ततः भगवान् विश्वामित्रः रामाय लक्ष्यं च अलक्ष्यं च, दृढनाभं सुनाभकं, दशाक्षं शतवक्त्रं, दशशीर्षं शतोदरं चोपदिशत्। तथा पद्मनाभं महानाभं दुन्दुनाभं सुनाभकं, ज्योतिषं शकुनं, नैरास्यं विमलं चापि रामाय प्रादिशत्। यौगन्धरं विनिद्रं च, निशाचरविनाशनौ, शुचिबाहुं महाबाहुं, निष्कलिं विरुचं सार्चिर्मालिनं, धृतिमालिनं वृत्तिमन्तं रुचिरं चोपदिशत्। पित्र्यं सौमनसं च, विधूतमकरौ, परवीरं रतिं धनधान्यं च, हे राघव, उपदिश्य ततः कामरूपं कामरुचिं, मोहमावरणं जृम्भकं, सर्वनाभं पन्थनवरुणं च रामाय प्रादिशत्। ततः रामं प्रति प्रोवाच – “हे राम, मम कृत्स्नाः, तेजस्विनः, रूपविक्रमसम्पन्नाः, कृष्णाश्वस्य सुताः अस्त्राणि त्वयि दत्तानि; त्वं तेषां योग्योऽसि, शुभं ते अस्तु।” काकुत्स्थस्तु हर्षेणान्तरात्मना “नूनम्” इति प्रत्युवाच। तदा दिव्यानि, तेजस्विनि, साक्षात् रूपाणि धारयन्ति अस्त्राणि, रमयन्ति च समुपस्थितानि। केचित् अग्निशिखोपमानि, केचित् धूमरूपाणि, केचित् सोमसूर्यसदृशप्रभाणि, केचित् प्रणतान्जलिपुटाः तस्थुः। तानि मधुरभाषिणि पुरुषरूपाणि रामं प्रणम्य ऊचुः – “वयं समुपस्थिताः, पुरुषर्षभ, किं कार्यं, आज्ञापय।” रामः तान् उवाच – “यथेष्टं गच्छत, समये त्वं मनसा सहाय्य करिष्यथ।” ततो रामं प्रदक्षिणीकृत्य, काकुत्स्थाय “एवमस्तु” इति उक्त्वा, यथागतं तानि अस्त्राणि तत्रैव जग्मुः। राघवस्तु तानि अस्त्राणि विज्ञाय, महर्षिं विश्वामित्रं गच्छन्तं मधुरस्निग्धवचनैः पप्रच्छ – “क इमे वृक्षसमूहाः, मेघसङ्काशाः पर्वतसमीपे विराजन्ति? मम कौतूहलं महदस्ति। रम्यं दृश्यते, मृगसंघैः सहितं, बहुविहङ्गैः कलरवैरलङ्कृतं, परममनोहरं च। वनेन घोरेण निर्गताः स्म, मुनिश्रेष्ठ, अस्माद् देशस्य सौम्यत्वं बुध्ये। सर्वं ब्रूहि, भगवन् – कस्याश्रमः अयम्, यत्र पापाः दुष्टाः ब्रह्मघ्नाः त्वाम् अभ्यागच्छन्? यत्र तव यज्ञविघ्नाय ते दुरात्मानः आगताः, किमेतत् यज्ञस्थानं, भगवन्?” एवमुक्ते, श्रीवाल्मीकीय रामायणे बालकाण्डे एकविंशतितमः सर्गः आरभ्यते। तदा रामः तं परममाप्रमेयं पृष्ट्वा, तेजस्वी विश्वामित्रः वक्तुम् आरब्धवान्। “अत्र, राम महाबाहो, विष्णुः देवैः पूजितः, बहून् वर्षशतानि युगपर्यन्तं वर्तितवान्। तत्र कश्यपः अग्निसमप्रभः अदित्या सह तपसा दीप्तिमान् बभूव। स भगवाञ्छ्रीमान् पत्न्या सह सहस्रवर्षाणि दिव्यं व्रतम् आस्थाय, मधुसूदनं वरदं स्तुतवान्। ‘तपसा साधितेन त्वां पश्यामि पुरुषोत्तम, तपःमयम्, तपस्वरूपम्, तपःस्वरूपम्, तपःसमूहम्, तपःपरायणम्। तव देहे, भगवन्, इदं विश्वं पश्यामि; अनाद्यन्तं, अनिर्वचनीयम्, तव शरणं प्राप्तवानस्मि।’ हरिः तुष्टः कश्यपं पापविमुक्तं उवाच – ‘वरं वृणुष्व, शुभं ते अस्तु; त्वं योग्यः वरार्थी, प्रियः च मे।’ कश्यपः मारिचः तं प्रत्युवाच – ‘अदित्या, देवैः सह अहं च एषः एव वरोऽभिलषितः।’ ‘भगवन्, त्वं वरदः, अतीव तुष्टः, त्वं मम पुत्रो भूयाः, अदितेः अपि पुत्रः भव; असुरनिघ्न, इन्द्रस्य अनुजो भूत्वा, दुःखार्तान् देवान् सहाय्य कुरु।’” एवं श्रीवाल्मीकीय रामायणे बालकाण्डे त्रिंशः सर्गः आरभ्यते। ततः तौ नरश्रेष्ठौ राजकुमारौ, देशकालज्ञौ, वाक्पटुत्वेन कौशिकं प्रपृच्छतुः – “भगवन्, निशाचररक्षायाः कः कालः? वद, यथा समयं न लंघेम।” काकुत्स्थसुतौ युद्धोत्सुकौ, शीघ्रगतौ, एवं उक्त्वा, सर्वे मुनयः हृष्टाः तौ राजकुमारौ प्रशशंसुः। विश्वामित्रः उवाच – “अद्य प्रभृति षड्रात्रं राघवौ रक्षेताम्; अस्य मुनेशः व्रतम् आरब्धं, मौनं च चरिष्यति।” तद्वचनं श्रुत्वा, तौ राजकुमारौ, षडहोरात्रं अनिद्रौ, आश्रमं रक्षाम् अकुरुताम्। तौ महाबलिनौ, धनुष्मन्तौ, विश्वामित्रं मुनिं प्रहरणनिपुणौ प्रबुधौ रक्षाम् अकुरुताम्। षष्ठे दिने गते, समये सम्प्राप्ते, रामः सौमित्रिं उवाच – “सावधानः भव।” युद्धे उत्सुकः रामः एवं उक्त्वा, यज्ञवेदी तेजसा जज्वाल, आचार्यैः ऋत्विग्भिः च समुपविष्टा। वेदी कुशकाष्ठैः, पात्रैः, पुष्पसमूहैः, विश्वामित्रेण ऋत्विग्भिः सह विराजिता। विधिपूर्वकं मन्त्रैः यज्ञः प्रवृत्तः। तदा गगने भीषणः शब्दः अभवत्। मेघवद् आकाशं आच्छाद्य, तौ राक्षसौ मायया अभ्यपतताम्। एवं श्रीरामः विश्वामित्रेण दिव्यान्यस्त्राणि उपदिष्टानि श्रुत्वा, तानि आत्मन्य् अधिगत्यान्तर्हृदि स्थितानि, आश्रमस्य रक्षां च कृतवान्। यज्ञविघ्नाय समुपस्थितेभ्यः राक्षसेभ्यः, सः राघवः विश्वामित्रस्य यज्ञं सुरक्षितवान्।