ततः विश्वामित्रः रामं प्रति प्रहृष्टया बुद्ध्या उवाच—“राम, त्वं मयि योग्यः, शुभमस्तु ते; मत्तः कृशाश्वस्य तेजस्विनः स्वरूपपरिवर्तिनः पुत्रान् प्रतिगृहाण।” काकुत्स्थः हर्षपूर्णहृदयः प्रत्युवाच—“नूनम्” इति। तदा दिव्यास्त्राणि तेजस्विनि देहधारिणि रूपेण प्रकटितानि, रामस्य मनसि प्रमोदं जनयन्ति। केचित् ज्वलदङ्गारवद् दृश्यन्ते, केचित् धूमरूपिणः, केचित् चन्द्रसूर्यसमप्रभाः, केचित् प्राञ्जलयः स्थिताः। ते मधुरभाषिणः प्राञ्जलयः पुरुषाः रामं प्रार्थयन्तः ऊचुः—“वयं तवाज्ञाप्रतीक्षाः, पुरुषर्षभ, किं करवामः?” रामः तान् उवाच—“यथेष्टं गच्छत; आवश्यके समये मनसा सहाय्यम् आवयोः करिष्यथ।” ते रामं प्रदक्षिणीकृत्य, अभिवाद्य, “एवं अस्तु” इति काकुत्स्थं प्रार्थ्य, यथागतं जग्मुः। राघवः तान् ज्ञात्वा, महर्षिं विश्वामित्रं गच्छन्तं मधुरस्निग्धवचनैः पप्रच्छ। “किमेतत् वृक्षसमूहं, मेघसंकाशं, पर्वतसमीपे दीप्तिमन्तं पश्यामि? मम कुतूहलम् अतीव महदस्ति। एतद् रमणीयं दृश्यते, मृगैः आकुलं, अत्यन्तमनोहरं, विविधवर्णैः पक्षिभिः मनोहरस्वरेण शोभितम्। वयं, महर्षे, घोरात् काननात् निर्गताः, यत्र हर्षं प्राप्नुमः; अनेन प्रदेशस्य सौम्यत्वं जानामि। कस्याश्रमोऽयं, भगवन्, तत्त्वेन वद; यत्र ते ब्रह्मघ्नैः पापैः दुष्टैः समागमः अभवत्? महतः यज्ञस्य विघ्नाय, महर्षे, ते दुरात्मानः आगच्छन्; भगवन्, किमेतत् स्थलं यत्र तव यज्ञकर्म आसीत्?” “शृणु,” इति वाल्मीकिना सूचितम्—“इदानीं श्रीरामायणस्य बालकाण्डे एकोनत्रिंशः सर्गः प्रवक्ष्यते।” रामस्य प्रश्नं शृत्वा, तेजस्वी विश्वामित्रः तस्य अनन्तस्य विषये कथयितुम् आरब्धवान्। “अत्र, राम, महाबाहो, विष्णुः देवानां वन्द्यः, बहून् वर्षशतानि युगशतानि च स्थितवान्। तत्र, राम, कश्यपः तेजसा समन्वितः अदित्या सह तेजस्विता विराजमानः आसीत्। सः भगवाँश्च अदित्या सह, सहस्रवर्षपर्यन्तं दिव्यं व्रतम् आचर्य, वरदं मधुसूदनं स्तोतुम् आरब्धवान्। ‘तपसा त्वां पश्यामि, तपःस्वरूपं, तपःमयं, तपःसमुदायं, तपोमूलं, स्वेन तपसा।’ ‘तव देहे, भगवन्, इदं सर्वं जगत् पश्यामि; त्वं अनादिः, अनिर्वचनीयः, त्वाम् आश्रयामि।’ हरिः तुष्टः कश्यपं पापमुक्तं उवाच—‘वरं वृणीष्व, शुभं ते अस्तु; त्वं वरार्थी, मम प्रियः।’ तस्य वचः श्रुत्वा, मारीचः कश्यपः प्रत्युवाच—‘अदितिः, देवाः, अहं च एकत्र निवेदितवन्तः। वरद, परमसन्तुष्ट, त्वं वरदाने योग्यः; त्वं ऋषिः, पापरहितः, अदित्या अपि पुत्रः भव। इन्द्रस्य अनुजः भव, असुरार्दन; दुःखार्तान् देवान् सहाय्युम् अर्हसि।’ “शृणु,” इति वाल्मीकिना पुनः उक्तम्—“इदानीं बालकाण्डे त्रिंशः सर्गः प्रवक्ष्यते।” ततः तौ नरश्रेष्ठौ, यथाकालमुपयुक्तवाक्यौ, कौशिकं प्रति इदं वाचं ऊचतुः— “भगवन्, यदा रात्रिचराः राक्षसाः रक्ष्याः, तद्वेदनाय इच्छावः; समयं न विहाय वद।” तथा काकुत्स्थपुत्रौ युद्धोत्सुकौ शीघ्रं वदन्तौ, सर्वे मुनयः तौ राजपुत्रौ प्रशशंसुः। कौशिकः उवाच—“अद्य प्रभृति षड्रात्राणि, युवां राघवौ रक्षेताम्; एष मुनिः व्रतम् आरभ्य मौनव्रतं स्थापयिष्यति।” तस्य वचः श्रुत्वा, महात्मनौ राजपुत्रौ षडहोरात्रं अनिद्रौ आश्रमं रक्षन्तौ। तौ महाबलौ धनुर्विद्यायाम् निपुणौ, सततम् अवधानपूर्वकं, शत्रुनाशकं विश्वामित्रं रक्षन्तौ। षष्ठे दिवसे गते, तस्मिन् काले आगते, रामः सौमित्रिं प्रति उवाच—“सावधानः भव।” एवं रामेण उक्ते, युद्धोत्सुकः सौमित्रिः अपि सज्जः अभवत्; तदा वेदवित् ऋत्विजः च उपस्थिताः यज्ञवाटं प्रज्वालयामासुः। कुशकुर्वणादिभिः पात्रैः पुष्पसमूहैः च शोभितः यज्ञवाटः, विश्वामित्रेण ऋत्विजः च सह दीप्तिमान् अभवत्। विधिपूर्वकं मन्त्रैः सह यज्ञकर्म प्रवृत्तम्; तदा घोरः भीषणः शब्दः आकाशे उत्पन्नः। मेघः आकाशं व्याप्य, वर्षाकाले दृश्यते यथा, तदा द्वौ राक्षसौ मायया अभिपेततुः। मारीचः सुबाहुः च, तेषां अनुचरैः सह, मेघगर्जनसमप्रभौ, रुधिरवृष्टिं ववर्षतुः। रुधिरेण सिक्तं यज्ञवाटं दृष्ट्वा, रामः शीघ्रं अग्रे धावित्वा तान् आकाशे अपश्यत्। तौ आकस्मिकं पतन्तौ दृष्ट्वा, कमलनयनः रामः लक्ष्मणं प्रति इदं वचनं उवाच— “पश्य, लक्ष्मण, एतान् पापिष्ठान् राक्षसान्, मांसभोजिनः, मानवं अस्त्रं प्रेरिताः वातेन मेघाः इव विक्षिप्यन्ते। कर्तुम् अहम् इच्छामि, न संशयः; किन्तु एतान् निहन्तुं न शक्नोमि। इति उक्त्वा शीघ्रं रामः धनुः सज्जीकृतवान्।