एकदा, यक्षराजस्य पुत्रः, यः महतीं प्रसन्नतां प्राप्य, तस्मै एकां रत्नवत्सुता, तातकां नाम, प्रददाति। तस्य यक्षस्य बलं सहस्रहस्तिनां समानं तातकाय ददाति, किन्तु पुत्रं न प्राप्नोति, यः प्रसिद्धः आसीत्। यदा तातका यौवनेन युक्ता, तदा तां जम्ब्हस्य पुत्रः सुन्दः पतिवृत्तां ददाति। अनन्तरं, समये, तातकाय एकः पुत्रः मारीचः जातः, यः दुष्टः च शापेन राक्षसः अभवत्। यदा सुन्दः हतः, तदा तातका सह मारीचेन ऋषिं अगस्त्यम् उपद्रवति। तातका, भक्ष्यं च क्रोधं च प्रेरिताऽभवत्, तदा अगस्त्यः मारीचं उक्तवान्, "राक्षसस्य रूपं धारय!" अगस्त्यः महाक्रोधेन तातकां शापयामास। "हे महायक्षिणि, मनुष्यभक्षकं, विकृतमुखं, शीघ्रं एषां रूपं त्यज; तव भयंकरं रूपं भवतु!" एवं तातका क्रोधेन परिवर्तिता, अगस्त्यस्य पूजितं क्षेत्रं नाशयति। "हे राघव, गोभ्यः च ब्राह्मणानां च कल्याणाय, एषां दुष्टां तातकां हन्तुं, यः दुष्कृत्याः महतीं दुष्टता अस्ति।" त्रिभुवनेषु अन्यः कश्चित् तां हन्तुं अशक्तः, केवलं त्वमेव, हे रघुकुलनन्दन, यः शापेन सामर्थ्यम् उपभोगति। "हे उत्तमपुरुष, त्वं एषां हन्तुं न हिच्छसि; चतुर्वर्णस्य कल्याणाय, राजपुत्रः कार्यं कर्तव्यं।" जनानां रक्षणार्थं, क्रूरं वा, पापं वा, यद् कृत्यं, रक्षकः सदा कर्तव्यं। एषः शाश्वतधर्मः यः राजपदस्य भारं वहत्यः। "दुष्टां हन्तुं, हे काकुत्स्थ, यः तस्य धर्मः न अस्ति।" "पुरातनकाले इन्द्रः मन्थरां, वीरचनस्य पुत्रीम्, यः पृथिवीं नाशयितुं इच्छति, हतः।" "पूर्वं, हे राम, विष्णुः काव्यस्य पत्नीं, भृगुपत्नीं, यः इन्द्रं विना जगत् इच्छति, हतः।" एतेन च अन्येषां महापुरुषाणां द्वारा, दुष्टाः स्त्रियः हताः, अतः, संकोचं त्यक्त्वा, तां सन्देशेन हन्तुं, हे राजन्। अस्मिन् काव्ये, ऋषिणां दृढवाक्यं श्रुत्वा, राघवः, उत्तमपुरुषस्य पुत्रः, हस्तयुग्मं कृत्वा, दृढसंकल्पं कृत्वा, प्रतिवदति— "मम पिता दशरथस्य आज्ञायाः पालनं करोमि, एवं कौशिकस्य वाक्यस्य अधिकारात्, एषः कार्यः संकोचं विना कर्तव्यः।" "गोपाणां च ब्राह्मणानां च कल्याणाय, देशस्य हिताय, च तव अनन्तवाक्यस्य पूर्त्यर्थं, अहं कार्यं कर्तुं सिद्धः।" इति उक्त्वा, शत्रूणां दमनकर्ता, धनुषं मध्यभागे दृढं संलग्न्य, तीव्रं तं ध्वनिं प्रकटयामास, यः दिशां गुर्वीणां गूंजायामास। तस्य ध्वन्या, तातकाय वनवासिनः च भयभीताः अभवन्, तथा तातका, महाक्रोधेन, तेन ध्वनिं श्रुत्वा, क्रोधेन तत्र गत्वा, तस्य स्थले प्रकटिता। राघवः, तां द्रष्ट्वा, क्रोधितां, विकृतां, विशालां च, लक्ष्मणं उक्तवान्— "लक्ष्मण, एषा भयानकी, दारुणरूपिणी, यस्य दृष्ट्वा, कस्यचित् हृदयम् भङ्गं भविष्यति।" "एषा दुष्टां, दुष्कृत्याः सामर्थ्येन युक्ता, अद्य अहं तां निर्बलां कर्तुं, तस्य श्रवणं च नासां च च्छिन्धि।" "न हन्तुं शक्नोमि, यः स्त्रीरूपेण रक्षितः, किन्तु तस्य बलं च गमनं च नाशयिष्यामि।" इत्युक्त्वा, तातका, क्रोधेन युतः, भुजं उन्नम्य, गर्जन्ती, राघवं प्रति दौड़ती। किन्तु, विश्वामित्रः, ब्रह्मर्षिः, तां गर्जनं च दण्डितवान्, रघुवीरस्य द्वयं विजयस्य च आशां प्रकटयामास। तातका, भीषणं धूलिकणं च उत्पन्नं कृत्वा, रघुवीरयोः क्षणं भ्रमयति। अनन्तरम्, तातका, तं जादू प्रयोगं कृत्वा, रघुवीरयोः पतितं पाषाणवृष्टिं प्रक्षिपति; एषः राघवः क्रोधितः अभवत्। राघवः तस्य पाषाणवृष्टिं तीर्य, बाणवृष्टिं प्रक्षिपति, तथा तातका, तस्य बाणैः हस्तं च्छिन्धि। ततः, तातका, निःशक्तं, गर्जन्ती, तत्र स्थिता, सौमित्रिः, क्रोधेन, तस्य कर्णौ च नासां च च्छिन्धि। तातका, यः यथाशक्ति रूपं धारयितुं शक्नोति, अनेकं रूपं धारयित्वा, अदृश्यं जातः, तेषां भ्रमयति। एषः, भीषणं रूपं धारयित्वा, पाषाणवृष्टिं प्रक्षिपति। एतद् दृष्ट्वा, गाधिपुत्रः एषां वचः प्रकटयामास— "हे राम, तव दयां पर्याप्तं, एषा दुष्टा च दुष्कृत्येषु।" "एषा यः जादू बलं प्राप्य, यज्ञविघातिनी, तां सूर्यास्तं आगच्छति, तां हन्तुं युक्तः।" "संध्यायाम्, राक्षसाः कठिनाः भवन्ति। एषा युक्तः, तां राक्षसीं प्रतिकृत्य समुत्पतितः।