ततः महर्षिः विश्वामित्रः रामं प्रति राक्षसानां विनाशाय महतीं विद्याधरास्त्रं नन्दनाख्यं च ददौ। पुनः, महाबाहो राजपुत्र श्रेष्ठ, अहं ते खड्गरत्नं, प्रियं गान्धर्वास्त्रं मोहना नाम, ददामि। ततो राघवाय प्रस्वापनं प्रशमनं सौम्यं चास्त्रं, वर्षणं शोषणं सं तापनं विलापनं च दत्तवान्। कामदेवप्रियं मादनं महास्त्रं, गान्धर्वं मानवं नाम चास्त्रं प्रियं च दत्तम्। प्रियं पिशाचास्त्रं मोहना नाम, पुरुषव्याघ्र, तदपि स्वीकुरु। तामसं चास्त्रं, सुमहान् सौमना, दुर्जयं संवर्तं, मौसलं च राजन्, दत्तानि। सत्यं चास्त्रं, परमं मायामयं, सौरं तेजःप्रभाख्यं, पराक्रमहरं च दत्तवान्। सोमास्त्रं शिशिराख्यं, भीषणं त्वष्ट्रास्त्रं, उग्रं भागास्त्रं, शीतेषु, मानवं च दत्तम्। राम, महाबाहो, एतानि सर्वाणि रूपान्तराणि, महाबलानि, परमोत्कृष्टानि, त्वं शीघ्रं गृहाण। ततः महर्षिः प्राचीं दिशं समुपविष्टः, शुचिः सन्, हृष्टः रामाय परमं मन्त्रसमूहं दत्तवान्। महर्षिः राघवाय तानि दिव्यानि शस्त्राणि, येषां सम्प्राप्तिः सुरेभ्यः अपि दुष्करा, प्रकाशयामास। विश्वामित्रमुनिना मन्त्रपाठे कृतमात्रे, सर्वाणि दिव्यानि शस्त्राणि राघवस्य समीपं समागच्छन्। तानि सर्वाणि आयुधानि, हृष्टानि, कृताञ्जलिपुटानि, रामं प्रहृष्टया वाचा ऊचुः— “राघव, वयं तव दासाः, त्वं नृपश्रेष्ठः।” “यत् किंचित् इच्छसि, तव सौम्यं भवतु; सर्वं साधयिष्यामः” इति तानि ऊचुः। तदा रामः, तैः महाबलैः संबोधितः, मनसि प्रसन्नः अभवत्। ततः रामः, हृष्टहृदयः, तेजस्वी, महर्षिं विश्वामित्रं प्रणम्य, प्रस्थानाय उद्यतवान्। एवं दिव्यानि शस्त्राणि लब्ध्वा, शुद्धः, प्रमुदितवदनः, काकुत्स्थः मार्गे विश्वामित्रं प्राह— “भगवन्, अहं शस्त्राणि लब्ध्वा, देवैरपि अजेयः अभवम्। किन्तु, ब्रह्मर्षे, तेषां उपसंहरणविद्यां ज्ञातुम् इच्छामि।” एवं काकुत्स्थस्य वचः श्रुत्वा, महातपाः विश्वामित्रः, स्थिरः, नियमवान्, शुचिः, उपसंहरणोपायान् उपदिदेश। सः सत्यवन्तं, सत्यकीर्तिं, धृष्टं, रभसं, प्रतिहारतरं च, प्रतिमुखं प्रतिहारं चोपदिदेश। लक्ष्यम्, अलक्ष्यं, दृढनाभं, सुनाभकं, दशाक्षं, शतवक्त्रं, दशशीर्षं, शतोदरं च उपदिदेश। पद्मनाभं, महानाभं, दुन्दुनाभं, सुनाभकं, ज्योतिषं, शकुनं, नैरास्यं विमलं च उपदिदेश। यौगन्धरं, विनिद्रं, राक्षसविनाशकौ, शुचिबाहुं, महाबाहुं, निष्कलिं, विरुचं, सार्चिर्मालिं, धृतिमालिं, वृत्तिमन्तं, रुचिरं च उपदिदेश। पित्र्यं, सौमनसं, द्वौ विधूतमकरौ, परवीरं, रतिं, धनधान्यं च उपदिदेश। कामरूपं, कामरुचिं, मोहमावरणं, जृम्भकं, सर्वनाभं, पन्थनवरुणं च उपदिदेश। राम, कृत्स्नं तेजस्वि, रूपान्तरं कुर्वन्तः, कृशाश्वस्य पुत्राः, त्वं ममातः गृहाण; त्वं अर्हसि, शुभं ते अस्तु। काकुत्स्थः प्रत्युवाच— “एवमस्तु” इति, हृष्टहृदयः। तदा दिव्यानि तेजस्विनि, मूर्तिमन्ति शस्त्राणि, रामस्य समक्षं प्रादुरभवन्। केचन ज्वलनशिखावत्, केचन धूमवत्, केचन सोमसूर्यसमानप्रभा, केचन कृताञ्जलिपुटाः स्थिताः। कृताञ्जलिपुटाः, मधुरवाचः, तानि पुरुषव्याघ्रं रामं ऊचुः— “वयं तव, पुरुषसिंह, किं करवामः?” रामः तान् प्रत्युवाच— “यथेष्टं याथ, रघुनन्दन; यदा आवश्यकं, तदा मनसा सहायं करिष्यथ।” ततः तानि शस्त्राणि रामं प्रदक्षिणीकृत्य, काकुत्स्थं “एवमस्तु” इत्युक्त्वा, यथागतम् अगच्छन्। राघवः, तान् ज्ञात्वा, मार्गे महर्षिं विश्वामित्रं मधुरस्निग्धया वाचा पप्रच्छ— “कः एष वृक्षसमूहः, मेघसन्निभः, पर्वतसमीपे विराजते? मम महत् कौतूहलं जातम्। एषः रम्यः, मृगसंघैः समाकीर्णः, अतीव मनोहरः, नानापक्षिसंघैः, मधुरस्वरैः शोभितः। अस्माभिः घोरं काननं, यत्र हृष्टाः स्म, निष्क्रान्तम्; तेन अत्र देशस्य सौम्यता ज्ञायते। भगवन्, सर्वं मे कथय; कस्य तपोवनं एतत्, यत्र ते ब्रह्मघ्नैः पापिभिः दुष्टैः आक्रमणं कृतम्? यज्ञविघ्नाय, महर्षे, ते दुरात्मानः आगच्छन्; भगवन्, किमेतत् स्थलं यत्र तव यज्ञक्रिया क्रियते?” एवमस्य अप्रमितस्य प्रश्नं शृण्वन्, तेजस्वी विश्वामित्रः कथयितुं आरब्धवान्। “अत्र, राम महाबाहो, विष्णुः, देवैः पूजितः, वर्षशतानि कल्पशतानि च वसत्सु।