राक्षसानां प्रभुः सः दशग्रीवः, दुःखेन शोकवशां कृता मैथिलीं दृष्ट्वा, स्वं राजप्रासादं दर्शयामास, यः स्वर्गधाम्नः सदृशः बभूव। सः तां स्त्रीसहस्रैः सेव्यमानान् सभाभवनसमूहान्, नानाविहगगणैः पूर्णांश्च, नानारत्नविभूषितान्, मैथिल्यै दर्शयामास। तत्र हस्तिदन्तहेमस्फटिकरजतस्तम्भैः, वज्रवैडूर्यचित्रैश्च शोभितानि, मनोहराणि भवनानि दृष्टव्यस्य मनः हरन्ति स्म। दिव्यदुन्दुभिनिनादैः प्रतिध्वनितानि, दीप्तसुवर्णमयैः भूषणैः शोभितानि तानि, सः रावणः तया सह सुवर्णमयां शोभनां सीढीं आरोहत्। तत्रैव सुवर्णजालच्छन्नैः, हस्तिदन्तरजतवातायनयुक्तैः, राजप्रासादपंक्तयः शोभन्ते स्म। स्वगृहे दशग्रीवः, स्फटिकरत्नचूर्णैः विचित्रितान्, सर्वान् अन्तःपुरवेश्मनः मैथिल्यै दर्शयामास। तया दुःखपरायणया सीतया सह, पुष्पविचित्रैः आवृतान् सरांसि सरांसि च अपि सः दर्शयामास। एवं शोभनं सर्वं प्रासादं वैदेह्यै दर्शयित्वा, स दुष्टचित्तः, तां मोहयितुं वाक्यं उवाच— “दशकोटयः राक्षसाः, द्वाविंशति सहस्राणि रथानां च, वृद्धबालरात्रिचरान् विहाय, मम अधीना इति। हे सीते, एतेषां महासेनानां नाथः अहम्; एकैकस्य सहस्रशः मम आज्ञायाः पालनाय स्थिताः। एतत् अखिलं राज्यं त्वयि प्रतिष्ठितम्, प्राणैः अपि प्रियतमा त्वं मम जीवितस्य आधारः। मम बहुषु पत्नीसु उत्तमासु त्वं एव स्वामिनी; मम भार्या भव, प्रिये! किमर्थं त्वं अन्यथा चिन्तयसि? मम वचः स्वीकरोतु, दुःखार्तस्य मम अनुग्रहं कुरु। एषा लङ्का समुद्रपरिख्या, शतयोजनविस्तीर्णा, न देवैः सह इन्द्रेण, न दैत्यैः, लङ्घनीयम्। न देवानां, न यक्षगन्धर्वमुनिनां, त्रिषु लोकेषु कोऽपि मम सामर्थ्ये तुल्यः अस्ति। किं तव रामेण—राज्यहीनेन, दुःखार्तेन, तपस्विना, पदातिना, अल्पबलेन मानुषेण? माम् एव पतिं गृहाण, हे सीते, यः तव तुल्यः; यौवनं क्षणभङ्गुरम्, भीरु, मया सह रमस्व। न राघवदर्शनाय मनः कुरु, सुश्रोणि, कोऽत्र तव समीपं चिन्तामात्रेण अपि आगन्तुं समर्थः? यथा गगने शीघ्रगमनो वायुः न रज्जुभिः बध्यते, न च प्रज्वलितस्य वह्नेः विशुद्धाः शिखाः गृह्यन्ते— एवं त्रिषु लोकेषु न कोऽपि अस्ति, यः बलात् त्वां मम बाहुपाशे रक्ष्यमाणां नयेत्। लङ्कायाः एतस्याः विशालस्य राज्यस्य त्वं स्वामिनी भव, मम सदृशाः, अपि च देवाः, चराचराः, तव दासाः स्युः। अभिषिक्तवती सन्तुष्टा भव, यत् पूर्वं वनवासेन कृतं दुःखं तत् अतीतम्। यानि च पुण्यानि कृतानि, तेषां फलानि अत्र लभस्व; अत्र दिव्यगन्धयुक्ताः मालाः, हे मैथिलि। अत्र उत्तमानि भूषणानि, मया सह भुङ्क्ष्व; पुष्पकं नाम विमानं, हे सुश्रोणि, मम भ्रातुः वैश्रवणस्य। तत् सूर्यसदृशं तेजस्वि, युद्धेन हृतं, विशालं रमणीयं च, मनसा अपि शीघ्रगं विमानम्। तत्र, हे सीते, यथेष्टं मया सह रमस्व; तव मुखं पद्मसदृशं, विशुद्धं, रमणीयदर्शनम्। किन्तु, हे सुश्रोणि, दुःखेन पीडिता त्वं, तव मुखं न शोभते; एवं उक्त्वा, सा धर्मपत्नि, वस्त्रान्तेन अश्रूणि निगृह्य। सा सीता, शशिनिभमुखी, कष्टेन अश्रूणि निगृह्य, चिन्तायाम् निमग्ना, शोकार्ता, तेजसा हीना अभवत्। तदा रावणः रात्रिचरः, इमं वाक्यं उवाच—‘एषा लज्जा पर्याप्ता, हे वैदेहि, त्वया कृतधर्मविप्लवात् प्राप्ता।’ ‘हे सुश्रोणि, या त्वां स्थैर्यरहितां करोति सा मुनिशापः। मम पादौ, त्वयि सौम्यौ, मम शिरसा निपीडितौ।’ ‘त्वरया अनुग्रहम् ददातु, अहम् तव दासः; एषा वाणी मया उक्ता, अन्तः शुष्का।’ ‘न च रावणः कस्यापि स्त्रियाः शिरसा प्रणमेत्।’ एवं मैथिलीं जनकात्मजां उक्त्वा, दशग्रीवः, विधिना गृहीतः, मनसा चिन्तयामास—‘एषा मम’ इति। एवं सर्गे समाप्ते, षट्पञ्चाशत्तमे सर्गे, शृणु। एतादृशेन प्रकारेण उक्ता वैदेही, दुःखेन पीडिता अपि, निर्भया अभवत्; तृणशकलं रावणस्य च मध्ये स्थाप्य, प्रत्युवाच। ‘अस्ति राजा नाम दशरथः, सत्यप्रतिज्ञः, धर्मधुरन्धरः, गिरिसमः; तस्य सुतः सः राघवः।’ ‘सः धर्मात्मा रामः, त्रिषु लोकेषु कीर्तिमान्, दीर्घबाहुः विशालाक्षः, मम पतिः, मम देवता इव।’ ‘इक्ष्वाकुवंशे जातः, सिंहस्कन्धः, दीप्तिमान्, सः भ्रात्रा लक्ष्मणेन सह, तव प्राणान् हरिष्यति।’ ‘यदि तव पश्यतः मां बलात् बलात्कारं कुर्यात्, तदा जनस्थानस्थे युद्धे, खरवत्, त्वं निपतिष्यसि।’ ‘ये राक्षसाः त्वया गर्विताः, घोरबलिनः, ते राघवस्य पुरतः, गरुडस्य पुरतः सर्पाः इव, शक्ताः न स्युः।’ ‘तस्य धनुष्कोटिनिसृष्टाः, सुवर्णभूषिताः बाणाः, तव शरीरे, गङ्गातटे तरङ्गाः इव, पतिष्यन्ति।