ततः सन्ध्याकाले महर्षिः विश्वामित्रः रामस्य ताटकायाः वधेन सन्तुष्टः, हर्षपूर्णः अभवत्। सः रामं शिरसि आलिङ्ग्य, स्नेहपूर्णं वचनम् उदाहरत्— "हे शुभवर्ण राम, अस्मिन्नेव स्थले रात्रिं वयम् वासं कुर्याम्। श्वः प्रातःकाले मम आश्रमं गच्छामः।" विश्वामित्रस्य वचः श्रुत्वा दशरथपुत्रः हृष्टः अभवत्। सः ताटकावने तं रात्रिं सुखेन अवासीत्। तस्मिन्नेव दिने, ताटकायाः शापात् विमुक्तं वनं, चित्ररथवनस्य सदृशं शोभायमानं अभवत्। यक्षिणीं हत्वा, देवसिद्धसमूहैः प्रशंसितः रामः, विश्वामित्रमुनिना सह तत्र अवसत्, प्रातःकाले जागृतः। ततः श्रीवाल्मीकि-रामायणस्य बालकाण्डे सप्तविंशतितमः सर्गः आरभ्यते। रात्रिं यथावत् उपशान्तः, कीर्तिमान् विश्वामित्रः स्मितं कृत्वा मधुरया वाचा राघवम् अभाषत्— "हे पुण्यश्लोक राजकुमार, त्वया अहं तुष्टः। अतः स्नेहात् सर्वाणि अस्त्राणि तुभ्यं दास्यामि। एतेषां साहाय्येन त्वं भूमौ शत्रून्—देवान्, असुरान्, गन्धर्वान्, नागान्—युद्धे विजेष्यसि। सर्वाणि दिव्यानि अस्त्राणि तुभ्यं ददामि, महत् दण्डचक्रं च दिव्यं दास्यामि।" "ततः धर्मचक्रं, कालचक्रं, विष्णोः तीक्ष्णं सुदर्शनं, इन्द्रचक्रं च दास्यामि। वज्रायुधं, शिवस्य त्रिशूलं, ब्रह्मशिरः अस्त्रं, ईशस्य अस्त्रं च दास्यामि। परमं ब्रह्मास्त्रं, शुभे मुदकीं शिखरीं द्वे गद्ये दास्यामि। धर्मपाशं, कालपाशं, वरुणपाशं, वरुणास्त्रं, शुष्कं कर्षणं द्वे वज्रे, पिनाकास्त्रं, नारायणास्त्रं, अग्नेयास्त्रं शिखरं नाम दास्यामि।" "वायव्यं, हयशिरं, क्रौञ्चं, द्वे शूलं, कङ्कालं, मुसलं, कपालं, किंकिणीं, राक्षसविनाशाय सर्वाणि दास्यामि। महत् विद्याधरास्त्रं, नन्दनं नाम अस्त्रं, रत्नम् खड्गं, प्रियं गन्धर्वमोहानं अस्त्रं, प्रस्वापनं, प्रशमनं, सौम्यं, वर्षणं, शोषणं, संतापनं, विलापनं, मादनं कामप्रियं, गन्धर्वमानवं, पिशाचमोहानं, तामसं, सौमनं, संवर्तं, मौसलं, सत्यं, मायामयं, सौरं तेजःप्रभं, सोमं शिशिरं, तवष्ट्रं, भगं, शीतेषुं, मानवम्—सर्वाणि रूपाणि इच्छया धारयन्ति, बलवत्यः, उत्तमाः अस्त्राणि तुभ्यं दास्यामि।" ततः महर्षिः विश्वामित्रः पूर्वदिशं अभिमुख्य शुद्धः सन्, हर्षेण रामाय परमं मन्त्रसमूहं दत्तवान्। सः तानि अस्त्राणि, येषां पूर्णलाभः देवैः अपि दुर्लभः, राघवाय प्रकटितवान्। विश्वामित्रः मन्त्रं जपन्, सर्वाणि दिव्यानि अस्त्राणि रामं समीपं आगच्छन्। तानि अस्त्राणि हर्षपूर्णानि, अञ्जलिं कृत्वा रामं उवाचुः— "हे राघव, वयं तव सेवकाः, यद् इच्छसि तत् शुभं ते स्यात्; सर्वं कार्यं वयं साधयामः।" तैः महाबलैः संबोधितः रामः मनसा शान्तः अभवत्। ततः हर्षपूर्णहृदयः, तेजस्वी रामः, महर्षिं विश्वामित्रं प्रणम्य, गन्तुं आरभत्। ततः वाल्मीकि-रामायणस्य बालकाण्डे अष्टाविंशतितमः सर्गः आरभ्यते। शस्त्राणि लब्ध्वा, शुद्धः हृष्टवदनः ककुत्स्थवंशजः रामः, मार्गे विश्वामित्रं उवाच— "हे भगवन्, शस्त्राणि लब्ध्वा अहं देवैः अपि अजेयः अभवम्। किन्तु, हे तपोधन, तेषां प्रत्याहारोपायं ज्ञातुम् इच्छामि।" ककुत्स्थस्य वचः श्रुत्वा, महान् तपस्वी विश्वामित्रः, यथावत्, प्रत्याहारोपायं रामाय उपदिशत्। सः सत्यवन्तं, सत्यकीर्तिं, धृष्टं, रभसं, प्रतिहारतरं, तथा समुखं विप्रमुखं च उपदिशत्। लक्ष्यम्, अलक्ष्यम्, दृढनाभं, सुनाभकं, दशाक्षं, शतवक्त्रं, दशशीर्षं, शतोदरं, पद्मनाभं, महानाभं, दुन्दुनाभं, सुनाभकं, ज्योतिषं, शकुनं, नैरास्यं, विमलं च रामाय उपदिशत्। एवं विश्वामित्रस्य कृपया रामः दिव्यानि अस्त्राणि, तेषां प्रत्याहारोपायं च, सम्पूर्णं ज्ञानं प्राप्तवान्।