एवं उक्त्वा हनूमान् वाक्यविशारदः सुमधुरभाषी रामलक्ष्मणयोः समीपे न किञ्चिद् अधिकं प्रोवाच। तस्य वचांसि श्रुत्वा रामः प्रमुदितवदनः, तं समीपस्थितं भ्रातरं लक्ष्मणं हर्षपूर्णः इदं वचनम् उवाच—“सुग्रीवस्य वानरराजस्य महामनाः मन्त्रिणः एषः; तं मया अन्वेष्यम् आगतः।" ततः सौमित्रिः वाक्यकुशलं सुग्रीवमन्त्रिणं वानरं मधुरैः स्नेहपूर्णैः वाक्यैः सम्बोधितवान्, “अयम् एवमुक्त्वा, शत्रून् अपि वशं नयेत्” इति। तस्य वाक्यं न ऋग्वेदम् अनधीतस्य, न यजुर्वेदम् अजानतः, न सामवेदविद्याहीनस्य कस्यचित् सम्भवेत्। नूनं स बहुधा व्याकरणम् अधीतवान्; बहु भाषमाणस्यापि न किञ्चिद् दुर्वचनं दृश्यते। तस्य वक्त्रे, नेत्रयोः, भ्रूवोः, ललाटे, अन्येषु च अङ्गेषु दोषः न दृश्यते। तस्य वाक्यं संक्षिप्तं, स्पष्टं, निःशङ्कं, स्थिरं, उरःकण्ठसमुत्थं, मधुरस्वरेण उच्चारितम्। यथाक्रमं सुविस्तीर्णं, आश्चर्यम्, शीघ्रं न, कल्याणम्, हृदयहारि च तेन भाषितम्। तस्य त्रिस्थानसमुत्थितया विविधया वाचा, शत्रुः अपि वशं नीयेत। यदि नृपस्य एवंदूतः न स्यात्, निष्पाप, तदा तस्य कार्यसिद्धिः कथं स्यात्? यस्य दूताः एवंगुणसम्पन्नाः, तस्य सर्वेऽपि अर्थाः दूतवाक्यप्रेरिताः साध्यन्ते। एवं उक्ते सौमित्रिः पुनः वाक्यकुशलं सुग्रीवमन्त्रिणं, वायुपुत्रं वानरं, वाक्यविशारदं, इदं वचनम् उवाच—“बुद्धिमन्, वयं सुग्रीवस्य महात्मनः गुणान् विद्मः; केवलं तमेव वानराधिपतिं सुग्रीवं वयं अन्विष्यामः। यथा त्वं हनुमन्, सुग्रीवस्य वाक्यमत्र उक्तवान्, तथा वयं कर्तुम् इच्छामः, धर्मज्ञश्रेष्ठ, तव आदेशानुसारं।" तयोः कुशलवाक्यानि श्रुत्वा वायुसुतः वानरः हृष्टः, विजयलाभे मनः कृत्वा, ताभ्यां सख्यं कर्तुम् इच्छत्। शृणु चतुर्थं सर्गम्—श्रीवाल्मीकि रामायणे किष्किन्धाकाण्डे चतुर्थः सर्गः। ततो हनूमान् हृष्टः, कार्यसिद्धौ निश्चयवान्, तयोः मधुरवचनानि श्रुत्वा, मनसा सुग्रीवम् उपगच्छत्। सुग्रीवस्य राज्यलाभः नूनं निश्चितः, यतः सः समर्थमित्रम् अलभत, कार्यं चास्य समुपस्थितम्। ततः वानरश्रेष्ठः हनूमान् परमप्रहृष्टः रामं वाक्यविशारदं इदं वचनम् उवाच। तस्य वचनानि श्रुत्वा लक्ष्मणः रामस्य प्रेरितः, दशरथात्मानं महात्मानं रामं वर्णयामास। “दशरथो नाम राजा आसीत्, तेजस्वी धर्मनिष्ठः, सदा चतुर्वर्णान् स्वधर्मे स्थापयन् रक्षिता। सः कस्यचित् द्वेषं न चकार, न च तं कश्चन द्वेष्टि; सर्वेषु भूतेषु सः पितामहसमः आसीत्। अग्निष्टोमादीन्य् यज्ञान् कृत्वा, बहुदानानि दत्त्वा, तस्य ज्येष्ठः पुत्रः लोके राम इति प्रसिद्धः। सः सर्वभूतानां शरण्यः, पितुः वचने स्थितः, दशरथस्य ज्येष्ठः श्रेयान् पुत्रः। राजलक्षणसम्पन्नः, राज्यलक्ष्म्या युक्तः, राज्यात् वञ्चितः, मया सह अरण्यवासाय आगतः। तस्य धर्मपत्नी सीता, संयता, दिवसान्ते सवितुरिव प्रभया युक्ता। अहम् तस्य अनुजः लक्ष्मणः नाम्ना, गुणज्ञः कृतज्ञः च, तस्य सेवायै आगतः। सः सुखार्हः पूजार्हः च, सर्वभूतहिते रतः, राज्यविहीनः अपि अरण्यवासे रमते। तस्य भार्या राक्षसेन, रूपान्तरधारिणा, एकान्ते हृता; न तस्य राक्षसस्य, न च तस्याः गतिः ज्ञायते। दानुः दितिसुतः शापात् राक्षसत्वं गतः; सः सुग्रीवाय वानरपतये एतद् आख्यात्। ‘सः महाबलः तव भार्याहरणकर्तारं वेत्स्यति’ इति उक्त्वा, दानुः तेजस्वी दिवम् अगात्। एतत् सर्वं यथापृष्टं तुभ्यं निगदितम्; वयं रामः च अहं च सुग्रीवम् एव शरणं गतवन्तौ। सः धनं दत्त्वा परमकीर्तिं प्राप्य, एकदा जगदाधिपः, अधुना सुग्रीवम् एव शरणं याचते। यस्य स्नुषा सीता आसीत्, धर्मप्रियः शरण्यः च, तस्य पुत्रः अपि शरण्यः सुग्रीवम् एव शरणं याचते। यो लोकस्य शरण्यः रक्षकः धर्मात्मा पूज्यः च, ममाचार्यः राघवः अधुना सुग्रीवम् एव शरणं याचते। यस्य प्रसादात् एते जनाः सर्वदा सुखमश्नुवन्ति, सः रामः अधुना वानरराजस्य प्रसादम् इच्छति। येन भूमौ सर्वे राजानः सर्वगुणसम्पन्नाः सदा पूजिताः, सः दशरथः एव। तस्य ज्येष्ठः पुत्रः त्रिषु लोकेषु प्रसिद्धः रामः, सुग्रीवम् एव वानरराजं शरणं गन्तुम् आगतः। यः रामः दुःखेन पीडितः, शरण्यम् इच्छन्, इह आगतः, तस्मिन् सुग्रीवः स्वगणपतिभिः सहितः अनुग्रहम् आवह्यात्।” एवं वाल्मीकिना किष्किन्धाकाण्डे चतुर्थः सर्गः वर्णितः।