सर्वे ते उत्तमवानराः, महता पर्वते तत्र सर्वतः प्लवमानाः, मृगशार्दूलमर्कटान् भीषयन्तः ययुः। ततः सुग्रीवस्य मन्त्रिणः, तेन प्रमुखेन हरिणा सहिताः, तस्मिन् राजसि पर्वते समागताः, सम्यक् कृताञ्जलयः स्थिताः। तदा वाक्यविशारदः हनूमान्, सुग्रीवम् उपगम्य, यस्य चेतसि वालीकृतदोषभीतिः सन्दिग्धा स्थिताः, एवमुवाच। "सर्वेषां वानराणां एषा वालीसम्भवा महती चिन्ता परित्यज्यताम्। अयं मलयः पर्वतः श्रेष्ठः, अत्र वालीनः कापि आपद् न विद्यते। हे वानरश्रेष्ठ, त्वं भीतोऽसि यतः, तत्र सः क्रूरदर्शनः वाली न दृश्यते। तव भ्रातुः पापकृत्यैः उत्पन्ना भयशङ्का मृदु स्वभाव, सः दुष्टात्मा वाली अत्र नास्ति, अहं तव किमपि भयम् न पश्यामि। हा, त्वदीयं वानरित्वं स्पष्टमिव दृश्यते, हे प्लवगश्रेष्ठ, चञ्चलमना भवतः स्थैर्यं न दृश्यते। युक्त्या बुद्ध्या च सर्वेषु कार्येषु प्रवर्तस्व; यः राजा बुद्धिहीनः, सः सर्वेषां प्रजाः न पालयितुं शक्नोति।" एवं हनूमतः शुभानि वचनानि श्रुत्वा, सुग्रीवः अपि तस्मै हनूमते शुभतराणि वाक्यानि उवाच। दीर्घबाहुर्विशालाक्षः धनुःशरासिशस्त्रधारी, एते द्वौ देवसुतसमानौ दृष्ट्वा कः न भीतः स्यात्? अहम् अनुशङ्के—एते द्वौ पुरुषश्रेष्ठौ वालीनः प्रेषितौ स्याताम्; मित्रबहुलानामपि राज्ञां विश्वासः अत्र न युक्तः। शत्रवः हि रूपगुप्ताः पुरुषेण विज्ञेयाः; अविश्वास्याः विश्वासिनां दुर्बलदेशेषु अपि प्रहरन्ति। वाली बुद्धिसम्पन्नः, राजानः च दीर्घदर्शिनः; सामान्यरूपेणापि परविनाशकारिणः विज्ञातव्याः। अतः त्वं सामान्यवानरवत् तौ समीपं गत्वा, तेषां लक्षणचेष्टावाक्यैः परीक्षां कुरु। तयोः भावं निरीक्ष्य, यदि हृदये हर्षः दृश्यते, पुनः पुनः स्तुत्या विश्वासं सम्पाद्य, लक्षणदर्शनं कुरु। मम पुरतः स्थित्वा, हे वानरश्रेष्ठ, त्वं पृच्छ—किमर्थम् एते धनुर्धरौ वनमिदं प्रविष्टौ इति। यदि तयोः हृदयं शुद्धम्, वाक्येन रूपेण वा तद् विज्ञेयम्; जनानां दुष्टता विज्ञेयैव।" एवं वानरराजेण समादिष्टः हनूमान्, पवनसुतः, रामलक्ष्मणयोः समीपं गन्तुं चक्रे। "एवं अस्तु" इति उक्त्वा, तस्य बुद्धिमतः भीमस्य वचनं पूजयन्, बलवान् हनूमान् रामस्य, लक्ष्मणसहितस्य, समीपं जगाम। इदानीं कीष्किन्धाकाण्डस्य तृतीयः सर्गः शृणु। महात्मनः सुग्रीवस्य वाक्यं विज्ञाय, हनूमान् ऋष्यमूकात् रघुनन्दनयोः समीपं प्लुतः। ततः पवनात्मजः हनूमान्, स्वं वानररूपं परित्यज्य, तपस्विवेषं कृत्वा, बुद्ध्या व्याजमुपादाय, तत्र गतः। तौ वीरौ समुपसृत्य, यथार्हं स्तुत्वा, विधिवत् पूजयित्वा, हनूमान् वानरश्रेष्ठः तौ संबोधितवान्। सः यथाकामं वाक्यं ताभ्यां सान्त्वपूर्वकं, सत्यधृत्यौ तपस्विनौ राजर्षिसमानौ देवसमौ, ताभ्यां उवाच। "कथं भवंतौ, दीप्तवर्णौ, इह आगतौ, मृगगणांश्चान्यांश्च वनवासिनः भीषयन्तौ? पम्पातटवृक्षेषु सर्वतः पश्यन्तौ, शुद्धसलिलां पम्पां शोभयन्तौ, कः भवतामिह आगमनहेतुः? के युवाम्, धैर्यवन्तौ, सुवर्णवर्णौ, वल्कलाम्बरधरौ, दीर्घनिःश्वसन्तौ, दीप्तबाहू, प्राणिनः कम्पयन्तौ? सिंहदृष्ट्यौ, महाबलवीर्यौ, इन्द्रधनुष्सदृशधनुष्कौ, शत्रुनाशिनौ। दीप्तौ, सुन्दरौ, उत्तमवपुषौ, वृषभवर्यबलसम्पन्नौ, गजस्कन्धाभबाहू, पुरुषश्रेष्ठौ। भवतोः प्रभया स एव पर्वतराजः अपि दीप्तः; युवाम् राज्ययोग्यौ, अमरसमौ, कथं इमं देशं प्राप्तौ? कमलपत्रनयनौ, जटिलौ, सर्वथा तुल्यौ, इव स्वर्गात् इह आगतौ। इव चन्द्रसूर्यौ एकत्र भूमौ आगतौ, वीर्यवन्तौ, विशालवक्षसौ, नररूपौ देवोपमौ। सिंहस्कन्धौ, महाबलौ, मदोन्मत्तवृषभौ इव, दीर्घसुसंहतबाहू, वज्रायुधसमानौ। सर्वाभरणयोग्यौ, किमर्थम् अनाभूषितौ? युवां भूमेः रक्षणाय योग्यौ। पृथिवी च वनसागरा, विन्ध्यमेरुसमलंकृता; एते च धनूंषि, सुन्दराणि, सुशीतलानि, सुपुष्कलानि। इन्द्रवज्रसमानानि सुवर्णमण्डितानि, शरकोशाश्च तीक्ष्णशरैः पूर्णाः, मनोहराः। भीषणैः प्राणहरैः दीप्तशरैः, उरःप्रदेशे सुवर्णमण्डिते महती कोशे। एते द्वौ असिश्रेष्ठौ, मुक्तसर्पसमौ, दीप्तिमन्तौ; अहं पृच्छामि, किमर्थम् न प्रतिवदथः? अस्ति धर्मात्मा सुग्रीवः नाम वानरश्रेष्ठः, भ्रातृणा निर्हृतः, दुःखितः पृथिव्यां विचरति। तेन महात्मना सुग्रीवेण प्रेषितः अहम्, वानराणामधिपः, पवनसुतः हनूमान् नाम।" एवं पवित्रं कथां शृण्वन्, सुग्रीवस्य मन्त्रिणां, हनूमतः च बुद्धिमत्त्वं, रामलक्ष्मणयोः च तेजः, सर्वं सम्यक् अवगच्छन्, सः हनूमान् तयोः समीपं स्थित्वा, यथोचितं पूजयन्, तौ नरश्रेष्ठौ संबोधितवान्।