विविधानि चैतन्यवृत्तानि तत्र तत्र पाणिभिः संकुचितानि शस्त्राणि रामस्य समीपं आगच्छन्ति। तेषां चित्तं प्रसन्नं कृत्वा, शस्त्राणि रामं प्रति वाचं प्रकटयन्ति, "हे राघव, वयं ते भक्ताः, अति उदात्तः।" तेषां वाचां श्रुत्वा रामः चित्ते शान्तिं प्राप्य, हर्षितः, महर्षिं विश्वामित्रं प्रणम्य प्रस्थानं करोति। काकुत्स्थः, शस्त्राणि प्राप्य, हर्षितमुखः, विश्वामित्रं प्रति वचनं करोति, "हे पूज्य, अहं शस्त्राणि प्राप्य देवेषु अपि अजयः। किन्तु, हे महर्षे, अहं तेषां प्रतिग्रहणं ज्ञातुम् इच्छामि।" एषः वाक्यं श्रुत्वा विश्वामित्रः, तपःसमर्पितः, स्थिरः, शुद्धः च, तेषां प्रतिग्रहणस्य उपायं उपदिशति। सत्यवन्तं, सत्यकीर्तिं, धृष्टं, रभसं च, प्रतिहारतरं च, तेषां च प्रतिप्रतिप्रवृत्तिं उपदिशति। लाक्ष्यं, अलाक्ष्यं, दृढनाभं, सुनाभकं च, दशाक्षं, शतवक्त्रं, दशशीर्षं, शतोदरा च उपदिशति। पद्मनाभं, महानाभं, दुण्डुनाभं, सुनाभकं, ज्योतिषं, शकुनं च उपदिशति। यौगन्धरं, विनिद्रं, दैत्यद्वेषिणं, शुचिभाहुं, महाबाहुं, निष्कलिं, विरुचिं, सार्चिर्मालिं, धृतिमालिं, वृत्तिमानं, रुचिरं च उपदिशति। पित्र्यं, सुमानसं च, विद्वूतमकरं, परवीरं, रतिं, धनधान्यं च उपदिशति। कामरूपं, कामरुचिं, मोहमावरणं, जृम्भकं, सर्वनाभं, पन्थनवरुणं च उपदिशति। "हे राम, कृष्टाश्वसुतानां तेजस्विनां, रूपपरिवर्तकानां, यां प्राप्नुहि, तां स्वीकुरु; तव हेतु, शुभं भवतु।" काकुत्स्थः "सत्यं," इति हर्षितहृदयेन प्रतिवचनं ददाति। तदा दिव्याणि, तेजस्विनि, संप्राप्तानि शस्त्राणि प्रकटन्ति, हर्षं ददाति। केचन ज्वलन्तं अंगारं, केचन धूमवत्, केचन चन्द्रसूर्यवत्, केचन च पाणिभिः संकुचितानि रामं प्रति वाचं प्रकटयन्ति, "इह वयं, हे नरसिंह, आदेशं कुरुत; किमर्थं वयं कार्यं करिष्यामः?" रामः तेषां प्रति वचनं ददाति, "यथासुखं गत्वा, हे रघुकुलनन्दनाः; आपत्काले, वयं मनसा साहाय्यं करिष्यथ।" तदनन्तरं, रामं परित्यज्य तेषां चक्रवर्तीं परिक्रम्य, काकुत्स्थं प्रति वाचं प्रकटयन्ति, "यथा भवेत्, तथा भवतु," इति प्रस्थानं करोति। राघवः तान् ज्ञात्वा, महर्षिं विश्वामित्रं प्रति वाचं प्रकटयति, "कः एषः वृक्षगणः, मेघवत्, पर्वते समीपे प्रज्वलितः? मम तस्य विषये महती जिज्ञासा अस्ति।" "एषः दर्शनीयः," इति विश्वामित्रः उत्तरं ददाति, "कृतकृत्यः, मृगैः परिपूर्णः, चित्ताकर्षकः, पक्षिभिः अलङ्कृतः।" "हे महर्षे," इति रामः वदति, "अस्माकं मनः तत्र गहनवनात् निर्गतं, एषः क्षेत्रस्य सुखं ज्ञातुं सहायकः।" "सर्वं वद," इति रामः प्रार्थयति, "कस्य एषः आश्रमः, यत्र तस्य पापात्मानां ब्रह्मणां हन्तारः आगच्छन्ति?" "तव यज्ञं विघ्नं कर्तुं," इति विश्वामित्रः वदति, "ते दुष्टबुद्धयः आगच्छन्ति; हे पूज्य, कः एषः स्थानं यत्र तव यज्ञः सम्पाद्यते?" एवं च, रामः विश्वामित्रं प्रति प्रश्नं कुरुते, यः च महर्षिः, तेजस्वी, चिरकालं तपसः साधकः, तस्य समर्पितः, तं वृतान्तं विस्तरेण वर्णयति। "हे राम, बलशाली, विष्णुः, देवैः पूजितः, अनेकवर्षाणां कालं यत्र व्यतीतं।" "कश्यपः," इति विश्वामित्रः वदति, "ज्वालामयः, अदित्या सह, तेजस्विनः।" "सौम्यः," इति विश्वामित्रः वदति, "सहसा एकस्मिन् सहस्रवर्षे दिव्यव्रतम् अपूर्णं कृत्वा, मधुसूदनं, वरदातृं स्तौति।" "त्वं, हे प्रभो," इति विश्वामित्रः वदति, "अहं तव देहस्य सर्वं जगत् पश्यामि; त्वं आरम्भरहितः, वर्णनातीतः; अहं तव शरणं गत्वा।" "हे हरि," इति कश्यपः वदति, "वरं चयस्व, तव कृते, तव योग्यः; तव प्रियः च।" "इति वाचं श्रुत्वा," इति विश्वामित्रः वदति, "मारिचः कश्यपः वदति, 'अदित्यः, देवाः च, अहं सह याचामः।'" "हे वरदातृ," इति कश्यपः वदति, "त्वं वरं दातुं योग्यः; हे दृढः, एषः ऋषिः, पापरहितः, मम पुत्रः भूयात्, अदित्या च पुत्रः।" "इन्द्रस्य च सहोदरः भूत्वा," इति कश्यपः वदति, "हे दैत्यविनाशक, देवेषु दुःखितेषु साहाय्यं कुरु।" एवं च, तौ राजपुत्रौ, मनुष्याणां उत्तमौ, यथाकालं च यथास्थानं ज्ञात्वा, कौशिकं प्रति वाचं प्रकटयन्ति, "हे पूज्य, रात्रौ राक्षसाः यत्र रक्षिताः, तस्य विषये वद।