कश्चित् समये, विश्वामित्रः ब्रह्मर्षिः ताम्रकान्तारं तातकां प्रति गर्जितवान्, रघुवंशस्य द्वौ पुत्रौ सुरक्षित्य विजयाय च आशीर्वादं ददाति। ततः तातकाया महादुष्टद्वारं वायुः चक्रीकृत्य, रघुपुत्रौ क्षणं भ्रान्तिं प्राप्य तस्य महादुर्बुद्धिमयस्य धूलिकण्टकस्य समुत्थानं दृष्ट्वा। तदा तातकायाः जादूनेन पत्थराणां वर्षं रघुपुत्रेषु वर्षति; एषः दृष्ट्वा राघवः क्रोधितः। राघवः तस्य पत्थरवर्षं तीर्य, तस्य पत्थराणां वर्षं तीर्य तस्य हस्तद्वयं च तिरस्कृत्य तातकां वधयामास। ततः सः निर्बन्धः, अशक्तः, कंठविकंठः, तातकां दृष्ट्वा सौमित्रिः क्रोधितः, तस्य कर्णद्वयं च नासिकापृष्ठं च च्छिद्य ताम्। तातकाऽस्मिन् क्षणं सर्वशक्तिमती, विविधरूपाणि धारयन्ती, तदा तस्या जादूनेन लुप्तवती, रघुपुत्रौ भ्रान्तिं प्राप्य। सः तातकां दृष्ट्वा, गाधिपुत्रः विश्वामित्रः इदं वदति: "यः दयां त्यज्य, राघव, सा दुष्टः, पापात्मा च।" "एषा जादूनी, यः पूर्वं जादूनेन शक्तिमती, यज्ञविध्वंसिनी, तां संध्यायाम् वधयितव्यं।" संध्यायाम्, राक्षसाः कठिनाः सन्ति। एषः निर्देशः प्राप्य, सः तातकां पत्थरवर्षणं कर्तुं समुत्सुकः। तस्य तस्य तीर्य, तातकायाः तीर्य तीर्य, तस्य पत्थराणां वर्षं च तिरस्कृत्य, राघवः तस्य जादूनीं प्रतिकूलयामास। ता तातकाऽस्मिन् क्रोधेण, राघवस्य प्रति प्रचण्डं गत्वा, तस्य कृपाणम् इव गगनकण्टकस्य सदृशं आगच्छति। तदा देवाः काकुत्स्थं समर्पयन्ति, "सर्वं सुलेखम्, सुलेखम्!" इति, इन्द्रः च हर्षितः वदति। सर्वे देवाः हर्षिताः विश्वामित्रं प्रति वदन्ति: "हे ऋषि कौशिक, तव कृते हर्षः! सर्वे मरुतः इन्द्रसहिताः अत्र सन्ति।" "अस्माकं कृत्यं तस्मिन् राघवाय प्रियं, तं कृत्यं तस्मिन् प्रकटय।" "हे ब्रह्मण, तपः सामर्थ्यं यः धारयति, तं राघवे ददाति। सः योग्यः च ते अनुगमनाय।" "महान् कार्यं देवेषु कर्तव्यं राजपुत्रेण।" इति वदन्तः सर्वे देवाः हर्षिताः आकाशं प्राप्य प्रस्थिताः। ततः विश्वामित्रः पूज्यः, संध्या आरभते। महर्षिः तातकां वधयित्वा हर्षितः, राघवं गृहीत्वा शिरसि आलिङ्ग्य वदति: "हे राघव, शुभदर्शनः, अत्र रात्रिं यापयाम।" "उदये, मम आश्रमं गच्छाम।" विश्वामित्रस्य वाक्यं श्रुत्वा, दाशरथि पुत्रः हर्षितः अभवत्। सः तातकायाः वनम् आत्मनं सुखेन यापयामास। तस्मिन् दिने, वनं शापात् मुक्तं, चैत्ररथवत् शोभितम्। तातकां वधित्वा, राघवः देवगणैः सिद्धैः प्रशंसितः महर्षिना सह तत्र स्थितः, प्रातःकाले जागृतः। एवं चतुर्विंशतिः सर्गः आरभते वैल्मीकि रामायणे बालकाण्डे। ततः रात्रिं याप्य, प्रसिद्धः विश्वामित्रः स्मितं कृत्वा राघवम् उपसङ्गच्छति मधुरस्वरं वदन्: "हे प्रियम् राजपुत्र, त्वं मम कृते संतुष्टः।" "महान् स्नेहेन, सर्वाणि अस्त्राणि तव दास्यामि।" "एतेषां सह, त्वं पृथिव्यां शत्रुं जित्वा—देवाः, आसुराः, गन्धर्वाः, सर्पाः च—युद्धे तान् समाहर्तुं शक्नोषि।" "अहं तव सर्वाणि दिव्यास्त्राणि दास्यामि, हे भाग्यशाली। अहं तव दास्यामि महान् च दिव्यं दण्डचक्रं, हे राघव।" ततः, हे वीर, धर्मचक्रं, कालचक्रं, विष्णोः तीव्रकृपाणं च, इन्द्रस्य च कृपाणं च दास्यामि। हे श्रेष्ठः पुरुष, अहं तव दास्यामि वज्रास्त्रं, शिवस्य उत्तमं त्रिशूलं, ब्रह्मशिरसः अस्त्रं, ईशस्य अस्त्रं च, हे राघव। अहं तव दास्यामि, महाकायः, काकुत्स्थस्य पुत्रः, सर्वोत्तमं ब्रह्मास्त्रं, चूर्णयन्ति च मुथकं च शिखरिणी च, शुभदर्शिनी। हे पुरुषसिंह, हे राजपुत्र, अहं तव दास्यामि धर्मस्य ज्वालां च कालस्य ज्वालां च, हे राघव। अहम् तव दास्यामि वरुणस्य ज्वालां च सर्वोत्तमं वरुणास्त्रं; अहं तव दास्यामि द्वौ वज्राणि, शुष्कं च चोर्वं च, हे रघुप्रिय। अहम् तव दास्यामि पिनाकं अस्त्रं च नारायणं अस्त्रं च; अग्नियं अस्त्रं, शिखरं इति नाम। हे पापरहित, अहं तव दास्यामि प्रथमं वायव्यं अस्त्रं, हयशिरं अस्त्रं च, तथा क्रौञ्चं अस्त्रं च। हे काकुत्स्थपुत्र, हे राघव, अहं तव दास्यामि द्वौ भल्लूकौ, दारुणं कङ्कालं, गदा, खड्गं च किंकीणीं च। एतानि सर्वाणि राक्षसविनाशाय दास्यामि; महान् विद्याधरास्त्रं च नन्दनं इति नाम। हे महाकाय, हे राजपुत्र, अहं तव दास्यामि उत्तमं खड्गं, प्रियं गन्धर्वास्त्रं, मोहना इति नाम। अहम् तव दास्यामि प्रस्वापना, प्रशामना च, शान्तं अस्त्रं, हे राघव; वर्षणं, शोषणं च, संतानं च विलापना च। अदृष्टं मादनं अस्त्रं, कन्दर्पस्य प्रियं, प्रियं गन्धर्वास्त्रं, मानवं इति नाम। प्रियं पिशाचास्त्रं, मोहना इति नाम; एतानि गृहीतुम्, हे पुरुषसिंह, हे प्रसिद्धराजपुत्र।