सीता, रावणेन हृताया, दुःखवशं गाढं विललाप। सा तम् अपकृष्यमाणं रावणं दृष्ट्वा क्रोधवशेन उवाच— “न शर्म ते, दुष्ट रावण, एतादृशं कर्म कृत्वा, या मामेकां जानित्वा चौरवत् पलायसे। नूनं त्वमेव, पापकृत् भीरु, मायामृगरूपधारणेन मम पतिं दूरं नीत्वा, मम हरणाय यत्नं कृतवान्। यश्च रक्षायै मम समुत्थितः, स वृद्धो गृध्रराजः, पितरि प्रियः, सापि त्वया निपातितः। सत्यं, राक्षसाधम, तव वीर्यं दृष्टमद्य— नाम घोषयित्वा माम् अभिमुखं न जितवान्। कथं त्वं, परदारहरणं गूढेन कृत्वा, लज्जां न वेत्सि, पापिष्ठ? लोकेषु पुरुषाः तव कर्म निन्द्यं, क्रूरं, अधर्मिष्ठं, कथयिष्यन्ति, यद्यपि त्वं स्ववीर्येण गर्वं करोति। धिक् तव वीर्यं, धिक् तव शीलं, यदेतादृशं कर्म कृत्वा कुलं कलुषयसि— लज्जास्व। किं कर्तुं शक्यं, यः त्वं शीघ्रं पलायसे? क्षणमपि तिष्ठ, न जीवन् प्रतिनिवर्तिष्यसे। न हि तौ नरश्रेष्ठौ दृष्ट्वा त्वं स्वसेनया अपि क्षणमपि जीवितुं शक्यः। न तयोः बाणस्पर्शं सहितुं त्वं शक्नोषि, यथा वनाग्निस्पर्शं पक्षी न सहते। कुरु हितं स्वस्य, रावण, मां विमोचय। मम पतिः, धर्मपत्नीहरणेन कुपितः, भ्रात्रा सह तव विनाशं करिष्यति। यदि मां न मुञ्चसि, तव नाशः निश्चितः— येन धृतव्रतेन त्वं मां बलात् हर्तुमिच्छसि, तेनैव त्वं नश्यसि। तव यत्नः निष्फल एव, यतः देवसमं पतिं न दृष्ट्वा, रिपुवशे स्थातुं न शक्नोमि। न हि रिपुवशे पतिं विना चिरं जीवितुं शक्नोमि— न च त्वं स्वहितं पश्यसि। यथा मृत्युकाले पुरुषः अनिष्टं सेवते, एवं मृत्युप्राप्ताः स्वहितं न पश्यन्ति। अहं पश्यामि, त्वं कण्ठे मृत्युपाशेन बद्धः, भयावसरे अपि न भीतः, निशाचर। स्पष्टं, त्वं सुवर्णमयान् वृक्षान् पश्यसि, भीमां वैतरणीं च रक्तप्रवाहां। त्वं तिक्तपत्रवनं, सुवर्णपुष्पं, वैडूर्यच्छन्नं, अपि पश्यसि, रावण। तीक्ष्णशाल्मलीं लोहकण्टकसंपन्नां त्वं द्रक्ष्यसि, यः महात्मनि एतादृशं कर्म कृतवान्, स तस्य फलाद् न मोक्ष्यते। न चिरं त्वं जीविष्यसि, विषं पीत्वेव, कृपण; कालपाशेन बद्धोऽसि, रावण, न च तस्य मोक्षणम्। क्व गमिष्यसि सुखं प्राप्स्यसि, मम पतिं विना, महात्मानं, युद्धे भ्रातरं विना, निमेषमपि? यः चतुर्दशसहस्राणि राक्षसान् निहतः, स रघुनन्दनः, सर्वास्त्रकुशलः, कथं स विफलः स्यात्? स त्वां तीक्ष्णैः शरैः न हन्यात्, अपि च तव प्रिया भार्या हृता; एवं चान्यं च कठोरं वचनं, वैदेही, रावणस्य अङ्के उपविष्टा, भयशोकसमाकुला, विलप्य दुःखिता। एवं सा दुःखार्ता, बहुविधं विलप्य, तेजस्विनी कन्या, रावणेन बलात् गृहीता, यद्यपि सा विक्रान्ता, कम्पमानाङ्गी। एतस्मिन्नन्तरे, श्रीमद्वाल्मीकिरामायणे, अरण्यकाण्डे, चतुश्चत्वारिंशत्तमः सर्गः आरभ्यते। सा वैदेही, रावणेन अपकृष्यमाणा, रक्षां पश्यन्ती, पञ्च वानरश्रेष्ठान् गिरिशृङ्गे स्थितान् दृष्टवती। तेषु मध्ये, सा विशाललोचना, सुवर्णप्रभं पीतकौशेयवस्त्रं शुभाभरणधारिणी, दृष्टा। सा चिन्तयित्वा, “एते रामाय निवेदयिष्यन्ति,” इति, वस्त्रं भूषणानि च तेषां मध्ये अपातयत्। रावणः दशग्रीवः, उत्कण्ठया, एतत् कर्म न ज्ञातवान्; तां विशाललोचनां सीतां तानि कपयः, पिङ्गललोचनाः, निरन्तरं पश्यन्ति। ततः वानरसत्त्वाः सीतां विलपन्तीं दृष्टवन्तः; रावणः च पम्पासरः तीर्त्वा लङ्कां प्रति जगाम। राक्षसराजः, रुदतीं मैथिलीं गृहीत्वा, प्रमुदितः स्ववधाय अपकर्षन् जगाम। तां रावणः स्वस्य अङ्के स्थापयित्वा, विषधर इव तीक्ष्णदंष्ट्रः, विषयुक्तः, वनानि, नदान्, गिरिप्रस्थानि, सरांसि च अतीत्य जगाम। स शीघ्रं धनुषः शर इव, वरुणालयं, अक्षयमीनमकरालयं, अतीत्य जगाम। नदीनिकेतनं प्राप्त्वा, सागरं तीर्त्वा, तत्र तरङ्गाः कम्पिताः, मीनमहोरगान् निवारयन्तः, रावणस्य उत्कण्ठया। वैदेह्याः ह्रियमानायाः, वरुणालयं प्रकटितम्; दिव्याः शब्दाः आकाशे श्रूयन्ते, गन्धर्वैः उक्ताः। सिद्धाः ऊचुः— “दशग्रीवस्य एष अन्तः।” रावणः ताम् आकृष्यमाणां सीतां स्वस्य अङ्के स्थापयामास। स लङ्कां प्रविवेश, या तस्य मृत्युरूपिणी; स सुविस्तीर्णमार्गां लङ्कां समीपं प्राप्तः। स स्वगृहं प्रविवेश, यः सुरक्षितपरिखं महदासीद्; तत्र स शोकमोहसमाकुलां, कृष्णलोचनां सीतां न्यवेशयत्। रावणः तां तत्र निरुद्धवान्, यथा मायया मायासुरः मायावीमसुरस्त्रीं; ततः दशग्रीवः भीमान् विकृतान् राक्षसीः उवाच— “अननुज्ञातः कश्चन न पुरुषो न स्त्री सीतां पश्येत्।