सीता रावणं प्रति क्रुद्धा, सान्त्वनया रहिता, भीष्मं वाक्यम् उवाच—“त्वत्कायं स्वर्णभूषितैः शरैः रामधनुषः सन्धानात् मुक्तैः गङ्गातीरे तरङ्गैव प्रहार्यते। देवानां दानवानां वा त्वया अवध्यत्वं यदि अस्ति, तथापि, हे रावण, एतादृशं वैरं कृत्वा त्वं तस्मात् न जीवन् मुक्तुं शक्नोषि। स बलवान् राघवः तव शेषजीवितस्य अन्तः भविष्यति; यथा पशुः यूपसंस्थः न जीवति, तथैव तव जीविते नाशः निश्चितः। यदि रामः कोपसम्भृतलोचनः त्वां पश्येत्, त्वं, राक्षसाधम, अद्य एव रुद्रेण दग्धः कामदेव इव भस्मीभविष्यसि। यः दिवाकरोदितं चन्द्रमपि पतयेत्, समुद्रं शोषयेत्, स एव सीतां मोक्तुं समर्थः स्यात्। त्वं मृत एव, ते यशः गतं, बलं च इन्द्रियाणि च नष्टानि; त्वया हि लङ्का विधवा भविष्यति। एषा तव पापकृत्यं सुखदं न भविष्यति; त्वं मां बलात् पतिसंनिकृष्टात् पृथक् कृत्वा हृतवान्। मम पतिः तेजस्वी महाबलश्च, दिव्येन वीर्येण संपन्नः, निर्भयः दण्डकारण्ये वसति, स्ववीर्ये स्थितः। स त्वां रणाङ्गणे शरवृष्ट्या शरीरं प्रति बलं तेजो मदं मानं च अपनेष्यति। यदा कालप्रेरितं विनाशः भूतानां आगच्छति, तदा जनाः दैववशेन प्रमादिनः भवन्ति। मयि दुष्कृत्यं कृत्वा, तव कालः प्राप्तः, हे पापराक्षस, तव, राक्षसानां च, अन्तःपुरस्य च नाशाय। यथा हविर्द्रव्योपहितं वेदविद्भिः मन्त्रसंस्कृतं वेदिकायां चाण्डालः स्पृशितुं न शक्नोति, तथा धर्मपत्नी धर्मिष्ठस्य अहं व्रते स्थिता त्वया स्प्रष्टुं न शक्या, हे दुष्ट राक्षस। यथा हंसः पद्मवनमध्ये कदापि पङ्ककण्ठिं न पश्यति, तथा अहम् अपि तव अगम्या। एष शरीरे जडत्वमस्ति; यथेष्टं बध्ध्वा वा हन्य वा; न मे शरीरस्य न जीवितस्य रक्ष्यं कर्तव्यम्, हे राक्षस। किंतु पृथिव्यां कीर्तिं परित्यक्तुं न शक्या। एवं उक्त्वा वैदेही क्रोधात् कठोराणि वचनानि उक्तवती। एवमुक्त्वा जानकी रावणं प्रति अन्यद् वाक्यं न उक्तवती—सा तस्य कठोराणि रोमाञ्चनानि वचनानि श्रावयित्वा मौनं समुपागच्छत्। तदा रावणः सीतां प्रति भयावहानि वचनानि उवाच—“श्रृणु मैथिलि, मम वचनानि, शुभे, द्वादशमासान्। यदि त्वं मम समीपं न आगच्छसि, सुकेशिनि, तर्हि मम पाकाः त्वां प्रातःकाले खण्डशः कर्तुं समारभन्ते।” एवमुक्त्वा, रावणः, रिपुसूदनः, क्रोधात् राक्षसीः प्रति वचनम् उवाच—“तत्रैव, राक्षस्यः, भीमदर्शनाः, रक्तमांसभक्ष्याः, तस्याः