ततः हनुमान् वाक्यकुशलः सन्दिग्धचित्तं वालिनः दुष्कृतभीतं सुग्रीवं सम्बोध्य उवाच— “सर्वैः एष महद्वलिभयम् परित्यज्यताम्; एष मलयपर्वतः उत्तमः, अत्र वालिनः किञ्चित् अपि भयम् नास्ति। त्वं कपिश्रेष्ठ, भीतया त्वया पलायितम्, तस्मात् तं क्रूरदर्शम् क्रूरम् वालिनम् अत्र न पश्यामि। सौम्य, तव भीतिर्भूतम् तव ज्येष्ठस्य दुष्कृतात्, स दुश्चरितः वालिः अत्र नास्ति; तव किञ्चित् अपि भयम् न पश्यामि। अहो, त्वदीयं कपिस्वभावः स्पष्टम् दृश्यते, त्वम् प्लवगश्रेष्ठ, चञ्चलचित्तत्वात् न स्थिरम् मनः धारयसि। बुद्ध्या च विवेकशक्त्या युक्तः, सर्वेषु कार्येषु लिङ्गानुसारम् आचर; हि निपुणबुद्धिः राजा सर्वाणि भूतानि न शासितुम् शक्नोति।” सुग्रीवः हनुमतः शुभवचनानि श्रुत्वा तदा हनुमन्तम् प्रति, अधिकं शुभम् वाक्यम् उवाच— “दीर्घबाहू विशालनेत्रौ धनुष्पाणी शरचापखड्गधारिणौ—एवं देवसुताभ्यां सदृशौ एतौ दृष्ट्वा कः न भयम् अनुभवेत्? अहम् अनुमानयामि, एतौ उत्तमौ नरौ वालिना प्रेषितौ; मित्रबहुलान् राज्ञः अपि, अत्र विश्वासः न युक्तः। शत्रवः प्रतिच्छन्नरूपेण आचरन्ति, तान् पुरुषः अवगन्तव्यान्; विश्वसनीयैः अपि अविश्वसनीयाः दुर्बलस्थाने प्रहारयन्ति। वालिः कार्येषु निपुणः, राजानः दूरदर्शिनः; तान् अन्येषां विनाशकान् सामान्यपुरुषान् इव जानीयाः। अतः त्वम् सामान्यकपिरूपेण गच्छ, तयोः लक्षणानि, आचारः, भाषणम् च निरीक्ष्य विवेक्तुम् अर्हसि। तयोः भावम् निरीक्ष्य, यदि हृदयम् हर्षितम्, तदा पुनः पुनः स्तुत्या विश्वासम् उपनयित्वा, लक्षणानि पश्य। मम पुरतः स्थित्वा, कपिश्रेष्ठ, त्वम् पृच्छ—‘किमर्थम् एतौ धनुष्मन्तौ वनम् प्रविष्टौ?’ यदि एतौ शुद्धहृदयौ, तदा वाक्येन वा रूपेण वा तद् विवेक्तुम् अर्हसि; जनानाम् दुश्चरित्रम् ज्ञातव्यम्। इति कपिराजेन निर्देशितः हनुमान् वातात्मजः रामलक्ष्मणयोः समीपम् गन्तुम् मनः अकरोत्। ‘एवम्’ इति उक्त्वा, तस्य बुद्धिमतो भीमकपेर् वचनम् सम्मान्य, बलवान् हनुमान् रामं लक्ष्मणसहितम् यत्र तत्र जगाम। शृणु अद्य वाल्मीकिरामायणे कीष्किन्धाकाण्डे तृतीयम् सर्गम्। महात्मनः सुग्रीवस्य वचनम् अवगम्य, हनुमान् ऋष्यमूकपर्वताद् रघुवंशजयोः