इन्द्रस्य कोपात् मम युद्धभूमौ एष रूपम् प्राप्तम्, यतः अहम् कठोरतपसा पितामहम् तुष्टवान्। तेन मया दीर्घायुषः वरः दत्तः, तस्मात् मोहः माम् न स्पृशति। दीर्घायुषत्वम् लब्ध्वा, इन्द्रः मम किं कर्तुम् अशकत्? एवं चिन्तयन्, अहम् इन्द्रम् युद्धे समाह्वयम्। सः शतसन्धिं वज्रं गृहीत्वा मम ऊरू च शिरः च प्राहरत्। मम ऊरू शिरश्च शरीरम् अन्तः प्रविष्टे, अहम् यमलोकं गन्तुम् याचमानः अपि, सः माम् न प्रेषयत्। तदा इन्द्रः उवाच—“पितामहस्य वाक्यं सत्यं भवतु।” अहम् अनाशितः भग्नऊरुशिरास्यः वज्रहतः कथम् दीर्घकालम् जीवेयम्? एवं उक्तः, इन्द्रः मम भुजौ योजनमात्रौ कृतवान्, उदरे तीक्ष्णदंष्ट्रम् मुखं निर्मितवान्। एतेन दीर्घभुजेन अहम् अत्र अरण्यवासिनः गृह्णामि, सर्वतः सिंहगजमृगव्याघ्रांश्च खादामि। ततः इन्द्रः उवाच—“यदा रामः लक्ष्मणसहितः युद्धे तव भुजौ छित्त्वा हन्ति, तदा त्वम् स्वर्गं यास्यसि। एतेन रूपेण, हे नृपश्रेष्ठ, अत्र अरण्ये यद् यत् पश्यामि, तत् सर्वं गृहीतुं स्पृहयामि। नूनम् रामः माम् गृहीतुं आगमिष्यति” इति। एवं निश्चित्य, शरीरधारणक्लान्तः, अहम् त्वाम् ब्रवीमि—त्वम् रामः, शुभम् ते अस्तु, राघव, अन्येन मया न शक्यः हन्तुम्। यथार्ह ऋषिः उक्तवान्, तस्य वधः साध्यः; अहम् उपदेशं सहायञ्च दास्यामि, नरश्रेष्ठ। अहम् उभयोः सख्यविधिं वह्निसंस्कृतां अपि उपदिश्यामि। एवं उक्ते, धर्मात्मा राघवः लक्ष्मणश्च शृण्वन्तौ उवाच—“मम धर्मपत्नी सीता रावणेन नीताः। जनस्थानात् भ्रात्रा सह निर्गत्य, तस्य राक्षसस्य केवलं नाम ज्ञातम्, रूपं न। न तस्य वासस्थानं न वा बलम् विद्मः; वयम् शोकाभिभूतौ, अनाथौ, क्लिष्टौ विचरामः। यथाकालम् हस्तिदलितकाष्ठान् आनयन्तः यः तथा आचरति, तस्मै दया कार्या सहायश्च दातव्यः। त्वां, महाबाहो, महाकुण्डे दग्ध्वा पृच्छामः—कः, क्व वा, सीतां नीतवान् इति वद। यदि जानासि, महद् उपकारं कुरु—प्रकाशय। एवं रामेण उक्तः, बलवान् स राक्षसः प्रत्युवाच। सः वाक्यकुशलः राघवाय उवाच—“मम दिव्यदृष्टिः नास्ति, न च मैथिलीं वेद्मि। यदा दग्धो भूत्वा स्वस्वरूपं प्राप्स्यामि, तदा तां वेतारं राक्षसं तुभ्यं दर्शयिष्यामि। अदग्धः अहं न ज्ञातुम् समर्थः, प्रभो; यः तव सीतां नीतवान्, स बलवान् राक्षसः। मम महाज्ञानं शापात् नष्टम्, राघव; मया एव कर्मणा एष रूपं जगत्यः गर्हितम् प्राप्तम्। किन्तु, सूर्यः श्रान्तः अस्तं यावत् न गच्छति, तावत् माम् कूपे क्षिप्य दह, राम, यथान्यायम्। त्वया कूपे दग्धः, रघुनन्दन, अहम् तं महावीर्यं वक्ष्यामि यः तं राक्षसं अन्वेष्टुम् शक्नोति। तेन सख्यं कुरु, राघव, स धर्मात्मा; सः तव शीघ्रं उपायं विधास्यति। तस्मिन् त्रिषु लोकेषु किंचिदपि न अज्ञातम्, राघव; सः सर्वभूतैः परिवृतः अन्यकारणात् विचरन् आसीत्।” एवमुक्त्वा, तत्र द्वौ नरश्रेष्ठौ कबंधेन समादिष्टौ, गिरिदरं प्रति अगच्छताम् अग्निं च ददहताम्। लक्ष्मणः सर्वतः ज्वलद्भिः शलाकाभिः चितां प्रज्वाल्य, सा सर्वतो दीप्तिमती बभूव। कबंधस्य महत् शरीरम्, सर्पिस्संहतिसदृशम्, शनैः शनैः अग्निना दग्धम्, स्नेहः स्रवत्। शीघ्रं चितां विमुञ्चन्, कबंधः अनलधूमवदुत्थितः, निर्मलवस्त्रधारी, दिव्यमाल्यभूषितः, महाबलसमन्वितः उत्पपात्। सः शीघ्रं चितायाः निर्गत्य, विराजमानः, शुद्धवस्त्रधारी, प्रमुदितः, सर्वाङ्गभूषितः बभूव। दिव्यैः हंसयुक्तैः विमानैः स्थितः, यशस्वी महातेजाः, सर्वदिशः स्वतेजसा प्रकाशयन् तिष्ठति। ततः कबंधः आकाशे गच्छन् रामम् उवाच—“शृणु, राघव, सत्यं ते वक्ष्यामि—यथा सीता त्वया पुनः लभ्यते। राम, षड्विधाः उपायाः लोके सन्ति, येन सर्वं विचिन्त्यते; दशमांशेन परीक्षितम्, दशमांशेन सेव्यम्। त्वम् राम, लक्ष्मणेन सह, दशमांशम् प्राप्तः, हीनः; तस्मात् दुःखं प्राप्तवान्, भार्याहरणम्। अतः, कर्तव्यम् अवश्यम्, सखायम्; अकुर्वन्, न ते सिद्धिः दृश्यते, मम मनसि अपि। शृणु, राम, वक्ष्यामि—सुग्रीवः नाम वानरः, भ्रात्रा इन्द्रपुत्रेण वालिना निर्हृतः। सः आत्मसंयतः, वीर्यवान्, चतुर्भिः वानरैः सह, पुण्ये ऋश्यमुखे पर्वते पम्पातीरसंनिकटे वसति, यः प्रभायुक्तः।” एवं कबंधस्य शापविमोचनं प्राप्तः, रामलक्ष्मणौ च सुग्रीवेण सख्यं कर्तुं प्रवृत्तौ, सीतान्वेषणाय मार्गं प्राप्नुतः।