितस्य सूर्यस्य इव शोभते। अहं तस्य अनुजः लक्ष्मणः नाम, तस्य गुणज्ञः कृतज्ञः च, तं सेवितुं प्राप्तः। सः सुखार्हः पूजार्हश्च, सर्वभूतहिते रतः, राज्यहीनः अपि अरण्यवासे रमते। तस्य भार्या राक्षसेन, रूपान्तरधारिणा, एकाकिन्याः अपहृता; न तस्य राक्षसस्य, न च तस्याः पत्न्याः गतिः ज्ञायते। दितेः पुत्रः दानुः शापात् राक्षसत्वं प्राप्तवान्; सः सुग्रीवाय महाबलाय वानराधिपाय एतदाख्यात्। सः महाबलः तव भार्याहरणकर्तारं अन्वेष्टुं शक्नोति; इत्युक्त्वा दानुः तेजसा स्वर्गं गतः। सर्वमेतत् यथापृष्टं तुभ्यं निगदितं; वयं रामः च अहं च सुग्रीवस्य शरणं प्राप्तवन्तौ। सः, धनं दत्त्वा, परमकीर्तिं लब्ध्वा, कदाचित् जगतः स्वामी, अधुना सुग्रीवस्य शरणं प्रार्थयति। यस्य स्नुषा सीता आसीत्, यः धर्मप्रियः शरण्यः च, तस्य पुत्रः अपि शरण्यः सुग्रीवस्य शरणं प्राप्तवान्। यः जगतः शरणं रक्षिता च आसीत्, धर्मात्मा, शरण्यः, ममाचार्यः राघवः अधुना सुग्रीवस्य शरणं प्राप्तवान्। यस्य प्रसादेन एते जनाः सदा समृद्धाः, सः रामः अधुना वानरराजस्य प्रसादं प्रार्थयति। येन पृथिव्यां सर्वे राजानः सर्वगुणसम्पन्नाः सदा पूजिताः, सः दशरथः एव। तस्य ज्येष्ठः पुत्रः त्रिषु लोकेषु प्रसिद्धः रामः, सुग्रीवस्य वानरराजस्य शरणं प्राप्तवान्। रामः दुःखेन पीडितः शरणं याचीति, तस्मिन्नेव सुग्रीवः स्वगणैः सह अनुग्रहं दातुमर्हति।" एवं स्नेहपूर्वकं अश्रुपूर्णलोचनः सौमित्रिः उक्त्वा, वाक्यकुशलः हनुमान् प्रत्युवाच—"ये मनस्विनः क्रोधं जित्वा इन्द्रियाणि च निगृह्य, एवं बुद्धिसम्पन्नाः, तान् वानरराजः द्रष्टुं भाग्यशालीनः। सः सुग्रीवः सूर्यसुतः, वालिना राज्याच्च्युतः, भ्रात्रा पीडितः, भार्याहरणेन दुःखितः, वनान्ते भयभीतः, एषः वयं च सीतान्वेषणे निश्चितं साहाय्यं करिष्यामः।" एवं मधुरं मृदुं च वचनं उक्त्वा, हनुमान् राघवाय "गच्छाम सुग्रीवम्" इति उवाच। धर्मात्मा लक्ष्मणः हनुमन्तं यथोचितं पूजयित्वा, राघवाय इदं वचनं उवाच—"एष वायुसुतः वानरः यथोचितं हृष्टः वदति; सः कृतकार्यः आगतः, त्वं च राघव कृतार्थः।" प्रमुदितमुखः, प्रहृष्टः, वायुपुत्रः हनुमान् एष वीरः कदापि अनृतं न वदेत्।