राघव! अस्मिन्संसारे सः मनुष्यभक्षकोपि कौशलात् अतिशयेन तेन न किञ्चिदपि अज्ञातं विद्यते। यावत् सहस्रांशुः सूर्यः प्रकाशते, तावत् सः सर्वान् नद्यः, विशालान् पर्वतान्, पर्वतदुर्गाणि च गुहाश्च अन्वेष्टुम् अर्हति। सः वानरैः सह तव भार्यां अन्वेष्य, महाबलिनः वानरान् प्रेषयिष्यति। सः तान् सर्वदिशः सीतायाः अन्वेषणाय प्रेषयिष्यति, दुःखिता मैथिली रावणस्य वेश्मनि सती तेन अन्विष्यते। यदि तव निर्दोषा प्रिया मेरुशिखरे अपि वा पातालगह्वरे अपि निहिता स्यात्, सः वानरश्रेष्ठः राक्षसान् हत्वा तां तव प्रत्यापादयिष्यति। शृणु अद्य वाल्मीकि-रामायणे पुण्ये अरण्यकाण्डे त्रिसप्ततितमं सर्गं। तदा बुद्धिमान् कबन्धः रामाय मार्गं दर्शयित्वा, तत्त्वं विज्ञाय, पुनः वाक्यम् अब्रवीत्—"राम! एषः शुभः पन्थाः यत्र एते पुष्पिततरवः दर्शनीयाः पश्चिमाभिमुखाः तिष्ठन्ति। अत्र जम्बू, प्रियाल, पनस, वट, उदुम्बर, तिन्दुक, अश्वत्थ, कर्णिकार, आम्रादयः वृक्षाः वर्धन्ते। नागवृक्षाः, तिलकाः, रात्रीजागरमल्लिका, नीलाशोकाः, कदम्बाः, पुष्पितमालतीश्च अत्र सन्ति। दीप्तमानः अशोकः, गम्भीररक्तः परिभद्रकश्च अत्र दृश्यते; तान् आरोह्य वा बलात् भूमौ पतयित्वा तेषां फलं मधुरं रससमं भोक्त्वा अग्रे गन्तव्यम्। ततः ककुत्स्थनन्दन! तस्मात् परं पुष्पिततरवः अन्यः काननं दृश्यते, यः उत्तरकुरवणस्य काननस्य इव, नन्दनस्य सदृशम्। तत्र चैत्ररथस्य इव सर्वर्तवः सन्ति; फलभारवती महोच्छ्रायिण्यः शाखिन्यः सर्वत्र शोभन्ते। तत्र मेघगिरिसदृशाः वृक्षाः सर्वत्र सन्ति; तान् आरोह्य वा लघुना कम्पयित्वा अपि। लक्ष्मणः तव तानि अमृतकल्पानि फलानि उपहरिष्यति, युयुत्सू राम! पर्वतात् पर्वतं काननात् काननं च भ्रमन्तौ। ततः पम्पानाम्नि पद्मसरसि प्राप्तौ भविष्यथः, या शिलाविवर्जिता, समा, शान्ता, तृणरहिताऽपि। राम! तस्याः सरसः रेणुः नूतनः, सा पद्मोत्पलभूषिता; तत्र हंसाः, प्लवङ्गमाः, बकाः, कुरराः च दृश्यन्ते, हे राघव! तेषां मधुरस्वराः पम्पाजले गायन्ति; तान् दृष्ट्वा मानवात् न भीयन्ते, तेषां हिंसारहितत्वात्, शुभत्वाच्च। तत्र तान् स्थूलान्, घृतपिण्डसदृशान्, रक्तान्, वक्रचरणान्, तृणवासिनः मत्स्यान् च भक्षयिष्यसि, हे राघव! तत्र पम्पायाः उत्तमान् मत्स्यान् तव भक्ष्याय, नवाहृतान्, त्वक्पक्षिवर्जितान्, तुष्टान्, कृशान्, एकशृङ्गलान् च। लक्ष्मणः भक्त्या तान् मत्स्यान् तुभ्यं उपहरिष्यति, पम्पासमाहृतैः पुष्पैः सह तेषां भक्षणे। सः पम्पाजलं कमलगन्धिनं, पुण्यं, शीतलं, निर्मलम्, रजतस्फटिकसदृशं तुभ्यं आनयिष्यति। ततः लक्ष्मणः तुभ्यं कमलपत्रेण जलं दास्यति, महाकायान् पर्वतगुहावासिनः वानरान् अपि उपहारार्थं उपनयिष्यति। सायं भ्रमन् लक्ष्मणः तव जलत्यागिनः लोभात् रुरावान् वृषसदृशान् दर्शयिष्यति, हे राम! तत्र पम्पायां पिङ्गलवर्णान् स्थूलान् अपि द्रक्ष्यसि, सायं भ्रमन्, हे राम! तत्र पुष्पमालाभूषितान् वृक्षान् अपि। तत्र पम्पायाः पुण्यं जलं दृष्ट्वा, शोकं त्यक्ष्यसि; तत्र तिलकनक्तमालाभिः पुष्पितैः वृक्षैः शोभन्ते। पुष्पितपद्मोत्पलानि च, हे राघव! तत्र दृश्यन्ते; ताः मालाः न केनापि नरः तत्र स्थापिता। ताः न म्लायन्ति, न पतन्ति, हे राघव! मातङ्गस्य शिष्याः मुनयः तत्र सन्निहिताः, ध्याननिष्ठाः। ते गुरवे वन्यम् आदाय शीघ्रं स्वेदबिन्दून् भूमौ पतितवन्तः। तेषां तापसबलस्य स्वेदबिन्दुभ्यः उत्पन्नाः ताः मालाः, न नश्यन्ति, हे राघव! अपि च, तेषां सेविका शबरी नाम, दीर्घायुषी तापसी, ककुत्स्थकुलोद्भव! अद्यापि तत्र दृश्यते। सा नित्यं धर्मनिष्ठा, सर्वभूतैः पूजिता, त्वां दिव्यरूपिणं दृष्ट्वा स्वर्गलोकं गमिष्यति। ततः ककुत्स्थकुलोद्भव! त्वं तं गूढं, अनुपमं, पश्चिमे पम्पातीरस्थितं आश्रमं द्रक्ष्यसि। तत्र मातङ्गमुनिना विहितम्, हस्तिनः अपि तं आश्रमं वानं च प्रविष्टुं न शक्नुवन्ति। रघुनन्दन! सः वनः मातङ्गवनमिति प्रसिद्धः, नन्दनवनस्य सदृशः, देववनस्य इव। तत्र नानाविधपक्षिस्वरैः निनादिते वने त्वं रमिष्यसि, हे राम! पूर्णसुखेन; पम्पायाः पुरतः ऋश्यमूकः पर्वतः पुष्पिततरुभिः शोभते। सः अतिदुष्प्राप्यः, तरुणहस्तिभिः संरक्षितः, प्राचीनकाले ब्रह्मणा निर्मितः। राम! यः पुरुषः तस्य शिखरे शयितः स्वप्ने यद् धनं पश्यति, जागरितः तत् लभते। यदि तु दुष्टाचारः पापकर्मी च तत्र आरोहति, तं राक्षसाः निद्रातं गृह्णन्ति, हन्युः च।