गर्वं नाशयन्तु।” रावणस्याज्ञया ताः भीषणाः राक्षस्यः, करजोडिताः, मैथिलीं परिवव्रुः। तदा रावणः, राजन्, भीषणदर्शनः, पादेन भूमिं सम्पीड्य, ताः इदं वचनम् उवाच—“आशोकवनस्य मध्ये मैथिलीं नयत; तत्र सा अपि रक्षितव्या भवतु, युष्माभिः संवृता, तत्र निगूढा। तत्र उग्रैः भीषणैः च वचोभिः, पुनः सान्त्वनया, इयं मिथिलात्मजा वशे स्थाप्या, यथा दन्तिनं मत्तां वशे स्थापयेत्।” रावणस्याज्ञया ताः राक्षस्यः मैथिलीं गृहीत्वा आशोकवनं जग्मुः। स आशोकवनः सर्वकामफलद्रुमैः परिवृतः, विविधैः पुष्पफलैः शोभितः, प्रमत्तपक्षिसंघैः नित्यं सेव्यमानः आसीत्। तत्र मैथिली, जनकनन्दिनी, शोकवेगेन पीडिता, राक्षसीनां वशे पतिता, मृगीव व्याघ्रसंघे, निविष्टा। सा महता शोकाग्निना दग्धा, जनकात्मजा, शान्तिं न लेभे, जाले बद्धा मृगीव त्रस्तवदना। तत्र सा मैथिली, भीषणदृष्टिभिः ताभिः राक्षसीभिः ताड्यमाना, प्रियं पतिं लक्ष्मणं च स्मृत्वा, भयशोकाभ्यां संतप्तमना, मूर्च्छिता अभवत्। एवमाशोकवनान्तरे दुःखार्ता मैथिली राक्षसीभिः पीडिता, पतिस्मरणवेगात् सन्तप्तचित्ता, शोकमग्ना, शान्तिं न लेभे। इत्यार्ये श्रीमद्वाल्मीकि रामायणे आदिकाव्ये अरण्यकाण्डे सप्तपञ्चाशः सर्गः। रामः तु शीघ्रं मारिचं मृगरूपिणं कामरूपिणं निर्जघान, ततः सः पथि पुनः प्रत्यागच्छन् मैथिलीं द्रष्टुं उत्सुकः अभवत्। तस्य पृष्ठतः क्रूरस्वरेण सृगालः व्याघात्। तं भयावहं रोमाञ्चनं शब्दं श्रुत्वा, रामः सन्देहं प्राप्य, तं सृगालस्य शब्दं चिन्तयामास—“हन्त, अस्य सृगालस्य शब्दः पापाय स्यात्; वैदेही कुशलिनी भूयात्, राक्षसैः अप्रपीडिता। यदि लक्ष्मणः शृणोति तं शब्दं, यं मारिचः मम स्वरं जानन् मृगरूपेण कृतवान्, तर्हि स सुमित्रपुत्रः तं स्वरं श्रुत्वा मैथिलीं त्यक्त्वा शीघ्रं मम समीपं आगच्छेत्, तया प्रेषितः। नूनं राक्षसाः सीतायाः वधं इच्छन्ति; हेममृगत्वेन माम् आश्रमात् दूरं नीतवन्तः। मां दूरं नीत्वा, मारिचः मम बाणेन हतः, ‘हाहा लक्ष्मण, हतोऽस्मि’ इति चक्रन्द। तौ द्वौ, ये मया वने एकाकिनौ त्यक्तौ, कुशलिनौ भूयाताम्; जनस्थानकृत्येन अहं राक्षसानां रिपुः अभवम्।” एवं रामः मनसा चिन्तयन्, शीघ्रं मैथिलीं प्रति प्रतिपद्य, हृदि शङ्काम् आस्थितः, स्वप्रिययोः कुशलं कामयमानः, पथि प्रत्यागच्छत्।