राघवः तु समाजात् सदा परित्यक्तां तां शबरीं, यः दानववंशसमुत्पन्नानां महात्मनाम् अस्याः यथार्थं तेजः जानाति, तस्याः तद्वीर्यं पृष्टवान्। सः च तस्याः वचः श्रुत्वा, प्रत्यक्षतः तद् द्रष्टुम् इच्छन्, अनुमतिं याचितवान्। रामस्य वाक्यानि श्रुत्वा, शबरी तौ भ्रातरौ तं महान् वनप्रदेशं दर्शयामास—“पश्यतं, मेघसन्निभं घनं वनं, विविधमृगपक्षिसंकीर्णम्।” सा उवाच—“एषः मतङ्गवनः, रघुनन्दन, प्रसिद्धः; अत्र मम महात्मानः गुरुजनाः, महातेजसः, यज्ञकर्माणि कृतवन्तः, मन्त्रैः पूजिताः, चितां निर्माय। एषः पूर्वाभिमुखः वेदिकास्थानः, यत्र मम पूज्याः गुरवः, श्रमक्लान्तहस्ताः, पुष्पार्पणं कृतवन्तः। तेषां तपोबलात्, रघुष्रेष्ठ, अद्यापि सा वेदिका अप्रतिमतेजसा स्फुरति, सर्वदिक्प्रकाशिनी। उपवासक्लान्ताः, क्षुधापीडिताः, गुरवः परं गन्तुं अशक्ताः सन्तः, सागरान् सप्त, मनसा आहूय, अत्रैव समाह्वयन्—तान् पश्य।” “स्नानानन्तरं च, ते चर्मवस्त्राणि एतेषु वृक्षेषु स्थापयामासुः; अद्यापि, रघुनन्दन, तानि अत्र न शुष्यन्ति। ये पुष्पाणि तैः अर्पितानि, नीलोत्पलैः सहितानि, देवकार्ये प्राचीनकाले अपि, न क्लीब्यन्ति। एतत् सर्वं वनं त्वया दृष्टं, तस्य कथा अपि श्रुता; अतः, तव अनुमत्याः, अहम् इदं शरीरं त्यक्तुम् इच्छामि। मम महात्मनां गुरूणां समीपं गन्तुम् इच्छामि, येषां आश्रमसेविका अहम् आसम्।” एवं धर्म्यं वाक्यं श्रुत्वा, राघवः लक्ष्मणेन सह, अतुलां प्रीतिं प्राप्य, ‘कथमिदम् आश्चर्यम्!’ इति सन्तुष्टः। तदा रामः व्रतानिष्ठां शबरीं प्राह—“त्वया अहम् सत्कृतः, साध्वी; यत्र इच्छसि, यथासुखम्, तत्र गच्छ।” इति। रामस्य अनुमतिं लब्ध्वा, सा मुनिव्रतधारिणी, वाल्कलाजिनवसना, जटिला, अग्नौ आत्मानं समर्पयत्। सा ज्वलिताग्निसदृशी, दिव्याभरणभूषिता, दिव्यगन्धानुलेपना, दिव्यमाल्यविभूषिता, स्वर्गलोकं जगाम। तत्र सा दिव्यवस्त्रधारिणी, मनोहररूपा, विद्युत्समप्रभा, तं देशं प्रकाशयन्ती दृष्टा। शबरी ध्यानबलात्, तत्र पुण्ये देशे, ये धर्मिष्ठा महर्षयः निवसन्ति, तेषां समीपं प्राप्तवती। श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये, अरण्यकाण्डे, पंचसप्ततितमः सर्गः। शबरी स्वबलात् स्वर्गं प्राप्तवतीति, राघवः भ्राता लक्ष्मणेन सह चिन्तयामास। तेषां महात्मनां माहात्म्यं विचिन्त्य, धर्मात्मा राघवः, हिते स्थितं दृढनिश्चयं लक्ष्मणं प्रति उवाच—“सौम्य, अहं तेषां आत्मसंयताम् ऋषीणां आश्रमं दृष्टवान्, अद्भुतं, यत्र व्याघ्राः मृगैः सह निर्भयम् वसन्ति, नानाविधाः पक्षिणः च। सप्तसागरतीर्थेषु, लक्ष्मण, यथान्यायम् स्नानं कृत्वा, पितॄन् अपि तर्पितवन्तौ। अशुभं निवारितम्, शुभं प्राप्तम्; अतः मम हृदयम् उल्लसितम्, लक्ष्मण। पुरुषर्षभ, शुभलक्षणं हृदि जातम्; अतः, चल, तं रमणीयं पम्पासरः गच्छामः। न दूरस्थः ऋश्यमुखः पर्वतः शोभते, यत्र धर्मात्मा सुतपुत्रः सुग्रीवः वसति। सः वालिना भयभीतः, चतुर्भिः प्लवंगमैः सह तत्र वसति; अहम् सुग्रीवं द्रष्टुम् उत्सुकः। सीतान्वेषणम् अस्मिन्नेव आश्रितम्; इत्युक्ते रामेण, सौमित्रिः तं वीरं प्रत्युवाच—‘शीघ्रं गच्छावः; मम अपि मनः त्वरयति।’ ततः आश्रमात् निर्गम्य, नरश्रेष्ठः प्रस्थितवान्। ततः महाबलः लक्ष्मणेन सह, पम्पासरः प्राप्तवान्, पुष्पितवृक्षान् सर्वतः निरीक्ष्य। तद् वनं कोयष्टिक, अर्जुनक, शतपत्र, किरक, अन्यैः पक्षिभिः निनादितम्। रामः, विरहविह्वलः, नानावृक्षान्, नानाप्रकाराणि सरांसि च पश्यन्, तं महाह्रदं प्रति जगाम। सः दूरात् मतङ्गस्य ह्रदाख्यं सलिलायुतं सरः प्राप्त्वा, प्रविवेश। तत्र रघुसुतौ, प्रसन्नचित्तौ, गतशोकौ, जग्मतुः; किन्तु दशरथात्मजः रामः शोकग्रस्तः अभवत्। सः रम्यं पङ्कजाकीर्णं, तिलक, अशोक, पुन्नाग, बकुल, उदालकवृक्षैः परिवृतं, सरः प्रविवेश। तद् सरः सुशोभनवनकुञ्जसंवृतम्, शुद्धसलिलम्, स्निग्धवालुकसंवृतम्, मनोहरम्। मीनकच्छपसंघाकुलम्, कूलवृक्षमण्डितम्, लतानिविष्टम् इव, सखिभिः परिवृतम्। किन्नर, नाग, गन्धर्व, यक्ष, राक्षसैः सेव्यमानम्, नानावृक्षलतासंवृतम्, शीतलसलिलसमाकुलम्। रक्तपद्मोत्पलाकीर्णम्, सौरभिकुमुदसमूहश्वेतम्, नीलोत्पलविकसितम्, चित्रपटमिव शोभमानम्। पद्मोत्पलसमाकीर्णम्, सुरभिपद्मसमृद्धम्, पुष्पिताम्रवाटिकापार्श्वम्, मयूरनिनादितम्। ततः पम्पां दृष्ट्वा, रामः सौमित्रिणा सहितः, दीप्तिमान् दशरथात्मजः, शोकवशं गतः विललाप।