रामः, पुरुषसिंहः, पम्पातीरसमुत्पन्नः, तस्यार्थाय तथा सम्बोधितः, धर्मात्मा शबरी तं वाक्यम् उवाच। राघवः तां समाजात् सदा बहिष्कृतां, दानुवंशसम्भूतानां महात्मनां शक्तिम् यथावत् जानन्तीं, तत्त्वेन पप्रच्छ। "श्रुतमिदं मया, द्रष्टुमिच्छामि प्रत्यक्षम् यदि त्वया अनुमतिः," इत्येतद्रामस्य वाक्यं श्रुत्वा शबरी तयोः तं महावनं दर्शयामास। "पश्य," इत्युक्त्वा, "मेघसन्निभं, बहुश्वपक्षिसंयुतं वनम्।" "एतत् मातङ्गवनम्, राघुवंशोद्विक्रम, यत्र मम गुरवः महाविभूतयः यज्ञं कृत्वा पूर्वदिशं वेदीं निर्माय मन्त्रैः पूजिताः।" "एषा पूर्वाभिमुखी वेदी, यत्र मम पूज्याः गुरवः श्रमक्लान्तहस्ताः पुष्पाणि समर्पितवन्तः।" "तपसा तेषां, राघवश्रेष्ठ, अद्यापि वेदी अतुल्यतेजसा दीप्तिम् दिशः सर्वाः प्रकाशयति।" "उपवासश्रमक्लान्ताः, तद्वेदीं गन्तुं असमर्थाः, मनसा सप्तसागरान् आह्वयन्ति, ते अत्र समागताः—पश्य।" "स्नानान्तरे तैः काष्ठवासांसि एतेषु वृक्षेषु स्थापितानि; अद्यापि, राघवप्रिय, तत्र न शुष्काणि।" "तेषां समर्पितानि पुष्पाणि नीलपद्मैः सह, न शुष्यन्ति, यद्यपि तानि देवकारणाय कृतानि।" "एतत् सर्वं वनं दृष्टं, तस्य कथा श्रुताः; तव अनुमतिं प्राप्य, अहं देहम् त्यक्तुम् इच्छामि।" "तेषां महात्मनां समीपं गन्तुम् इच्छामि, येषां आश्रमसेविका अहम्।" तस्याः धर्मयुक्तं वचनं श्रुत्वा, राघवः लक्ष्मणसहितः अतुलां हर्षम् अनुभूतवान्, "कथं अद्भुतम्," इत्युवाच। ततो रामः शबरीं व्रतानुष्ठिताम् सम्बोधितवान्: "त्वया सम्मानितोऽस्मि, साध्वि; यत्र इच्छसि, तत्र गच्छ।" एवं सम्बोधितवती, वल्कलचीरवसना, कृष्णाजिनधारिणी, जटिला शबरी, रामस्य अनुमतिं प्राप्त्वा, आत्मानं यज्ञाग्नौ समर्पयामास। सापि द्योतमानवर्णा दिव्याभरणधृत्या सुरसुगन्धितमाल्याभिषिक्तया स्वर्गं अगच्छत्। तत्र दिव्यवस्त्रधारिणी, मनोहररूपा, विद्युत्प्रभासमानं तं देशं प्रकाशयन्ती दृष्टा। शबरी, ध्यानबलात्, तं पवित्रं स्थानं प्राप्तवती, यत्र ते धर्मिष्ठा महर्षयः निवसन्ति। एवं श्रीवाल्मीकि-रामायणे, अरण्यकाण्डे, पंचसप्ततितमः सर्गः। शबरी स्वबलात् स्वर्गं गता, राघवः लक्ष्मणसहितः चिन्तयितुं प्रारब्धवान्। तेषां महात्मनां महत्त्वं विचिन्त्य, धर्मात्मा राघवः, हितनिष्ठं दृढव्रतम् लक्ष्मणं सम्बोधितवान्: "सौम्य, मुनिव्रतानां आश्रमं दृष्टवान्, अद्भुतं, यत्र सिंहाः मृगैः सह निर्भयाः, नानाविहगाः तत्र वसन्ति।" "सप्तसागरतीर्थेषु स्नानं कृत्वा, पितृभ्यः तर्पणं सम्यक् कृतम्।" "अस्माकं अशुभं व्यपगतं, शुभं प्राप्तम्; तस्मात् हृदयम् प्रमुदितम्, लक्ष्मण।" "पुरुषसिंह, शुभसंवृतं हृदयम्, तस्माद् पम्पासरोवरं गच्छामः।" "न समीपे ऋष्यमूकगिरिः दीप्तमान्, यत्र धर्मात्मा सूर्यपुत्रः सुग्रीवः वसति।" "सदा वालिनः भयात्, चत्वारः कपिभिः सह तत्र स्थितः; सुग्रीवस्य साक्षात् मिलनम् इच्छामि।" "सीतासंधानाय तस्य आश्रयः आवश्यकः।" रामस्य वचनं श्रुत्वा, सौमित्रिः वीरं प्रत्युवाच: "शीघ्रं तत्र गच्छामः; मम मनः अपि तत्र प्रेरयति।" ततः, आश्रमात् निर्गत्य, नरपतिः प्रस्थितवान्। ततः रामः लक्ष्मणसहितः पम्पासरोवरं प्राप्तवान्, पुष्पितवृक्षान् सर्वतः वीक्षयन्। तद्वनं कोयष्टिक, अर्जुनक, शतपत्र, किरकादिभिः पक्षिभिः निनादितम्। रामः, विरहाग्निदग्धः, नानावृक्षान् नानासरांसि च वीक्षयन्, महाप्रपञ्चं प्रति गतः। दूरात् मातङ्गसरोवरं जलसम्पन्नं प्राप्त्वा, रामः तत्र प्रविष्टः। तत्र रघुसुतौ, संयतचित्तौ, गतौ; किन्तु दशरथनन्दनः शोकेन अभिभूतः। सः रम्यं पद्मसरोवरं प्रविष्टः, यत्र प्रस्फुटितपद्मानि, तिलक, अशोक, पुन्नाग, बकुल, उदालकवृक्षैः परिवृतम्। तद् सरः, रम्यसंपन्नवृक्षगुल्मयुक्तम्, पद्मैः आवृतम्, स्वच्छजलम्, शीतलरेणुना विस्तीर्णम्। मत्स्यकूर्मैः समाकीर्णम्, वृक्षैः शोभितम्, लतानां समवायेन तत्र सख्यवत् आवृतम्। किंनर, नाग, गन्धर्व, यक्ष, राक्षसैः सेवितम्, नानावृक्षलतावृतम्, शीतलजलनिधिः शोभायमानः। रक्तपद्मैः, सुरभिनीलोत्पलैः, श्वेतकुमुदगुच्छैः, नीलपुष्पैः शोभितम्, चित्रपटमिव दृश्यते। पद्मोत्पलैः समाकीर्णम्, सुरभिपुष्पसम्पन्नम्, आम्रपुष्पगुल्मैः सीमितम्, मयूरनिनादेन गुञ्जितम्। एवं, रामः लक्ष्मणश्च, तं दिव्यं पम्पासरोवरं, मातङ्गसरोवरं च, वनं च, अद्भुतं सौन्दर्यं अनुभूतवन्तौ।