ततः सुग्रीवस्य मन्त्रिणः सर्वे, स कपिश्रेष्ठः सुग्रीवश्च, राजते महागिरौ समागताः, कृताञ्जलयः स्थिताः। तत्र वानराणां मध्ये हनूमान्, वाक्यकुशलः, भयविषण्णं सुग्रीवं वालिकृतदोषसंशयं समुपविशत्। स हनूमानुवाच—“सर्वैः एषा वालिसंबन्धिनी महती चिन्ता परित्यज्यताम्; अयं मलयगिरिः परमः, अत्र वालिना न कापि भीतिः अस्ति। त्वं हि, कपिश्रेष्ठ, भीत्या पलायितः, अहं तं घोररूपं घोरकर्माणं वालिं अत्र न पश्यामि। तव हि भयम्, सौम्य, ज्येष्ठस्य दुष्कृतात् जायते—स च दुष्टात्मा वालिः अत्र नास्ति, न चापि ते काचिद् आपद् अहम् उपलक्षये। हन्त, त्वयि वानरभावः स्पष्टः दृश्यते, प्लवंगम; चञ्चलमनस्कत्वात् त्वं स्थिरचित्तः न भवसि। बुद्ध्या च विनया च युक्तः, सर्वेषु कार्येषु लक्षणानुसारं आचर; यः राजा प्रज्ञया हीनः, स प्रजाः पालयितुं न शक्नोति।” एवम् हनूमतः शुभानि वाक्यानि श्रुत्वा, सुग्रीवः पुनः हनूमन्तं प्रति अधिकं शुभं वचनम् अवदत्—“दीर्घबाहू, विशालनेत्रौ, धनुः, बाणं, खड्गं वहन्तौ—कः न भीतिं गच्छेत् एतौ दृष्ट्वा, ये देवसुतोपमौ इव दृश्येते? अहम् एतौ उत्तमपुरुषौ वालिना प्रेषितौ इति मन्ये; नृपेषु अपि बहुमित्रेषु, विश्वासः अत्र न युक्तः। शत्रवः हि वेशधारिणः विज्ञातव्याः; विश्वासिनां अपि अविश्वास्याः दुर्बलस्थाने अपि प्रहारं कुर्वन्ति। वालिः हि बुद्धिमान्, राजानः च दीर्घदर्शिनः; सामान्यपुरुषरूपेण अपि, परेषां नाशकान् विज्ञातुम् अर्हसि। अतः त्वं सामान्यवानरवद् गत्वा, तेषां चेष्टालिङ्गवचोभिः परीक्षां कुरु। तेषां मनोभावं पश्य—यदि हृष्टचित्तौ स्तः—स्तुत्या पुनः पुनः विश्वास्य, लिङ्गैश्च परीक्ष्य। मम पुरतः स्थित्वा, त्वं, कपिश्रेष्ठ, पृच्छ—किमर्थं एते धनुष्मन्तौ वनमिदं प्रविष्टौ? यदि एते शुद्धचित्तौ, वानर, तद्वाक्येन वा रूपेण वा परीक्ष्य विज्ञातुम् अर्हसि; पापानां हि जनानां पाप्यम् अवगन्तव्यम्।“ एवं वानरेन्द्रेण समादिष्टः, हनूमान् वातात्मजः तत्र रामलक्ष्मणयोः समीपगमनाय मतिं चकार। स हनूमान्, ‘एवं भवतु’ इति उक्त्वा, तस्य प्राज्ञस्य भीमस्य वचः पूजयन्, बलवान् हनूमान् ततः रामस्य, बलिनः लक्ष्मणसहितस्य, समीपं जगाम। शृणुत, इदानीं श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे, किष्किन्धाकाण्डे तृतीयः सर्गः। तत्र महात्मनः सुग्रीवस्य वाक्यानि विज्ञाय, हनूमान् ऋष्यमूकात् प्लुत्वा रघुनन्दनयोः समीपं जगाम। स वातात्मजः वानररूपं परित्यज्य, कपिश्रेष्ठः तपस्विवेषं समास्थाय, चातुर्येण तत्र प्रवृत्तः। स तौ वीरौ उपगम्य, यथार्हं स्तुत्वा, विधिवद् सम्मान्य, हनूमान् वानरश्रेष्ठः तौ उवाच। स तौ मृदू, सत्यवीर्यौ, दृढव्रतौ, राजर्षिसमानौ, देवोपमौ च, यथेष्टं वचनानि उवाच। “कथमिदं, भवद्भ्यां, शुभदर्शिनौ, इदं देशं प्राप्तम्, मृगगणान् अन्यांश्च वनचरीन् कम्पयन्तौ? युवां उत्साहयुक्तौ, पम्पातटवृक्षान् सर्वतः निरीक्ष्यमाणौ, अस्य निर्मलतोयस्य सरितः शोभां वर्धयन्तौ। के युवां धैर्ययुक्तौ, सुवर्णवर्णौ, वल्कलाम्बरधारिणौ, दीर्घनिःश्वसितौ, शोभनबाहू, प्राणिनः कम्पयन्तौ? एते वीरौ, सिंहदृष्टिः, महाबलपराक्रमौ, इन्द्रधनुष्सदृशधनुष्मन्तौ, रिपुघ्नौ। ते प्रभासम्पन्नौ, सुन्दरवपुषौ, वृषश्रेष्ठबलसम्पन्नौ, गजेन्द्रकर्णोपमबाहू, दीप्तिमन्तौ, नरश्रेष्ठौ। भवद्भ्यां प्रभया एव गिरिपतिः अपि विराजते; युवां राज्ययोग्यौ, अमरसमौ, कथं इमं देशं प्राप्तौ? एते वीरौ, कमलपत्रनयनौ, जटिलौ, सर्वथा समौ, इव देवलोकात् इह आगतौ। यथा चन्द्रसूर्यौ पृथिव्यां सह आगतौ, एवं एते वीरौ, विस्तीर्णवक्षसौ, नररूपिणौ, देवोपमौ इह दृश्येते। सिंहस्कन्धौ, महातेजसौ, मदोन्मत्तवृषभोपमौ, दीर्घसुसंहतबाहू, लोहदण्डोपमौ। आभरणानर्हौ, किमर्थं नाभूषितौ? अहं तौ उभौ पृथिवीपालनाय योग्यौ मन्ये। सर्वा चेमां पृथिवीं, वनसमुद्रयुतां, विंध्यमेरुसंयुतां, धनुषी च सुशिल्पकृतशोभे। इन्द्रवज्रसदृशे सुवर्णमण्डिते, तयोः तूणीरौ तीक्ष्णशरसम्पूर्णे रम्ये। भीषणैः प्राणहरैः ज्वलद्भिः शरैः सर्पसदृशैः पूर्णे, सुवर्णमण्डिते महती तूणीरौ। एते द्वौ खड्गौ मुक्तसर्पसमौ दीप्तिमन्तौ; अहं यथा युवां माम् उपसर्पन्तं न किंचित् भाषेथे? अस्ति धर्मात्मा कश्चित् सुग्रीवः नाम वानरश्रेष्ठः, भ्रात्रा निर्वासितः, दुःखेन जगति विचरन्। तेन महात्मना सुग्रीवेण प्रेषितः अहम् आगतः; अहं हनूमान् नाम वानराणां प्रमुखः। स धर्मात्मा सुग्रीवः भवद्भ्यां मैत्रीं इच्छति; जानीतं माम् तस्य मन्त्रिणं हनूमन्तं वातात्मजम्।