रावणः ताः राक्षसीः सम्बोध्य, स्वयमन्यथा वा सम्यग्ज्ञानेन वा, तस्याः जीवितं मम न प्रियं भविष्यति, इति निश्शङ्कं व्याहरन्, बलवान् राक्षसराजः अन्तःपुरात् निर्गत्य, किमिदानीं कर्तव्यमिति चिन्तयन् अगच्छत्। स तत्र अष्टौ महाबलिनः राक्षसान्, ये मांसभक्षका अभवन्, अपश्यत्। तान् दृष्ट्वा, स महाबलः स्वप्राप्तवरमोहितचित्तः, तेषां वीर्यशौर्ययोः स्तुतिं कृत्वा, इदं वचनम् उवाच— "नानाप्रहरणधारिणः यूयं शीघ्रमेव इतः गच्छत। जनस्थानं यत्र खरः पूर्वं निवसति स्म, तदिदानीं विनष्टम्। तत्र जनस्थाने, यः राक्षसैः रिक्तः शुद्धश्च, निवसथ। दूरतो भयम् उत्सृज्य, स्ववीर्यबलम् आश्रित्य तिष्ठत। तत्रैव महती सेना, दूषणः च खरः च, मया स्थापिता आसीत्; ते तु रामस्य शरैः समरे निहताः। तस्मात्, मम मनसि अतिविशिष्टः क्रोधः उत्पन्नः, धैर्यं चातिक्रम्य, रामे प्रति घोरः वैरभावः जातः। तदिदानीं तम् महाशत्रुं प्रति मम वैरं सम्यक् विमोक्ष्ये। शत्रुं समरे निहत्य, अहम् निद्रां न लभे। खरदूषणघातिनं रामं हत्वा, यथा दरिद्रः धनलाभेन शान्तिं लभते, तथा शमं प्राप्स्यामि। यूयं जनस्थाने वसन्तः, रामे सदा दृष्टिं स्थापयित्वा, यद्यत् स करोति, तत् सर्वं मम निवेदयथ। सर्वे रात्रिचराः सावधानाः सन्तु, राघवविनाशाय यत्नः सदा क्रियताम्।" "युष्माकं बलं रणाङ्गणे बहुवारं दृष्टम्; तस्मात् एव अहम् युष्मान् अत्र जनस्थाने न्यस्तवान्।" इति सन्देशं दत्त्वा, रावणः तान् अष्ट राक्षसान् समीपमागत्यान्, प्रियं वचनं भाषमाणः, तैः महाभक्त्या प्रणम्य, ते राक्षसाः सर्वे लङ्कां त्यक्त्वा, अदृश्याः जनस्थानं प्रति जग्मुः। एवं स सीतां प्राप्त्वा, रावणः अतिव प्रसन्नः अभवत्। मिथिलात्मजां परिष्वज्य, रामे प्रति महद्वैरं स्थापयित्वा, स मोहवशात् प्रमोदं जगाम। इति श्रीवाल्मीकिरामायणे अरण्यकाण्डे पंचपञ्चाशत्तमः सर्गः आरभ्यते। तत्र, अष्टौ भीमान् महाबलिनः राक्षसान् सम्यक् उपदिश्य, रावणः मोहात् स्वकार्यं सिद्धमिति मन्यमानः, कामबाणैः संतप्तचित्तः, वैदेहीं चिन्तयन्, शोभनं स्वप्रासादं प्रविवेश, सीतां द्रष्टुम् उत्सुकः। स राक्षसराजः तं विशालं गृहं प्रविश्य, शोकार्तां राक्षसीमध्यस्था सीतां दृष्टवान्। सा अश्रुपूर्णमुखी, दुःखभारावनता, वातवेगेन समुद्रे निमज्जमाननौका इव, शोकेन पीडिता आसीत्। मृगशावकवद् स्वगणात् पृथक् कृता, श्वभिः परिवृता, सा सीता अधोमुखी तस्थौ, तस्य रात्रिचरस्य समीपागमने। तां दुःखार्तां, दीनां, रावणः स्वदिव्यं प्रासादं दर्शयामास, यः स्वर्गसदृशः आसीत्। तत्र सभागृहाणि, प्रासादश्च, सहस्रयोषित्संवृतानि, नानापक्षिसङ्घैः पूर्णानि, विविधरत्नभूषितानि च तस्यै दर्शयामास। दन्त, सुवर्ण, स्फटिक, रजतस्तम्भैः, वज्रवैडूर्यचित्रैश्च, शोभनैः अलङ्कृतानि तानि भवनानि आसन्। दिव्यदुन्दुभिनिनादैः प्रतिशोभितानि, ज्वलनमणिहेमभूषितानि, स तया सह सुवर्णमयान् शोभनान् सोपानान् आरोहत्। तत्रैव, तस्य प्रासादपङ्क्तयः, दन्तरजतवातायनयुक्ताः, सुवर्णजालकच्छन्नाः आसन्। दशग्रीवः स्वगृहे, मणिसिद्धचूर्णैश्च शोभितानि सर्वाणि प्राकाराणि मैथिल्यै दर्शयामास। पुष्पविततानि, सरांसि, तस्यै दर्शयामास, सा तु शोकेन निमग्ना आसीत्। एवं सा वैदेही सम्पूर्णं तं दिव्यं प्रासादं दर्शितवती, ततो दुष्टात्मा रावणः तां मोहयितुम् इदं वचनम् उवाच— "दशकोटयः राक्षसाः, द्वाविंशति सहस्राणि रथानां, वृद्धबालरात्रिचरान् विना, मम वशे सन्ति। हे सीते, एतेषां सर्वेषां महाबलिनां नायकः अहम्। प्रतिमित्रं सहस्रशः मम आज्ञया स्थिताः। हे विशाललोचने, एतत् राज्यं सर्वं त्वयि प्रतिष्ठितम्; मम जीवितं अपि—प्रियसीते—त्वं प्राणेभ्यः अपि प्रिया। मम बह्वीषु पत्निषु, त्वं तासां स्वामिनी; मम भार्या भव, प्रिये। किं त्वं अन्यथा मन्यसे? मम वचनं स्वीकुरु; मया पीडितेन अनुग्रहं कुरु। एषा लङ्का समुद्रपरिखया, शतयोजनविस्तीर्णा, न देवेन्द्रैः, न दानवैः, भेदयितुं शक्या। न च अहं त्रिषु लोकेषु, देवेभ्यः, यक्षेभ्यः, गन्धर्वेभ्यः, मुनिभ्यः, तुल्यं बलं पश्यामि। किं तेन रामेण—राज्यहीनः, दुःखितः, तपस्वी, पादचारी, अल्पबलः मानवः सः। माम् एव पत्यं गृहाण, हे सीते, अहं तव तुल्यः; यौवनं क्षणभङ्गुरं, भीरु, अतः मया सह रमस्व। राघवदर्शनं मा चित्ते स्थापय, सुन्दरानने; अत्र कोऽपि न मनसा अपि त्वां प्राप्तुं शक्नोति, हे सीते। यथा गगने वेगवान् वातः न रज्जुभिः बध्यते, न च ज्वलनशुद्धाः वह्नयः गृहीतुं शक्याः, तथा त्वं मम बाहुभ्यां रक्ष्यमाणा, त्रिषु लोकेषु कोऽपि बलात् न नयितुं शक्नोति, हे सुश्रोणि।" एवं रावणः, मोहितचित्तः, सीताम् अनुनयन्, तस्यै स्ववैभवं, बलं, राज्यं च प्रदर्शयन्, ताम् आत्मनः पत्नीत्वं प्रार्थयत्।