सीता या दुःखभारसमाक्रान्ता, मुखे अश्रुपूरिता, शोकवेगेन पीडिता, समुद्रे नाव इव वातवेगेन निमज्जन्तीव, तत्र दीनावस्था स्थितवती। सा मृगीव स्वगणात् व्यपकृत्ता श्वभिः परिवृता, अधोमुखी तिष्ठन्ती, रात्रिचरस्य समीपगमनेन विवर्णा बभूव। तां दुःखेन अभिभूतां, निरुपायां सीतां दृष्ट्वा राक्षसराजः रावणः, स्वं दिव्यनिकेतनमिव सुरालयं, तस्यै दर्शयामास। सः तस्यै निकेतनानि, सभाः प्रासादांश्च, सहस्रसंख्या स्त्रीभिः सेवितान्, नानापक्षिसंघैः पूर्णान्, नानारत्नविभूषितान्, दर्शनीयांश्च प्रदर्शयामास। तत्र हस्तिदन्तहेमस्फटिकरजतस्तम्भैः, वज्रवैडूर्यचित्रैः भूषितैः, रमणीयदर्शनैः प्रासादैः शोभितं तद् निकेतनं आसीत्। दिव्यदुन्दुभिस्वनैः प्रतिध्वनितं, तेजस्विना सुवर्णेन भूषितं, सः तया सह सुवर्णमयीं शोभनां सोपानमारोहत्। तत्र तस्य प्रासादपंक्तयः हस्तिदन्तरजतवातायनैः, सुवर्णजालैः छन्नैः शोभिताः आसन्। स्वगृहे दशग्रीवः मैथिलीं सर्वाणि प्रांगणानि, चूणरत्नविचित्राणि, अद्भुतानि दर्शयामास। पुष्पविभूषितानि सरांसि जलाशयानि च तस्यै दर्शयामास, यद्यपि सा दुःखसमाविष्टा आसीत्। तदा सः दुष्टबुद्धिः रावणः, तां वैदेहीं सर्वं तद् विशुद्धं निकेतनं दर्शयित्वा, मनोहृतये वाक्यमुवाच। "दशकोटयः राक्षसाः, द्वाविंशति सहस्राणि रथानाम्, वृद्धबालरात्रिचरान् विना, मम अधीनाः। हे सीते! अहं एतेषां सर्वेषां महात्मनाम् अधिपः; प्रत्येकस्य सहस्रं सहायकान् मम वशे तिष्ठन्ति। एतत् अखिलं राज्यं, विशाललोचने, त्वय्य एव प्रतिष्ठितम्; मम जीवितं च—प्रियसीते—त्वं मम प्राणेभ्यः अपि प्रिया। मम बहुषु महिषीषु त्वं एव राणी; मम भार्या भूत्वा मम प्रिया भव। किमर्थं त्वं अन्यथा चिन्तयसि? मम वचः स्वीकुरु; मया पीडितेन कृपां कुरु। एषा लङ्का, समुद्रेण परिवृता, शतयोजनविस्तीर्णा, इन्द्रसहितैः अपि देवैः, न दैत्यैः च, दुष्प्राप्या। देवानां, यक्षाणां, गन्धर्वाणां, मुनीनां वा, मम बलं समं न पश्यामि। रामेण त्वं किं करिष्यसि—राज्यहीनेन, दुःखितेन, तपसा जीवन्तेन, पादचारीणां, अल्पबलमनुष्येण? मां एव पतिं गृहाण, हे सीते, त्वं मम तुल्या; यौवनं क्षणिकं, भीरु, मया सह रमस्व। राघवस्य दर्शनाय मनः मा कुरु, सुन्दरानने; अत्र कः शक्तः चिन्तायामपि त्वां प्रापितुम्? यथा वेगेन गच्छन् वातः नभसि न बन्धनैः बध्यते, न च शुद्धा दीप्ताग्निः गृह्यते— तथा, सुन्दरी, त्रिषु लोकेषु अहं न कञ्चन पश्यामि यो बलात् त्वां मम बाहुभ्यां रक्ष्यमाणां नयेत्। एतद् विशालं लङ्काराज्यं त्वं शासनम् कुरु; मम तुल्याः, अपि च देवा, चराचराः, ते दासाः भवन्तु। अभिषेकजलैः स्नात्वा प्रमुदिता भव, रमस्व; यद् अरण्यवासेन कृतं दुःखं, तत् अतीतम्। यानि च पुण्यानि कृतानि, तेषां फलम् अत्र प्राप्नुहि; अत्र दिव्यगन्धयुक्ताः सर्वे मालाः, हे मैथिलि। अत्र उत्तमानि भूषणानि, मया सह भुङ्क्ष्व; पुष्पकं नाम, सुन्दरश्रोणि, मम भ्राता वैश्रवणस्य रथः— सः सूर्यसंकाशः, युधि बलात् अपहृतः, विशालः रमणीयश्च, सः विमानः मनसा अपि शीघ्रगामी। तत्र, सीते, मया सह यथेष्टं रमस्व; तव मुखं पद्मसमानं, शुद्धं, रम्यदर्शनम्। किन्तु, सुन्दरी, दुःखेन पीडिता तव मुखं न शोभते; एवं तस्य वदतः सा धर्मपत्नी, वस्त्रान्तेन— सीता, शशिसदृशमुखी, अश्रूणि निगृह्य, चिन्तायाम् मग्ना, दुःखेन मलिनवर्णा बभूव। तदा रावणः, रात्रिचरः, इदं वचनम् उवाच—"अलं एषा लज्जा, वैदेहि, धर्मभ्रंशेन प्राप्ता।" "हे सुन्दरी, एषा निश्चेष्टता या त्वां अभिभविष्यति, सा मुनिशापात् जाताऽस्ति। मम पादौ, त्वयि सौम्यौ, मम शिरसा नमितौ।" "शीघ्रं मम प्रियं कुरु; अहं तव दासः। एतानि वचनानि मया उक्तानि, शुष्काणि, अन्तः शून्यानि।" "न च रावणः कदापि कस्यापि स्त्रियै शिरः नमत्।" एवं मैथिलीं जनकात्मजां उक्त्वा, दशग्रीवः, विधिना गृहीतः, मनसि चिन्तयामास—"एषा मम।" ततः षट्पञ्चाशत्तमे सर्गे आरभमाणे, दुःखेन पीडिता अपि वैदेही निर्भया बभूव; तस्य रावणस्य पुरतः तृणं न्यस्य, प्रत्युवाच। "अस्ति राजा नाम दशरथः, सत्यधृतिः, धर्मात्मा गिरिसमः; तस्य पुत्रः सः राघवः।" "सः धर्मात्मा रामः, त्रिषु लोकेषु कीर्तिमान्, दीर्घबाहुः विशालाक्षः, मम पतिः, मे देवतुल्यः।" "सः इक्ष्वाकुवंश्यः, सिंहस्कन्धः, दीप्तिमान्, भ्राता लक्ष्मणेन सहितः, तव प्राणान् हरिष्यति।" "यदि तस्य साक्षात् दृष्ट्वा, त्वं माम् बलात् बलात्कुर्याः, तर्हि जनस्थानमध्ये, खरवद् युद्धे निपातितः भविष्यसि।