रामः तपस्विन्याः शबर्याः समीपं गतः स्नेहपूर्वकं पप्रच्छ—“किम् ते विघ्नाः परिहृताः? किम् ते तपः वृद्ध्यते? किम् ते क्रोधः निगृहीतः, आहारः च नियतः, तपोधनाध्ये?” पुनः अपृच्छत्—“किम् ते नियमाः पालिताः? किम् ते मनः शान्तम्? किम् ते गुरुषु सेवायाः फलम् प्राप्तम्, सौम्यवाचि?” इति रामेण पृष्टा सा तपस्विनी शबरी, वृद्धा दृढनिष्ठा, सिद्धैः सत्कृता, रामं प्रत्युवाच। “अद्य ते दर्शनात् मम तपसः फलम् प्राप्तम्; अद्य मम जन्म सफलम्, गुरवः च सत्कृताः। अद्य मम तपः साधितम्, स्वर्गं च लभे; यतः त्वं रामः पुरुषश्रेष्ठः, नरदेवः, अत्र पूजितः। तव अनुग्रहदृष्ट्या, सौम्य, मम शुद्धिः जाता; तव कृपया, रिपुसूदन, शाश्वतीं लोकान् गमिष्यामि। यदा त्वं चित्रकूटं दिव्यरथैः आगतः, तदा अहं तव सेवया स्वर्गं गतवती। धर्मज्ञैः महर्षिभिः, भाग्यशालिभिः, मम आश्रमं प्रति रामः आगमिष्यति इति उक्तम्। ‘सौमित्रिणा सह अतिथिं पूजय, तं दृष्ट्वा परमं शाश्वतं लोकं प्राप्तासि’ इति। तैः महर्षिभिः उक्ता, पुरुषश्रेष्ठ, अहं विविधानि वन्यद्रव्याणि संचितवती। तव कृते, पुरुषसिंह, पम्पातीरसम्भव, धर्मात्मा शबरी एवं वाचम् अब्रवीत्। रामः तां शबर्यं, यः सदा समाजात् बहिष्कृता, दानुवंशसम्भूतानां महात्मनां तत्त्वं पप्रच्छ, यथा सा जानाति। “श्रुतम् अस्ति, द्रष्टुम् इच्छामि, यदि अनुमन्यसे” इति रामस्य वचनात्, शबरी तयोः महान् वनं दर्शयामास—“एषः वनः मेघसन्निभः, पशुपक्षिभिः पूर्णः। एषः मातङ्गवनम्, रघुवंशोद्भव, यत्र मम महातेजसः गुरवः यज्ञं कृत्वा, वेदिम् निर्माय, मन्त्रैः पूजिताः। एषा पूर्वाभिमुखी वेदिः, यत्र मम पूज्याः गुरवः श्रमक्लान्तहस्ताः पुष्पाणि न्यवेदयन्। तेषां तपसः प्रभावात्, रघुनन्दन, वेदिः अद्यापि अद्वितीयतेजसा प्रकाशते। उपवासक्लान्तैः, गुरुभिः, सप्तसिन्धवः मानसिकं आहूताः, इह समागताः—पश्य। स्नानानन्तरम्, तैः काषायवासांसि एषु वृक्षेषु स्थापितानि; अद्यापि, रघुनन्दन, न शुष्काणि। तैः अर्पितानि पुष्पाणि, नीलोत्पलैः सह, न शुष्यन्ति, यद्यपि देवार्थं कृतानि। सर्वं वनं दृष्ट्वा, कथा श्रुत्वा, तव अनुमतौ, देहम् त्यक्तुम् इच्छामि। तैः धर्मात्मभिः महर्षिभिः समीपं गन्तुम् इच्छामि, येषां आश्रमं सेवितवती।” एवं धर्मवाक्यं श्रुत्वा, रामः लक्ष्मणेन सह अतुलं हर्षम् अनुभूतवान्—“कथं अद्भुतम्!” इति। तदनन्तरं रामः शबर्यां प्रत्यूच्य—“त्वया सत्कारः कृतः, सुभगे; यत्र इच्छसि, तत्र गच्छ।” इति उक्ता, जटिला, वल्कलाजिनवस्त्रधारिणी, रामस्य अनुमत्याः अनन्तरं, अग्नौ आत्मानं न्यवेदयत्। साऽग्निसदृशी दिव्याभरणभूषिता, दिव्यगन्धानुलेपिता, दिव्यमाल्यधारिणी स्वर्गं गतवती। तत्र दिव्यवस्त्रधारिणी, मनोहररूपा, विद्युत्समा, तं स्थलम् प्रकाशयामास। शबरी ध्यानबलात् तेषां धर्मात्मनां महर्षीणां समीपं प्राप्तवती। श्रीमद्वाल्मीकिरामायणे, अरण्यकाण्डे, पंचसप्तत्यधिकसप्तचत्वारिंशः सर्गः समाप्तः। शबरी स्वबलात् स्वर्गं गतायाम्, राघवः लक्ष्मणेन सह चिन्तयामास। तेषां महात्मनां महत्त्वं मनसि धृत्वा, धर्मात्मा राघवः लक्ष्मणं प्रति अब्रवीत्—“सौम्य, आत्मनिग्रहयुक्तानां ऋषीणां आश्रमं दृष्ट्वा, अद्भुतं, यत्र व्याघ्राः मृगैः सह निर्भयम् वसन्ति, पक्षिणः च विविधाः तत्र निवसन्ति। सप्तसिन्धूनां तीर्थे, लक्ष्मण, विधिवत् स्नानं कृत्वा, पितृभ्यः तर्पणं अर्पितम्। अशुभं नष्टम्, शुभं प्राप्तम्; अतः मनः प्रसन्नम्, लक्ष्मण। पुरुषसिंह, शुभसंवेदनम् मनसि जायते; अतः तं रम्यं पम्पासरोवरं गच्छाम। तत्र, न दूरस्थे, ऋश्यमुखगिरिः प्रकाशते, यत्र धर्मात्मा सूर्यपुत्रः सुग्रीवः वसति। सदा वालिसंविग्नः, सः चत्वारः कपिभिः सह तत्र वसति; सुग्रीवं द्रष्टुम् इच्छामि, कपिश्रेष्ठम्। सीतायाः अन्वेषणम् तस्मिन् निर्भरम्; इति रामस्य वचने सौमित्रिः प्रत्युवाच—‘शीघ्रं तत्र गच्छाव; मम अपि मनः त्वरयति।’ ततः आश्रमात् निर्गत्य, नरपतिः प्रस्थितः। ततः बलवान् लक्ष्मणेन सह पम्पासरोवरं प्राप्तवान्, पुष्पितवृक्षान् सर्वतः वीक्ष्य।” एवं श्रीरामस्य पम्पातीरगमनं शबर्याः तपःफलप्राप्तिः च सुस्पष्टं दृश्यते।