तदा तपस्विनां महातपसां स्वेदबिन्दुसम्भूताः पुष्पमालाः समुत्पन्नाः, ताः न कदापि नश्यन्ति, हे राघव। तेषां सेविका या दृश्यते, सा दीर्घजीविनी तपस्विनी शबरी नाम्ना, अद्यापि तत्र वर्तते, हे ककुत्स्थकुलभूषणा। सा शबरी धर्मनिष्ठा सर्वभूतैः पूजिता, त्वां दिव्यरूपिणं रामं दृष्ट्वा स्वर्गलोकमवाप्स्यति। ततः ककुत्स्थकुलोत्पन्न, त्वं तं गूढमचिन्त्यं चाश्रमं पम्पासरस्तीरस्य पश्चिमे पश्यसि। तत्र महर्षेः मातङ्गस्य नियमेन, गजाः अपि तत्राश्रमं वनं वा प्रविष्टुं न शक्नुवन्ति। रघुनन्दन, तद्वनं मातङ्गारण्यं नाम प्रसिद्धं, नन्दनवनसदृशं स देववनमिव शोभते। तस्मिन्नारण्ये नानाविधैः पक्षिभिः कूजन्ति, तत्र त्वं राम सुखेन रमिष्यसि; पम्पासरोः पुरतः ऋश्यमुखो गिरिः पुष्पितवृक्षैः शोभते। स पर्वतः अतीव दुर्गमः, युवराजैर्गजैः रक्षितः, प्राचीनकाले ब्रह्मणा सुष्ठु निर्मितः। हे राम, यः कश्चित् पुरुषः तस्य शिखरे शयीत, स स्वप्ने यं धनं पश्यति, तदेव प्रबुद्धः प्राप्नोति। किं तु, दुष्टाचारः पापकर्मा यः तत्रारूढः, तं राक्षसाः तत्र शयानं गृह्णन्ति, हन्ति च। तत्रापि मातङ्गाश्रमवासिनां गजराजकुमाराणां क्रीडायाः महान् निनादः पम्पायां श्रूयते। तदा बलवन्तो गजाः रक्तधाराभिः आर्द्रदेहाः, पृथग्भूताः मेघसन्निभाः शीघ्रं विचरन्ति। ते तत्र शीतलमनोज्ञं स्वच्छं सुगन्धिभिः सर्वैः जलैः पूर्तं सलिलं पीत्वा तृप्तिम् आप्नुवन्ति। तृप्ताः ते वनचरा मृदुलनीलचर्मणः भल्लूकव्याघ्रैः सह विहरन्ति। तत्र मृगान्, वराहान्, निर्भयः हरिणांश्च दृष्ट्वा, तव शोकः नश्यति; तथा, हे राम, तं गिरिं महागुहा शोभयति। सा गुहा शिलासंछन्ना, दुर्गमप्रवेश्या, पूर्वद्वारे महद्वापी शीतलजलयुक्ता, रम्या, नानाविधमूलफलपूरिता, वृक्षसंघातैः आवृताभिः। तत्र धर्मात्मा सुग्रीवः वानरैः सह वसति। कदाचित् तस्य गिरिशिखरे कबंधोऽपि तिष्ठति, स रामलक्ष्मणौ एवं शिक्षयति। पुष्पमाल्यधारी, सौर्यतेजसा दीप्तः महाबलः कबंधः आकाशे प्रादुरभूत्; तत्र रामलक्ष्मणौ तं ददृशतुः। तस्मिन् समीपस्थे आकाशस्थे, तौ रामलक्ष्मणौ तस्मै ऊचतुर्भूयः—"गच्छ, प्रयाहि"—इति। स चाब्रवीत्—"गच्छतं, यथा कार्यसिद्धिः स्यात्"—इति। ततः ताभ्यां अनुमत्य प्राप्त्वा, कबंधः प्रहृष्टचित्तः प्रस्थितवान्। स कबंधः स्वस्वरूपं प्राप्य, सर्वाङ्गशोभितः, तेजसा विभूषितः, आकाशे रामस्य पुरतः प्रादुरभूत्, उवाच च—"मैत्रीं कुरु"—इति। एवं श्रीमद्रामायणे वाल्मीक्ये, अरण्यकाण्डे, चतुर्सप्ततितमः सर्गः समाप्तः। ततः कबंधेन पम्पासरोः समीपस्थे वने मार्गः दर्शितः, तौ नरश्रेष्ठात्मजौ रामलक्ष्मणौ पश्चिमदिशं प्रति प्रस्थितौ। गच्छन्तौ तौ रामलक्ष्मणौ मधु, पुष्प, फलवृक्षैः आवृतान् नानापर्वतान् ददृशतुः, सुग्रीवं अन्विष्यन्तौ। पर्वतस्य शिलातले न्यवसताम्, रघुवंशजौ पम्पासरोः पश्चिमतीरं प्रति जग्मतुः। पम्पासरोः पश्चिमे शोभनतीरे तौ रम्यं शबर्याश्रमं ददृशतुः। तत्र सुन्दरवृक्षसंघातेन परिवृतं तदाश्रमं दृष्ट्वा, तौ शबरीं समीपमुपजग्मतुः। तौ दृष्ट्वा सिद्धयोगिनी शबरी समुत्थाय, अञ्जलिं कृत्वा, रामस्य च बुद्धिमतः लक्ष्मणस्य च पादौ गृहीत्वा प्रणम्य उपविष्टा। सा विधिवद् पाद्यं अर्घ्यं च दत्वा, तदनन्तरं रामः धर्मनिष्ठां तां तपस्विनीं प्रति उवाच— "कच्चित् विघ्नाः तव निवारिताः? कच्चित् तपोवृद्धिः? कच्चित् कोपः निगृहीतः? कच्चित् आहारः नियतः? कच्चित् व्रतानि रक्ष्यन्ते? कच्चित् मनः प्रशान्तम्? कच्चित् गुरुषु सेवा फलवती, सुमधुरभाषिणि?" एवमुक्ता रामेण सा सिद्धसंमानिता वृद्धा शबरी रामं प्रत्युवाच— "अद्य त्वां दृष्ट्वा मम तपसः फलम् प्राप्तम्; अद्य मम जन्म सफलम्, मम गुरवः पूजिताः। अद्य मम तपः सिद्धम्, स्वर्गं च गमिष्यामि; त्वयि अत्र पूजिते, नरश्रेष्ठ, नरदेव। तव कृपया, सौम्य, अहं शुद्धा अभवम्; तव प्रसादेन, रिपुसूदन, शाश्वतान् लोकान् यास्यामि। यदा त्वं चित्रकूटं रथेन आगतः, तदा अहं स्वर्गं प्राप्तवती, त्वां सेवित्वा। धर्मज्ञैः पुण्यैः महर्षिभिः मम उक्तम्—'रामः तवाश्रमं आगमिष्यति।' 'त्वं तं सौमित्रिणा सह अतिथिं पूजय; दृष्ट्वा च तं, परमान् शाश्वतान् लोकान् प्राप्स्यसि।' इति मुनिभिः उक्ता, नरश्रेष्ठ, अहं तव कृते नानाविधानि वन्यानि संचितानि।" एवं पम्पातटे जातायै धर्मात्मन्यै शबरी, वानरैः सह वसन्त्यै, रामः तस्याः वचः श्रुत्वा, तत्रैव स्थितः।