समीपम् प्लवितः। कपिरूपम् परित्यज्य, हनुमान् वातात्मजः तदा भिक्षुरूपम् धारयित्वा, कौशल्यम् उपयोज्य, गूढभावेन आचारयामास। स तौ वीरौ उपगम्य, यथायोगम् स्तुत्वा, शिष्टाचारपूर्वम् सम्मान्य, कपिश्रेष्ठः हनुमान् तयोः प्रति उवाच। सौम्यौ सत्यम् वीर्यसम्पन्नौ व्रतस्थौ राजर्षिसदृशौ देवसदृशौ तयोः प्रति यथेष्टम् वाक्यम् उवाच— “किमर्थम् यूवां, शोभनरूपौ, अत्र आगतम्, मृगगणान् वनवासिनः च सन्त्रासयन्तौ? यूवां ऊर्जस्विनौ, पम्पातीरवृक्षान् सर्वतः निरीक्ष्य, तस्य निर्मलजलस्य शोभाम् वर्धयतः। के यूवां, धैर्यसम्पन्नौ सुवर्णवर्णौ, वल्कलधारिणौ, दीर्घनिश्वासिनौ, शोभनबाहू, वनचरान् विक्षोभयन्तौ? तौ वीरौ सिंहदृष्टि, महाबलौ महावीर्यौ, इन्द्रधनुषसदृशम् धनुः गृहीत्वा शत्रुनाशकौ। प्रभायुक्तौ, शोभनरूपौ, उत्तमस्वरूपौ, वृषश्रेष्ठबलसम्पन्नौ, गजदन्तसदृशौ बाहू, पुरुषश्रेष्ठौ। तयोः प्रभया पर्वतराजः अपि दीप्तः; राज्ययोग्यौ अमृतसदृशौ, कथम् अत्र आगतम्? तौ वीरौ पद्मपत्रनेत्रौ जटाधरौ, सर्वथा तुल्यौ, इव देवलोकात् अत्र आगतौ। चन्द्रसूर्यौ इव पृथिव्याम् सह आगतौ, तौ वीरौ विशालवक्षसौ पुरुषरूपेण देवसदृशौ। सिंहस्कन्धौ महाशक्तौ, मदोन्मत्तौ वृषौ इव, दीर्घसुष्ठितबाहू लोहमुष्टिसदृशौ। सर्वाभरणयोग्यौ, किमर्थम् न भूषितौ? द्वौ भूमेः रक्षणाय योग्यौ मन्ये। समस्तभूमिः वनसागरयुक्ता, विन्ध्यमेरुसमलङ्कृता; एतौ धनुषौ शोभनौ, सुश्लिष्टौ, सुसंस्कृतौ। इन्द्रवज्रसदृशौ सुवर्णमण्डितौ दीप्तिमन्तौ; तयोः तूणीरौ तीक्ष्णशरसम्पूर्णौ रम्यौ। घोरौ प्राणहरौ ज्वलन्तौ शराः सर्पसदृशाः, तयोः महत् तूणीरौ सुवर्णमण्डितौ। द्वौ खड्गौ मुक्तसर्पसदृशौ दीप्तिमन्तौ; किमर्थम् यूवां मम संवादे न भाषेथ? अस्ति धर्मात्मा सुग्रीवः कपिश्रेष्ठः, भ्रातृनिर्वासितः, दुःखितः जगति विचरति। तेन महात्मना सुग्रीवेन प्रेषितः अहम् आगतः; नाम्ना हनुमान् कपिश्रेष्ठः अस्मि। स धर्मात्मा सुग्रीवः युवयोः मित्रत्वम् इच्छति; अहम् तस्य मन्त्रिणः वातात्मजः हनुमान् इति विद्धि। भिक्षुरूपेण सुग्रीवस्यार्थम् आगतः अस्मि, ऋष्यमूकात् इच्छया गतः, यथेष्टम् आचरन्।” इति वाल्मीकिरामायणे कीष्किन्धाकाण्डे तृतीयः सर्गः।