सीता, रावणस्य गोदारे उपविष्टा, भयशोकसमाकुला, करुणं विलपन्ती रावणं प्रति इदं वचनम् उवाच—“मम पतिं विना, तं महात्मानं रामं, युद्धे भ्रातरं विना, क्षणमपि क्व शान्तिं प्राप्स्यसि? येन चतुर्दशसहस्राणि राक्षसानां हतानि, स रघुवंशी वीरः, सर्वास्त्रकुशलः, महाबलश्च, कथं स विफलः स्यात्? स्वदारा-हरणं कृत्वापि, तव तीक्ष्णैः शरैः न हन्याद्वै, इति चान्यं च कठोरं वचनं सीता रावणस्य गोदारे उपविष्टा, भयशोकपरिप्लुता, दीनं विललाप।” एवमुक्त्वा, सा दुःखार्ता, बहूनि वचनानि प्रोक्तवती, दीप्तिमती जनकनन्दिनी, करुणं विलपन्ती, तदा पापेन रावणेन बलात् गृहीता, यद्यपि सा कम्पमानाङ्गी तस्य बाहुभ्यां मोचयितुम् अर्हतीति यत्नं चक्रे। ततः श्रीमद्वाल्मीकिरामायणेऽरण्यकाण्डे चतु:पञ्चाशत्तमे सर्गे शृणु। सा वैदेही रावणेन ह्रियमाणा, रक्षकं कञ्चन न पश्यन्ती, पर्वतशृङ्गे स्थितान् पञ्च वानरश्रेष्ठान् दृष्टवती। तेषु मध्ये सा विशाललोचना, सुवर्णसदृशं पीतकौशेयमुत्तरीयं धारयन्ती, शुभैः भूषणैः भूषिता च आसीत्। तदा सा सीता चिन्तयन्ती—“एते रामाय निवेदयिष्यन्ति”—इति, तेषां मध्ये वासांसि भूषणानि च मुमोच। रावणस्तु दशग्रीवः, तस्याः व्याकुलत्वात् एतत्कर्म नापश्यत्; सा विशाललोचना सीता तैः कपिभिः पिङ्गलोक्षणैः निरन्तरं निरीक्ष्यमाणा आसीत्। तदा वानरश्रेष्ठाः विलपन्तीं सीतां दृष्टवन्तः; रावणः च पम्पासरः तीर्त्वा लङ्कानगरं प्रति जगाम। राक्षसराजः रुदतीं मैथिलीं गृहीत्वा, स्वमृत्युकारणं कृत्वा, प्रमुदितः लङ्कां प्रति प्रस्थितः। तां गोदारे स्थापयित्वा, तीक्ष्णदंष्ट्रः कालविषसंपन्नः सर्प इव, वनानि, नद्यः, पर्वतान्, सरांसि च आकाशे तीर्त्वा ययौ। स शीघ्रं धनुषः शर इव, वारुणालयं, यत्र नक्रग्राहाः निवसन्ति, जगाम। स नद्यः शरणं प्राप्त्वा, सागरं तीर्त्वा, तस्य चित्तव्याकुलत्वात् तरङ्गाः प्रतिहताः, मीनमहानागांश्च निवारयामासुः। सा वैदेही ह्रियमाणा, वरुणालयं दृष्ट्वा, दिवि गन्धर्वाणां कण्ठात् शब्दाः श्रुताः। सिद्धाः ऊचुः—“एष दशग्रीवस्य अन्त्यः कालः”—इति। रावणः तु संघर्षमाणां सीतां गोदारे स्थापयामास। स लङ्कानगरं प्राविशत्, या स्वस्य मृत्युस्वरूपा आसीत्। सुशोभितमार्गयुक्तां लङ्काम् आसाद्य, स स्वमन्तःपुरं प्रविवेश, यत् सुरक्षितपरिखायुक्तं विस्तीर्णं च आसीत्। तत्र शोकमोहसमाकुलां, कृष्णलोचनां सीतां न्यवेशयत्। रावणस्तु मायया मायावी यथा मायामृगीं रक्षसां मध्ये स्थापयामास। ततः दशग्रीवः भीषणरूपाभिः राक्षसीभिः इदं वचनम् उवाच—“अनुमत्याऽनपेक्षया न कश्चिद् पुरुषो वा स्त्री वा सीतां पश्येत्। मुक्तामणिवैदूर्यसुवर्णवस्त्राभरणानि यानि यानि सा इच्छेत्, ममाज्ञया तस्यै दीयन्ताम्। यदि कश्चित् वैदेह्याः प्रति कष्टं वचनं वदेत्, अज्ञानतो वा विज्ञानतो वा, तस्य जीवितं मे प्रियं न स्यात्।” एवं ताः राक्षसीः समादिश्य, बलवान् रावणः बहिः निर्गत्य, किं कर्तव्यं इति चिन्तयन्, अष्टौ बलिनः राक्षसान् मांसभक्षान् अपश्यत्। तान् दृष्ट्वा, वरदानेन मोहितः, तेषां वीर्यं प्रंशसन् इदं वचनम् उवाच—“विविधायुधधारिणः शीघ्रं गच्छत; जनस्थानं यत्र खरः निवसत्, तत्र गच्छत। तत्र स्थायित्वा, निर्जनं राक्षसशून्यं जनस्थानं रक्षितुम्, स्वबलवीर्ये विश्वस्य, दूरतः सर्वं भयम् उत्सृज्य, तिष्ठत। तत्र पूर्वं महाबलिनी सेना खरदूषणसहिताः स्थिताः; ते रामस्य बाणैः हताः। तस्मात् मम अप्राकृतं कोपं जातं, तितिक्षामपि अतिशय्य, भीषणं वैरं रामे जातम्। तदेतत् वैरं शत्रौ विसृजितुम् इच्छामि; शत्रुं निहत्य एव शान्तिं प्राप्स्यामि, यथा दरिद्रो धनलाभेन। यूयं जनस्थाने निवसन्तः रामस्य सर्वं कृत्यम् अवलोक्य, मम समीपं सम्यक् निवेदयत। सर्वे निशाचराः सावधानाः स्यु:; राघवस्य विनाशार्थं सततम् उपायः क्रियताम्। युद्धे भवतः वीर्यं मया बहुशः दृष्टम्; अतः एव अहं यूयं जनस्थाने स्थापयामि।” एवं समीपगम्य, प्रियं वचनं भाष्य, ते अष्टौ राक्षसाः रावणं प्रणम्य, अदृश्याः लङ्कां विहाय, जनस्थानं प्रति जग्मुः। ततः सीतां प्राप्य, रावणः परमं हृष्टः, मिथिलात्मजां परिष्वज्य, रामेण महद्वैरं स्थाप्य, मोहवशात् प्रमुदितः अभवत्। शृणु पुनः श्रीमद्वाल्मीकिरामायणेऽरण्यकाण्डे पञ्चपञ्चाशत्तमे सर्गे कथा। अष्टौ भीमबलिनः राक्षसान् समादिश्य, रावणः मोहात् कार्यसिद्धिं मन्यते स्म। वैदेहीं चिन्तयन्, कामबाणैः पीडितचित्तः, सः शोभनं स्वगृहं प्रविवेश, सीतां द्रष्टुम् उत्सुकः। स राक्षसराजः तदन्तःपुरं प्रविश्य, राक्षसीमध्यगां, शोकसंतप्तां, सीतां ददर्श। सा अश्रुपूर्णमुखी, निराशा, दुःखभारसम्पीडिता, इव समुद्रे नावं वातवेगेन निमग्नां, विलपन्ती तिष्ठति।