पूर्वं हि, हे राम, विष्णुना काव्यपत्नी भृगुपत्नी धर्मपत्नी च, या इन्द्ररहितं लोकं कामयमाना आसीत्, हता। एवं चान्यैः बहुभिः पुण्यैः राजपुत्रैः, अधर्मचारिण्यः स्त्रियः पुरुषश्रेष्ठैः हताः; अतः त्वं, राजन्, मम आदेशात् संशयं त्यक्त्वा तां हन्याः। एवं दशविंशत्यधिकविंशः सर्गः श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे बालकाण्डे श्रोतव्यः। तदा मुनिवचनं दृढं श्रुत्वा, रघुनन्दनः रामः, पितरं पुरुषर्षभं स्मरन्, कृताञ्जलिः स्थिरनिश्चयः प्रत्युवाच— “पितुः आदेशस्य पालनार्थं, कौशिकस्य च वचनस्य प्रभावात्, कर्तव्यं कर्तव्यमिदं संदेहं विना। अयोध्यायां हि महर्षिभिः सह पित्रा दशरथेन मया शिक्षितमस्ति; तस्य वचनं न अवमाननीयम्। गवां ब्राह्मणानां च हिताय, भूमेः कल्याणाय, स्वस्य च अप्रमेयस्य वचसः पूर्ण्यर्थं अहं कर्तुम् उद्यतः।” एवं उक्त्वा रिपुंसूदनः रामः धनुषो मध्यदेशे जटिलमाकर्ष्य, तीक्ष्णं निर्घोषं निर्मिमीत, यः शब्दः दिशः व्याप्य प्रवर्तितः। तेन नादेन ताटकारण्यवासिनः सर्वे प्रजाः भयभीता अभवन्; ताटका अपि स तु नादं श्रुत्वा क्रोधवशेन मोहिता। स शब्दं निशम्य, राक्षसी क्रोधेन आक्रान्ता, तस्मात् देशात् यत्र सः शब्दः उत्पन्नः, तत्र वेगेन अभ्यधावत्। तां दृष्ट्वा, क्रुद्धां विकृताननां, भीमवपुषीं, रामः लक्ष्मणं प्रति उवाच— “पश्य, लक्ष्मण, एषा भीषणा घोररूपा यक्षिणी, यस्याः दर्शनमात्रेण अपि भीरूणां हृदयानि विदीर्येरन्। एषा दुर्निग्रह्या मायया युक्ता; अद्य अहं तस्याः श्रोत्रनासिके छित्त्वा बलं चेष्टां च नाशयिष्यामि। न हि अहं तां हन्तुं शक्तः, स्त्रीत्वेन रक्षिता सा; तस्याः तु बलं विक्रमं च नाशयिष्यामि।” एवं रामेण भाषमाणे, ताटका क्रोधात् आक्रान्ता, बाहून्न्यस्य, भीमस्वनं कृत्वा, राममभ्यधावत्। तदा ब्राह्मणऋषिः विश्वामित्रः ताम् उल्बणां गर्जनया ताडयामास, रघुसुतयोः जयाय चाशिषः शंसन्। ताटका तदा महान् रजःसमूहं उत्पाद्य, रघुसुतयोः चक्षूंषि क्षणमपि मूढानि कृतवती। ततः सा मायामाश्रित्य, रघुनन्दनयोः उपरि महतीं शिलावृष्टिं वर्षयामास; तेन रामः क्रुद्धः अभवत्। रामः तस्याः शिलावृष्टिं बाणवृष्ट्या प्रत्यवारयत्, सा च अभ्यधावत्; तदा रामः तस्याः बाहू बाणैः छित्त्वा अपातयत्। ततः सा समीपे स्थित्वा, बाहुच्छिन्ना, श्रान्ता, गर्जन्ती, सौमित्रिणा क्रुद्धेन तस्याः कर्णनासिके छिन्नाः। सा यक्षिणी, कामरूपिणी, नानारूपाणि धारयित्वा, मायया तौ मोहयन्ती, अदृश्यता। सा भीषणरूपा, शिलावृष्टिं मुमोच। तद्विलोक्य, गाधिसुतः विश्वामित्रः उवाच— “अलम् अनुकम्पया, राम; एषा दुष्टा, पापकर्मणी। एषा यक्षिणी, या पूर्वं मायया समृद्धा, यज्ञविघातिनी; सा सायं प्रागेव हन्तव्या। सायं हि राक्षसाः दुरासदाः भवन्ति।” एवं उक्तः, रामः तां शिलावृष्टिं कुर्वतीं यक्षिणीं प्रत्यगच्छत्। शब्दवेद्या लक्षित्या बाणैः ताम् अवारयत्; सा मायया युक्ता बाणवर्षेण निरुद्धा। सा तदा काकुत्स्थं लक्ष्मणं च ज्वलदशनि इव अभ्यधावत्। एवं तस्यां निपातितायां, देवाः काकुत्स्थं “साधु साधु” इति प्रशशंसुः; इन्द्रः च सहस्राक्षः हर्षवशात् वाक्यमुवाच। सर्वे देवाः हृष्टाः विश्वामित्रं प्रोचुः— “भगवन् कौशिक, स्वस्ति ते! सर्वे मरुतः सह इन्द्रेण अत्र आगताः। अस्माभिः अयं कार्यः प्रीत्या स्वीकृतः; त्वं राघवं स्नेहेन पालय, प्रजापतेः पुत्रस्य कृशाश्वस्य पुत्रान् वीर्यवन्तः अस्य दर्शय। ब्रह्मन्, तपोबलसम्पन्न, एतत् राघवाय उपदिश; सः त्वां शिष्यवत् अनुगच्छति। महद् देवकार्यं अस्य राजपुत्रस्य कर्तव्यमस्ति।” एवं उक्त्वा, देवगणाः प्रमुदिताः, आकाशे जग्मुः। विश्वामित्रं पूजयित्वा, सायं कालः समभवत्। तदा ताटकावधेन प्रहृष्टः महर्षिः रामस्य शिरसि आलिङ्ग्य उवाच— “शुभदर्शन राम, अद्यात्र रात्रिं वसामः। श्वः प्रातः मम आश्रमं यास्यामः।” विश्वामित्रवचनं श्रुत्वा, दशरथात्मजः प्रमुदितः अभवत्। तत्रैव ताटकारण्ये हृष्टः रात्रिं व्यतीयाय। तस्मिन् दिने एव, शापमुक्तं ताटकारण्यम्, चित्ररथवनमिव शोभाम् अवाप। सा यक्षिणी निहता, रामः देवसिद्धसंघैः स्तूयमानः, तत्र मुनिना सह तस्थौ, प्रातःकाले बोध्यमानः। अत्र सप्तविंशः सर्गः श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे बालकाण्डे आरभ्यते। ततः तत्रोषित्वा, विश्रुतः विश्वामित्रः स्मितपूर्वम् राघवं मधुरया वाचा उवाच— “तव प्रसादात् अहं तुष्टः, वीर्यवान् राजपुत्र; अतः स्नेहेन सर्वाणि अस्त्राणि तुभ्यं दास्यामि।