सर्वेभ्यः नमः। तत्र एकस्मिन समये मारीचं प्रति वाक्यम् उवाच, "हे मारीच, राक्षस रूपं धारय!" इति। ततः अगस्त्यः, महतीं क्रोधेन परिपूर्णः, ताटकां शापितवान्। "हे महायक्षी, मनुष्यभक्षक, विकृतवदना, शीघ्रं एषां रूपं त्यज; तव रूपं दारुणं भूयात्!" इति। एवं शापेन परिवर्तिता ताटका, क्रोधेन ग्रस्ता, अगस्त्येन पवित्रं क्षेत्रं विध्वंसयामास। "हे राघव, गोधूमाणां च ब्राह्मणानां च कल्याणार्थं, एषां दुष्टां च भयंकरां ताटकां हन्तुम् अर्हसि, यः महान् पापं करोति।" इति अगस्त्यः उवाच। "त्रिभुवनेषु अन्यः कश्चन न शक्नोति तां हन्तुं, केवलं त्वमेव, हे रघुवंशी, यः शापेन सामर्थ्यम् उपभोगति।" "हे श्रेष्ठ मानव, तां हन्तुं त्वं संकोचं न कुरु; चतुर्वर्णस्य कल्याणार्थं राजपुत्रं कार्यं कर्तव्यम्।" इति अगस्त्यः पुनः प्रकटितवान्। "जनस्य रक्षणार्थं, यदि कार्यं निर्दयम्, पापम्, वा दोषपूर्णम्, तत् सदा रक्षकः कर्तव्यं।" एषः राजधर्मः यः राजपुत्राणां भारं वहति; तां दुष्टां हन्तुं, हे काकुत्स्थ, यत्र तस्य धर्मः न अस्ति। "पुरातनकाले इन्द्रः मान्थरां, वीरोजनस्य पुत्रीं, यः पृथ्वीं नाशयितुम् इच्छति, हतवान्।" इति श्रुते। "अथ पूर्वे, हे राम, विष्णुः काव्यस्य पतिं, भृगुं भक्तां, यः इन्द्रं विना जगत् इच्छति, हतवान्।" "एवं च अन्येषां श्रेष्ठराज्ञां द्वारा, दुष्टाः स्त्रियः हतान् सन्ति; अतः संकोचं त्यक्त्वा, तां हन्तुं मम आज्ञया, हे राजा!" इति अगस्त्यः वदति। एवं श्रुत्वा, रामः, रघुवंशस्य पुत्रः, उभयोर् हस्तयोः संकुचितपाणिः, दृढसंकल्पः, प्रतिवक्तुम् आरभत। "पितुः आज्ञायाः सम्मानार्थं, तथा कौशिकस्य वाक्यस्य प्रभावात्, एषः कार्यः संकोचं विना कर्तव्यः।" "अयोध्यायां महतीं शिक्षां प्राप्य, पितृदशरथस्य वचः न त्यक्तव्यं।" इति रामः उवाच। "गोधूमाणां च ब्राह्मणानां कल्याणार्थं, भूमिं च कल्याणं दातुं, तव अनन्तवचनं पूर्तिं दातुं, अहम् अत्र कार्यं कर्तुम् उपयुक्तः।" इत्युक्त्वा, शत्रुं दमनकर्ता, धनुषः मध्यभागे गृहीत्वा, तीव्रं नादं उत्पादयामास, यः दिशां व्याप्तं कृतवान्। तदनन्तरं, ताटकायाः वनस्य निवासिनः भयभीताः अभवन्, तथा ताटका स्वकृत्येन क्रोधितः, तस्मिन् ध्वनौ चकिताऽभवत्। ताटका, तस्य ध्वनिं श्रुत्वा, क्रोधेन ग्रस्ताऽभवत्, तस्मिन् स्थले गत्वा प्रचण्डं प्रहारं कर्तुं यत्नं कृतवती। दृष्ट्वा तां, क्रोधितां, विकृतां, विशालां च, रामः लक्ष्मणं उवाच, "पश्य लक्ष्मण, एषा यक्षिणी दारुणं रूपं धारयति; तस्या दृष्ट्वा, कस्यापि हृदयम् भङ्गं भविष्यति।" "पश्य एषां प्रबलां, दमनाय कठिनां, मायाशक्तिमतीं; अद्य अहं तां निर्बलां कर्तुं इच्छामि, तस्य श्रवणं च नासं च हित्वा।" इति रामः उवाच। यदा रामः इवमुक्त्वा, ताटका, क्रोधेन ग्रस्ताऽभवत्, हस्तं उच्य, गर्जन्ती, रामं प्रति प्रहारं कर्तुं यतते। किन्तु, विष्वामित्रः, ब्राह्मणः, तां चेदयामास, "हे ताटका, तव दयां त्यज; एषा दुष्टा च पापिनी अस्ति।" ताटका, भीषणं धूलिं चालयन्ती, रघुपुत्रौ च क्षणं चकितं कृतवती। ततः, स्वमायाम् उपयुज्य, पत्थराणां वर्षं तयोः उपरि वर्षन्ती, रामः क्रोधितः अभवत्। रामः तस्य पत्थरवर्षं तीर्य, बाणैः प्रहारं कृतवान्, तथा सा यदा प्रहारं कर्तुं यान्ती, तेन बाणैः तस्य हस्तं च कृतवान्। ततः सा, निष्कृत्य, निर्बलां, गर्जन्ती, रामस्य समीपं स्थित्वा, साउमित्रिः, क्रोधेन, तस्य श्रवणं च नासं च हित्वा। यक्षिणी, या इच्छायाम् रूपं धारयितुं शक्नोति, अनेकं रूपं धारयित्वा, अदृश्यं जातं, तयोः भ्रमयन्ती। सा भीषणं गत्य, पत्थराणां वर्षं प्रक्षिपन्ती। एषां दृष्ट्वा, गाधिपुत्रः वाक्यम् उक्तवान्, "राम, तव करुणां पर्याप्तं; एषा दुष्टा च पापिनी अस्ति।" "एषा यक्षिणी, यः पूर्वं मायया शक्तिमती, यज्ञानां नाशकः; तां सूर्यास्तस्य पूर्वं हन्तुं यत्नं कुरु।" "संध्यायां, दानवाः कठिनाः सन्ति।" इति अनेन उपदिष्टः, तं यक्षीम् पत्थराणां वर्षं प्रदर्शयन्तीं दृष्ट्वा, रामः तां प्रति समागच्छति। सङ्केतनं प्रहारं प्रदर्शयित्वा, तां बाणैः रोधयामास। सा, मायाशक्तिमती, बाणवर्षेण निरुद्धा अभवत्। सा क्रोधेन काकुत्स्थं लक्ष्मणं च प्रति प्रहारं कर्तुं यतते, वज्रवत् तीव्रं। दिव्याः देवाः काकुत्स्थं सम्मानयन्ति, "सर्वं कुर्वन्तु, सर्वं कुर्वन्तु!" इति इन्द्रः, सहस्राक्षः, महतीं प्रसन्नतां प्रकटयामास। सर्वे देवाः, हर्षिताः, विष्वामित्रं उवाच, "हे कौशिक, तव कृते, एषां कार्यं सन्तोषः।" "रामस्य कृते, कृशाश्वस्य पुत्रानां, यः सत्येन वीर्येण युक्तः, तं प्रदर्शय।" "हे ब्राह्मण, यः तपः सामर्थ्यम् धारयति, एषां रामाय प्रदास्यताम्।" एवं सम्पूर्णं कथं समाप्तम्।