राघवः तां क्रुद्धां विकृतमुखीं महतीं ताटकां दृष्ट्वा लक्ष्मणं प्रति इदं वचनं प्राह—“पश्य लक्ष्मण, एषा या रौद्री भीमस्वरूपा यक्षिणी, यस्याः दर्शनमात्रेण भीरूणां हृदयानि विदीर्येरन्। एषा दुष्प्रसह्या मायासंपन्ना ताटका दृश्यते; अद्य अहं तस्याः कर्णनासिके छित्वा शक्तिहरणं करिष्यामि। न हि अहं तां हन्तुं समर्थः, स्त्रीत्वेन रक्षिता सा; किन्तु तस्याः बलं सञ्चालनं च नाशयितुमिच्छामि।” एवं रामेण उक्ते सति, सा ताटका क्रोधसंरक्तचक्षुः बाहून्निमील्य भीमनादं कृत्वा रामं प्रति समभ्यधावत्। तदा ब्राह्मणऋषिः विश्वामित्रः तां ताटकां गर्जनया निगृह्य, रघुसुतयोः अभयमङ्गलवाचः शंसन्। ताटका तदा भयंकरं धूलिधूम्रं समुत्पाद्य, रघुसुतौ तेन महता धूलिना क्षणमेकं मोहितवती। ततः सा मायामाश्रित्य, रघुसुतयोः उपरि महाशिलावृष्टिं चकार; तत्र रामः क्रुद्धः अभवत्। रामः तस्याः शिलावृष्टिं बाणवर्षेण प्रत्यवारयत्, चूर्णयन्तीं तस्याः बाहूणि शरैः छित्त्वा। तदा सा समीपे स्थित्वा, बाहुच्छिन्ना, श्रान्ता, भीमस्वरा, सौमित्रिणा क्रुद्धेन तस्याः कर्णौ नासिकाग्रं च छिन्नम्। सा यक्षिणी कामरूपिणी विविधरूपाणि धारयन्ती, मायया तौ मोहयन्ती, अदृश्यता। सा भीषणा रूपेण विचरन्ती, शिलावृष्टिं मुमोच। एतस्मिन्नन्तरे, गाधिसुतः विश्वामित्रः तं राघवं इदं वचनम् उवाच—“अलमेतावता कारुण्येन, राम; एषा पापिनी दुष्टाचारा। या यक्षिणी मायया बलवती जात्वा, यज्ञविघातिनी, सा सायंप्राप्ते वध्यताम्। सायं हि राक्षसाः दुष्प्रतिरोधाः भवन्ति।” इत्युक्त्वा, रामः तां शिलावर्षिणीं यक्षिणीं प्रत्यमुखीकृत्य, शब्दवेधनेन कौशलं दर्शयन्, बाणैः तां निरुद्धवान्। सा मायासंपन्ना बाणवर्षेण निगृहीता। सा तदा काकुत्स्थलक्ष्मणयोः उपरि ज्वलदशनि इव वेगेन अभ्यधावत्। तदा देवाः काकुत्स्थं “साधु साधु” इति प्रशशंसुः, इन्द्रः च सहस्राक्षः प्रमुदितः वचनम् उवाच। सर्वे देवाः हृष्टाः विश्वामित्रं प्रति ऊचुः—“भवतः कल्याणं, कौशिक! सर्वे मरुद्गणाः सह इन्द्रेण अत्र आगताः। अस्माभिः एषा क्रिया प्रीत्याऽनुष्ठिता; त्वं राघवस्य सौहार्दं कुरु, प्रजापतेः पुत्रस्य कृशाश्वस्य वीर्यवन्तौ पुत्रौ तस्मै प्रकटय। ब्रह्मन्, तपोबलसम्पन्न, राघवाय एतद्विद्यां दत्तुमर्हसि; स हि तव अनुचरः, योग्यश्च। देवकार्यं महदस्ति अस्य राजपुत्रस्य साध्यं। इति उक्त्वा, सर्वे देवाः हृष्टाः दिवं जग्मुः।” ततः विश्वामित्रं नमस्कृत्य सायं कालः समुपस्थितः। ताटकावधेन तुष्टः महर्षिः हृष्टः अभवत्। स रामं शिरसि आलिङ्ग्य, इदं वचनम् उवाच—“शुभलक्षण राम, अद्यात्र रात्रिं अत्र वसामः। श्वः प्रातःकाले मम आश्रमं गमिष्यामः।” विश्वामित्रस्य वचः श्रुत्वा दशरथात्मजः प्रमुदितः अभवत्। स ताटकावने सुखेन रात्रिं न्यवसत्। तस्यैव दिवसे, तस्मिन्नवने पापशापविनिर्मुक्ते, स वनः चित्ररथसदृशः शोभितः। तां यक्षिणीं हत्वा, देवसिद्धसंघैः स्तुतः रामः, तत्रैव मुनिना सह वसन्, प्रातःकाले बोधितः। एवं श्रीमद्वाल्मीकि रामायणे बालकाण्डे सप्तविंशः सर्गः आरभ्यते। तत्र, तां रात्रिं यथाकालं उपविश्य, विश्रुतः विश्वामित्रः स्मितपूर्वकं राघवं मधुरया वाचा संबोधितवान्—“तव प्रसादात् अहं तुष्टः, महाबाहो राम। स्नेहात् सर्वाणि अस्त्राणि तुभ्यं दास्यामि। एभिः त्वं भूमौ शत्रून्—देवान्, असुरान्, गन्धर्वान्, सर्पान्—युद्धे विजेष्यसि। सर्वाणि दिव्यानि अस्त्राणि तुभ्यं ददामि, महाबाहो; दण्डचक्रं महद्दिव्यमपि तुभ्यं दास्यामि। ततः धर्मचक्रं कालचक्रं विष्णोः चक्रं तथा इन्द्रचक्रं च ददामि। वज्रास्त्रं, शूलं शिवस्य, ब्रह्मशिरः अस्त्रं, ईशास्त्रं च राघव। परमं ब्रह्मास्त्रं, मुदकीं शिखरीं च गदां शुभे ददामि। धर्मपाशं दीप्तं कालपाशं च राघव, वरुणपाशं, परमं वरुणास्त्रं, शुष्कं चर्द्रं वज्रं ददामि। पिनाकास्त्रं नारायणास्त्रं, प्रियं अग्नेयास्त्रं शिखरं नाम ददामि। वायव्यास्त्रं, हयशीर्षं, क्रौञ्चास्त्रं च ददामि। काकुत्स्थ, राघव, द्वे शूल्यौ, कङ्कालं, गदां, कपालं, किंकिणीं च ददामि।” एवं विश्वामित्रः रामं दिव्यास्त्रसम्पन्नं कृत्वा, तं प्रीत्या समुपदिश्य, महर्षिप्रसादेन राघवः दिव्यबलसम्पन्नः अभवत्।