यः रघुकुलोत्पन्नः रामः चतुर्दशसहस्राणि राक्षसानां शस्त्रकुशलः बलवान् च निहतः, स कथं विफलः स्यात्? स वीरः रामः यस्य सर्वास्त्रविद्या विदिताः, स कथं त्वां न हन्यात्? स त्वां तीक्ष्णैः शरैः न हन्यात्, अपि च त्वं तस्य प्रियतमा भार्या हृता; एतदपि, अन्यानि च तीक्ष्णानि वचनानि वैदेही रावणस्य अङ्के उपविष्टा, भयशोकसमन्विता, दुःखार्ता विललाप। ततः सा दुःखेन पीडिता, बहूनि वचनानि उच्य, दीप्तिमती कन्या शोकार्ता करुणं विलपन्ती, तस्मिन्नपि रावणे पापेना बलात् गृहीता, कम्पमानाङ्गी जनकात्मजा। शृणु—श्रीमद्वाल्मीकिरामायणे अरण्यकाण्डे चतुश्चत्वारिंशत्तमः सर्गः आरभ्यते। सा वैदेही रावणेन ह्रियमाणा, रक्षां न पश्यन्ती, पर्वतशिखरे पञ्च वानरश्रेष्ठान् दृष्टवती। तेषु मध्ये सा विशाललोचना, उत्तमवपुषी, सुवर्णसदृशं पीतकौशेयमुत्तरीयं धारयन्ती, शुभाभरणभूषिता। सा चिन्तयन्ती यदेषां रामाय निवेदयेयुः, स्वं वस्त्रं भूषणानि च तेषां मध्ये अपातयत्। रावणः दशग्रीवः तस्याः चेष्टां न वेदितवान्, साऽपि विशाललोचना सीता तैः कपिभिः पिङ्गलोक्षणैः निरन्तरं निरीक्ष्यमाणा। ततो वानरश्रेष्ठाः विलपन्तीं सीतां दृष्टवन्तः, रावणश्च पम्पासरः तीर्त्वा लङ्कानगरं प्रति जगाम। राक्षसराजः रुदतीं मैथिलीं गृहीत्वा यायात्; स रावणः प्रहृष्टः, आत्मनः विनाशाय एव तां हरन्। स तां अङ्के निषण्णः, विषधरः सर्प इव, वनानि, नद्यः, पर्वतान्, सरांसि च अतिक्रम्य गच्छन्। स शीघ्रं धनुषः निष्क्रान्तबाण इव, वारुणालयं, मकरग्राहनिलयं, अतिक्रामत्। स नद्याः आश्रयं प्राप्त्वा, समुद्रं अतिक्रामत्; तस्य चित्तविक्षेपेण तरङ्गाः प्रतिनिवृत्ताः, मत्स्यमहानागान् निवारयन्तः। सा वैदेही ह्रियमाणा, वारुणालयः प्रकटितः, दिव्यगन्धर्वैः आकाशे शब्दः श्रुतः। सिद्धगणाः ऊचुः—"एष दशग्रीवस्य अन्तः"—इत्थं रावणः संघर्षमाणां सीतां अङ्के स्थापयामास। स लङ्कां प्रविवेश, या तस्यैव मृत्युस्थानम्। स लङ्कां, सुविस्तीर्णमार्गां, समुपेत्य, स्वं महदन्तःपुरं प्रविवेश, यत्र दृढपरिखाः आसन्। तत्र स शोकार्तां विमूढां कृष्णलोचनां सीतां न्यवेशयत्। रावणः तां मायाविव माया-राक्षसीं रक्षसां भीषणरूपाभिः राक्षसीभिः सहितां सीतां तत्र निगृह्य, ताः उग्रदर्शनाः राक्षसीः इदं वचनं उवाच—"यावत् मम अनुमतिः न स्यात्, तावत् न कश्चन नारी वा पुरुषः वा सीतां पश्येत्। मुक्ताफलानि, रत्नानि, सुवर्णं, वस्त्राणि, भूषणानि—यद् यत् इच्छेत्, ममाज्ञया तस्यै दीयताम्। यदि कश्चित् वैदेह्याः कठोरं वचनं ब्रूयात्—मूढः वा विद्वान् वा—तस्य प्राणाः मम न प्रियाः स्युः।" एवं ताः राक्षसीः उक्त्वा, बलवान् राक्षसराजः अन्तःपुरात् निर्गत्य, किम् कर्तव्यं इति चिन्तयन्, अष्टौ महाबलान् राक्षसान् मांसभक्षान् अदृष्टवान्। तान् दृष्ट्वा, वरदानेन मोहितः, तेषां वीर्यं शौर्यं च स्तुत्वा, इदं वचनं उवाच—"विविधायुधधारिणः यूयं शीघ्रं गच्छत; जनस्थानं यत्र खरः पूर्वं वसति स्म, तत्र गच्छत। तत्र जनस्थाने, यः राक्षसैः रिक्तः, निर्जनः, निर्भयः स्थीयताम्। स्ववीर्येण बलं समाश्रित्य, दूरात् सर्वभीतः परित्यज्य।" "तत्र जनस्थाने महती च सेनाऽस्थिता, दूषणः खरश्च तत्र; ते रामेण बाणैः हताः। तस्मात् मम अप्रतिमं कोपं जातम्, धैर्यं चातिक्रान्तम्, रामे चातिभयंकरः वैरभावः उत्पन्नः। तं वैरं शत्रौ अपचालयितुम् इच्छामि; शत्रुं हत्वा न निद्रां प्राप्स्यामि। खरदूषणघातिनं रामं हत्वा, दरिद्रः धनलाभवत्, शान्तिं प्राप्स्यामि।" "यूयं जनस्थाने स्थित्वा रामस्य सर्वकृत्यं मम निवेदयत; सर्वे रात्रिचराः सावधानाः स्युः, राघववधाय यत्नः क्रियताम्।" "युष्माकं वीर्यं युद्धेषु बहुशः दृष्टम्; अतः अहं वः जनस्थाने स्थापयामि।" एवं उक्त्वा, रावणं अभिवाद्य, त एवाष्टौ राक्षसाः प्रियवचनानि श्रुत्वा, अदृश्याः लङ्कां त्यक्त्वा, जनस्थानं प्रति जग्मुः। ततः सीतां प्राप्त्वा, रावणः परमं प्रहृष्टः; मैथिलीं परिष्वज्य, रामेण महद्वैरं स्थाप्य, मोहाविष्टः रावणः हृष्टः। शृणु—श्रीमद्वाल्मीकिरामायणे अरण्यकाण्डे पञ्चपञ्चाशत्तमः सर्गः आरभ्यते। अष्टौ तीक्ष्णबलिनः राक्षसान् नियुज्य, रावणः मोहात् स्वकार्यं सिद्धमिति मेने। वैदेह्याः चिन्तया कामबाणैः पीडितः, शोभनं प्रासादं प्रविश्य, सीतां द्रष्टुम् उत्सुकः। स राक्षसाधिपः रावणः तं भवनं प्रविश्य, शोकार्तां राक्षसीमध्यगां सीतां अपश्यत्। तस्या मुखं बाष्पपूर्णं, सा अनाथवत्, दुःखभारसमाक्रान्ता, वातवेगात् सागरमध्यस्था नौः इव निमज्जन्ती। सा हरिणीव स्वगणात् व्युत्क्रान्ता, श्वभिः परिवृता, सीता अधोमुखी तस्थौ, रात्रिचरः तां समीपमागच्छत्।